Tekst marrë nga muri i faqes GEGNISHT në fejsbuk:
Çmimi “Gjon Shllaku” në Edicionin IV Gegnisht të Festivalit Ndërkombëtar
Agim MORINA- Republika e Kosovës
Mësues i gjuhës shqipe, gazetar, përkthyes dhe piktor.
Ka studiu Letërsi e Gjuhë Shqipe në Fakultetin Filologjik dhe grafikën në Fakultetin e Arteve në Universitetin e Prishtinës.
Ka punu si gazetar dhe ilustrator në disa gazeta e revista.
Ka qenë kryeredaktor i revistës kulturore «Dodona» në Prishtinë.
Në Londër, për ma shum se një dekadë, ka punu si mësues i jashtëm i gjuhës shqipe në Shkollën Diplomatike për Gjuhë të Hueja në Ministrinë e Jashtme Brtianike.
VLERËSIMI I JURISË
Fragmenti nga The Waste Land i T.S. Eliot cilësohet si nji prej poemave ma komplekse dhe ikonike të modernizmit.
Përkthimi i Agim Morinës i nji pjese nga The Waste Land i T.S. Eliot nuk asht nji përkthim i zakonshëm.
Përkthyesi ka marrë përsipër nji tekstet nga ma të vështirët, ma të errtit dhe ma simboliku i modernizmit anglo-amerikan.
Sfida nuk qëndron vetëm në kuptimin literal të tekstit, por në shtresëzimet intertekstuale, në ironinë e rafinume dhe në gjetjet stilistike që e përshkojnë poezinë.
Morina i përgjigjet kësaj sfide me nji gegnishet të natyrshme, të pasun dhe të përpunueme artistikisht.
Ai nuk e thjeshton tekstin, nuk ia zhvesh kompleksitetin, por as nuk e ban hermetik.
Përkundrazi, përkthimi i tij run polifoninë e origjinalit, gjuhët e ndërthurura, zanat e shpërndamë dhe dramën ekzistenciale. Me nji vëmendje të rrallë ndaj ritmit, intonacionit dhe figuracionit, ai përkthen jo vetëm fjalën, por atmosferën dhe frymën e tekstit.
Shembujt si “sokak pacovësh” apo “kuqeverdha të zhezhituna”, “ rujnë ngjyrimin emocional dhe tonin tragjikokomik të Eliotit. Shfrytëzimi i gegnishtes si mjet i përçimit të një teksti modernist dëshmon se dialekti nuk asht pengesë, por pasuri që mund të bartë vibracionin ma të hollë letrar.
Në tansi përkthimi asht vlerësue për:
Aftësinë për me u përballë me kompleksitetin:
Përkthimi i Morinës përball një poezie të vështirë jo vetëm për përmbajtjen, por edhe për ndërlikimin formal e stilistik. Ai run tensionin dramatik dhe ndërthurjen e zaneve dhe fragmenteve kulturore që e karakterizojnë origjinalin.
Gjuha:
Përkthimi asht me nji gegnisht të thellë e natyrale, pa e ba kurrë të lodhshme apo të sforcueme. Kjo gegnisht mbështet ma tej shtresëzimin e mendimit dhe ndjeshmërisë estetike që kërkon teksti.
Ritmin dhe figurën poetike:
Ai arrin me mbajtë ritmin dhe atmosferën e zymtë të poemës. Përdorimi i fjalëve si “sokak pacovësh”, “kuqeverdha të zhezhituna”, “gur të laracuem” “tue u mbrinju”, “tue shutitë dhomën e qerthullueme” asht mjeshtëror.
Pesha kulturore:
Poema asht ndër ma të rëndësishmet në letërsinë botënore dhe përkthimi i saj në mënyrë kaq të saktë dhe artistike asht nji vlerë kulturore e rrallë.
Agim MORINA
___
Origjinali në anglisht – “A Game of Chess” nga The Waste Land:
II. LOJË SHAHU
Karrigia mbi të cilën ajo rrinte ulë, si fron i fajkuem.
Llamburiste mbi mermer, ku xhami
Vu mbi kambëza gdhendë me pjergulla rrushi,
Prej së cilës i arti Kupidon përgjonte
(Tjetri sytë fshehë mbrapa flatrash të tij)
Dyfishonte flakët e shandanit shtatëdegësh
Tue pasqyru dritën mbi syprinën e tavolinës, derisa
Rrezëllima e xhevahireve të saja çohej me e zatetë,
Prej kutish sateni derdhë me bollëk.
Në rogjeza fildishi e në xhama bojalli
Të pakapakë, përvidheshin parfumet e saja të çuditshme sintetike,
Pomada, pudra ose langje – në siklet, të përhumbuna
Dhe tretnin ndjesitë n’aroma, trazu prej ajrit
Që freskonte prej dritares, ato çoheshin përpjetë
Tue i ntrashë flakë-kandilat gjatahulë,
Flugnin tymin në tavanin me dërrasa,
Tue i shtrajtu ravijat e tavanit kuti-kuti.
Dru i stërmadh deti ndërgu me bakër
E blerta dhe kuqeverdha të zhezhituna, kornizu me gur të laracuem,
Në të cilin drita e pikëllueme delfin i gdhendun notonte.
