Shqipe Bytyqi, arkitekte dhe shkrimtare, Zvicër
Shqipëria e ngriti flamurin ne Vlorë më 28 Nëntor 1912, por rreth e rrotull ishte natë. Serbia po ecte mbi Kosovë, Preshevë, Shkup e viset shqiptare. Mali i Zi mori Ulqinin dhe po e shtrëngonte Shkodrën si nje grusht hekuri.
Ishte një moment i çuditshëm: populli festonte lirinë, ndërsa tokat binin njëra pas tjetrës. E vërteta është e dhimbshme: Shqipëria lindi e plagosur.
Çdo pushtim serb në Kosovë, në Durrës, në Lume, e çdo avancim malazez drejt Shkodrës nuk godiste vetëm tokën, por shpirtin e një populli që përpiqej të jetonte i lirë. Brenda vendit situata ishte edhe me e rëndë: fise kundër fisesh, krahina kundër krahine, politikanë që s’e shihnin më larg se dera e shtëpisë së tyre.
Kur populli ndahet, armiqtë ndjejnë aromën e gjakut si ujq ne dimër. Ashtu ndodhi atëherë, e ashtu ndodh përherë.
Sot, më shumë se një shekull më vonë, Kosova përballet me te njëjtën frymë te keqe qė nga lindja. Serbia nuk vjen më me kalorësi e topa, vjen me uniforma pa shenja, me logjistikë të fshehtë, me armë të futura nëpër manastire.
Banjska 2023 ishte kujtesa e asaj historie të vjetër si liria duhet mbrojtur çdo ditë, shteti nuk jetohet në letër, por në terren. Megjithatë, një dallim i jep zemër kohës sonë, Kosova sot nuk është vetëm, ka Shqipërinë. Edhe kur qeveritë nuk gjejnë ritmin, populli e ka. Sepse populli është një, nga gjuha, kujtesa, kënga, dhimbja, festa. Dhe kur vjen 28 Nëntori, kjo e vërtetë ndizet si flakë. Flamuri, rrënjët, trungu dhe shpirti janë të përbashkëta, edhe kur politika nuk është e drejtë.
Kjo është arsyeja pse Kosova, edhepse e rrezikuar, e goditur, nuk bie kurrë. Ka nje popull prapa që nuk ndahet, ka Shqipërinë pranë, qoftë edhe kur institucionet hezitojnë. Ka nje kujtesë qe nuk shlyhet me struktura paralele, as me provokime si Banjska. Historia na mësoi se shteti bie kur ndahemi, por na mësoi edhe nje gjë tjetër, sa herë bashkohemi, askush nuk na thyen dot.
Shqiptar, gëzuar Ditën e Flamurit!
