Nga: Enver Ferati
____
Sipas agjensive më të mëdha botërore në Iran po zhvillohen protesta të mëdha në gjithë vendin, kundër regjimit të Ali Hamneit (1939)
Nga 28 dhjetor 2025, janë zhvilluar demonstrata masive në më shumë se 180 qytete të Iranit—nga kryeqyteti Teheran e deri në qytetet e vogla—si reagim ndaj krizës ekonomike të thellë dhe rënies së monedhës kombëtare (rial).
Protestat filluan nga tregtarët dhe pronarët e dyqaneve në Grand Bazaar të Teheranit, por u shndërruan shpejt në lëvizje më të gjerë që kërkon ndryshime politike.
2. Kriza ekonomike – shkaku kryesor.
Inflacioni është shumë i lartë, ndërtimi i shpenzimeve jetike si ushqimi dhe ilaçet janë rritur, dhe monedha (rial) ka rënë në nivele historike kundrejt dollarit.
Shumë iranianë nuk mund të përballojnë kushtet e jetesës bazë, çka ka nxitur zemërimin publik.
3. Përgjigje brutale dhe bllokimi i internetit.
Qeveria ka shpërndarë forca të sigurisë për të shtypur protestat, duke përdorur gaz lotsjellës, armë zjarri dhe arrestime masive. Thuhet se qindra njerëz janë vrarë, dhe mijëra të tjerë janë arrestuar.
Autoritetet kanë kufizuar internetin në të gjithë vendin për të penguar komunikimin dhe dokumentimin e protestave.
4. Viktima dhe reagime.
Raportohet se sipas organizatave për të drejtat e njeriut, numri i të vrarëve ka kaluar shumë shifrën e 500 vetëve, dhe ka qindra të tjerë të arrestuar në masë.
Lajmet e fundit përfshijnë edhe vrasjen e një studenteje 23-vjeçare gjatë protestave, një incident që ka tronditur publikun.
5. Reagime dhe tensione ndërkombëtare.
SHBA dhe vende të tjera kanë dënuar dhunën, ndërsa administrata amerikane ka thënë se po shqyrton opsione të ndryshme, duke përfshirë edhe diplomacinë.
Disa linja ajrore kanë anuluar fluturime me destinacion ose nga Irani për shkak të sigurisë.
Reagimet ndërkombëtare janë të përziera, me kritika ndaj represionit dhe paralajmërime për ndërhyrje të jashtme.
Përmbledhje e situatës.
Protestat filluan si reagim ndaj krizës së thellë ekonomike dhe rënies së monedhës, por shumë njerëz tani kërkojnë ndryshime më të gjera politike dhe sociale. Qeveria është përgjigjur me forcë, duke përdorur masa represive dhe duke kufizuar internetin. Situata është shumë e tensionuar dhe ndryshimet politike apo ekonomike nuk duken për t’u zgjidhur shpejt.PS.
Me ftesë të Presidencës së RSFJ-së, Ali Hamnei, (86) si President i Iranit, bëri një vizitë zyrtare në Jugosllavi nga 20 deri më 22 shkurt 1989, së bashku me Ministrin e Punëve të Jashtme Ali Akbar Velayeti dhe Ministrin e Çështjeve Ekonomike Mohammad Javad Irvani.
Një koincidencë lidhet me këtë datë kur kanë fillue Greva e njohur e minatorëve të “Trepçës” në Stantërg.
Në aeroportin e Beogradit, ai u prit me nderimet më të larta ushtarake dhe shtetërore nga udhëheqja shtetërore jugosllave, e udhëhequr nga Presidenti i Presidencës Raif Dizdareviq.
Në Beograd, ai vendosi një kurorë në Monumentin e Ushtarit të Panjohur dhe më vonë vendosi lule në varrin e Titos, me ç’rast u nënshkrua në librin e vizitorëve.
Para se të nisej për në Sarajevë, më 21 shkurt, ai mori një pllakë përkujtimore të artë të Beogradit nga Kryetari i Bashkisë Aleksandar Bakoçeviq dhe, sipas traditës, mbolli një pemë paqeje në Parkun e Miqësisë.
Në Sarajevë, ai u prit nga zyrtarë të RS BiH, të udhëhequr nga Presidenti Nikola Filipoviq, dhe gjatë qëndrimit të tij atje, ai vizitoi Xhaminë Gazi Husrev-beg, ku mori pjesë në lutje, pas së cilës iu drejtua besimtarëve të mbledhur, bibliotekës afër xhamisë dhe më vonë u drejtua për në firmën “Energoinvest”.
Khamenei u takua gjithashtu me efenditë dhe myftinjtë e republikave të tjera jugosllave.