Sipër oxhakut të lashtë vu
Si dritare i hapej një pamjeje pylli
Shndërrimi i Filomelës, prej mbretit barbar
E dhunoi kaq keqas; e megjithatë atje byblyli
Mbushte gjithë shkretinë me za të pacenshëm
Dhe ajo prap qante, dhe bota prap i bjen mbas,”
“Xhiu Xhiu” veshëve të ndytë.
Dhe cumrakët e tjerë të rrëgjuem të kohës
Rrëfeheshin mbi mure, trajta gapërruese
Të epueme, tue u mbrinju, tue shutitë dhomën e qerthullueme.
Fërfërima hapash rrëshqitën nëpër shkallë.
Nën dritën e flakës, nën krahën, flokët e saj
Shpërnda në pikla të përflakuna
Kuqëloheshin në fjalë, masandej egërsisht qetoheshin.
“Me nerva jam keq sonte. Për besë, keq. Rri me mue.
Më fol. Pse kurrë nuk flet. Fol.
Për çka je tue mendu? Çfarë të menduemi? Çfarë?
Kurrë nuk p’e dij çfarë po mendon. Mendo.”
Mendoj se jemi në sokak pacovësh[1]
Ku njerëzit e vdekun tretën eshnat e tyne.
“Ç’asht ajo potere?”
Era nën derë.
“Ç’asht ajo potere tash? Ç’asht tue ba era?”
Asgja prap kurrgja.
“A
Kurrgja nuk po din a? Asgja nuk po sheh? A nuk po të kujtohet
“Kurrgja?”
Më kujtohen
Ato inxhi që ishin sytë e tij.
“A je e gjallë, apo nuk je? A nuk ke kurrgja nën rrashtë?”
Por
O O O O[2] aj ragtajmi Shakespeherian —
Aq elegant –
Aq inteligjent –
“Ç’me ba unë tash? Ç’me ba?”
“Po dal jashtë qeshtu qysh jam, e po bredh rrugëve
Me flokë lëshu, qeshtu. Çka po bajmë nesër?
Çfarë po bajmë kurdo qoftë?”
Ujë të nxehtë në orën dhjetë.
E në raftë shi, një kerr mshelë në orën katër.
E do të lujmë një lojë shahu,
Me sytë gapërr e tue pritë trokitjen në derë.
Kur burri i Lilit u shmobilizu prej ushtrie, unë ia thashë —
Në fytyrë, vetë i thashë,
NGUTUNI JU LUTEM PO E MBYLLIM
Tash Alberti po kthehet, ndrequ pak.
Ka me dashë me dijtë se çka ke ba me paret që t’i pati dhanë
Për m’i ndreqë dhambët. T’i ka dhanë, isha aty.
Shkuli krejt, Lil, dhe qiti një palë të mira,
Aj tha, për besë, s’po muj as sytë me t’i lëshu.
Dhe as unë s’po muj ma, i thashë, dhe mendo për Albertin e shkretë,
Qe katër vjet n’ushtri ka qenë, tash don me u kënaqë,
Dhe nëse ti nuk e kënaq, të tjerat kanë me ba, i thashë.
Paska të tjera, tha ajo. Diçka ka, i thashë.
Atëherë paskam me dijtë kend me falënderu, tha ajo, më kqyri drejt në sy.
NGUTUNI JU LUTEM PO E MBYLLIM
Në mos të pëlqeftë grahi me tanden, i thashë.
Të tjerat munden me zgjedhë në mos mujsh ti, i thashë.
Por n’e lëshoftë toka Albertin, mos më thuj që nuk të kam thanë.
Duhet me t’ardhë marre, i thashë, që po dukesh kaq plakë.
(E ajo veç tridhjetenjëvjeçe.)
S’kam çka baj, tha ajo, buzëvarun,
E kam prej barnash, për me qitë posht, tha ajo.
(Pesë i ka dështu tashma, dhe gati vdiq prej Georgeit të vogël.)
Barnatori më tha se krejt ka me qenë në rregull, por kurrë ma s’e mora veten.
Je kokrra e budallicës, i thashë.
Mirë, në mos të lashtë Alberti rahat, s’ke çka ban, i thashë.
Pse m’u martu, pra, në mos daçi me pasë fëmijë?
NGUTUNI JU LUTEM PO E MBYLLIM
Mirë, atë të diell që Alberti erdhi në shpi, kishin pastërmë të nxehtë,
E më ftuen në darkë, me shiju sa asht e nxehtë –
NGUTUNI JU LUTEM PO E MBYLLIM
NGUTUNI JU LUTEM PO E MBYLLIM
Natënemirë Bill. Natënemirë Lou. Natënemirë May. Natënemirë.
Pa-pa Natënemirë. Natënemirë.
Natën e mirë, zonja, natën e mirë, zonja të ambla, natën e mirë, natën e mirë.
[1] Në dorëshkrim: “Mendoj për herë të parë u takuem në sokak pacovësh”. Fjala “pacov” vjen nga serbokroatishja “mi i madh”, angl. “rat” dhe përdoret ndër shqiptarët e Kosovës, të Maqedonisë, të Malit të Zi dhe të Luginës së Preshevës.
[2] O O O O Fjalët e fundit të Hamletit në folion e parë.
Agim Morina, Prizren
