A mund të ketë absurditet më të madh se ky?
Të marshosh në rrugët e Prizrenit me simbolet e një perandorie që për shekuj e mbajti këtë tokë nën zgjedhë, është një fyerje ndaj çdo gjaku të derdhur për liri. Është një shuplakë për çdo brez që u përpoq të ruajë gjuhën, zakonet, identitetin – pikërisht nga ajo perandori që sot disa duan ta paraqesin si festë.
Ne nuk kemi harruar. Nuk mund të harrojmë. Historia nuk është dekor që vishet sipas interesit të ditës. Historia është përgjegjësi. Dhe kush e shtrembëron atë, kush e zbukuron pushtimin, ai nuk po bën pajtim – ai po bën poshtërim.
Çfarë mesazhi po u japim fëmijëve tanë? Që pushtimi festohet? Që robëria romantizohet? Që identiteti shitet për një spektakël?
Jo. Kjo nuk është rruga jonë.
Prizreni ka parë shumë – ka parë perandori që vijnë e shkojnë, por ka mbetur shqiptar. Dhe do të mbetet i tillë, jo duke festuar zinxhirët e së kaluarës, por duke i thyer ato në ndërgjegjen tonë.
Ne nuk jemi kundër askujt si popull. Por jemi kundër çdo përpjekjeje për të normalizuar pushtimin, për ta veshur atë me muzikë, flamuj e paradë. Sepse pas çdo parade të tillë fshihet një e vërtetë e hidhur: dikur këto rrugë nuk ishin të lira.
Dhe liria nuk festohet duke nderuar pushtuesin.
Sot nuk është ditë për marshime të tilla. Sot është ditë për kujtesë, për dinjitet, për qëndrim. Sepse një popull që harron, një popull që pranon të festojë robërinë e vet, është një popull që rrezikon ta jetojë atë përsëri.
Prizreni meriton më shumë. Historia jonë meriton më shumë. Dhe ne – ne duhet të jemi zëri që nuk hesht.
Mos u përpiqni ta maskoni historinë me kostume, me muzikë dhe me parada. Çfarë po shohim nuk është kulturë — është një përpjekje për të zbukuruar një të kaluar që për ne ishte robëri.
Këto nuk janë thjesht “grupe artistike”. Këto janë simbole të një perandorie që nuk erdhi këtu për të ndërtuar lirinë tonë, por për ta nënshtruar atë. Dhe çdo hap që bëjnë në rrugët e Prizrenit, çdo daulle që bie, është një kujtesë se dikur këto rrugë nuk ishin tonat.
Mos na kërkoni ta quajmë këtë festë. Nuk është festë kur pushtimi vishet si spektakël. Nuk është traditë kur historia shtrembërohet për t’u dukur e bukur.
Dinjiteti i një populli nuk matet me sa mirë di të harrojë, por me sa fort di të kujtojë.
Dhe ne kujtojmë.
