Dhjetë vjet më parë, një nga redaktorët e Jyllands-Posten dëgjoi se asnjë karikaturist danez nuk do ta vizatonte profetin e Islamit si ilustrim për një seri librash për fëmijë që trajtonin fetë e botës. A ekzistonte vërtet një autocensurë e tillë në Danimarkë? Ai donte ta zbulonte. Kështu që ai botoi dymbëdhjetë karikatura që kishin për qëllim të tregonin themeluesin e Islamit.
Pastaj erdhën sulmet ndaj gazetës – përpjekjet më të dukshme për të zbatuar censurë që nga kërcënimet me vdekje kundër Salman Rushdie për shkrimin e Vargjeve Satanike në vitin 1988 dhe vrasja e Theo van Gogh për realizimin e filmit “Nënshtrim” në vitin 2004. Van Gogh u godit gjithashtu me thikë në shpinë nga një letër kërcënuese që kërkonte vdekjen e Ayaan Hirsi Ali dhe Geert Wilders, të dy anëtarë të parlamentit holandez.
Disa nga karikaturat që Jyllands-Posten botoi çuan në sulme ndaj gazetës për botimin e tyre. Disa nga karikaturat as nuk e tregonin Muhamedin. Më e famshmja nga karikaturat përshkruante një figurë të ngjashme me Muhamedin me një bombë në çallmën e tij. Imamët vendas danezë, të zhgënjyer nga përshkrimet relativisht të thjeshta, shtuan karikatura të tjera dhe më ofenduese në portofolet e tyre, ndërsa udhëtonin nëpër Lindjen e Mesme për të nxitur ndjenja kundër Danimarkës. Stimuli funksionoi. Për një kohë të gjatë – dhe përveç të gjitha plaçkitjeve, djegieve dhe vrasjeve – bota ishte e zhytur në këto vizatime dhe në atë që supozohej të nënkuptonin reagimet ndaj tyre.
Në një numër vendesh, shpërthyen kriza të pavarura mini-karikaturash. Vendimi i pavarur i Ezra Levant për të shtypur karikaturat e Muhamedit në Kanada krijoi një degë të krizës së karikaturave në Amerikën e Veriut. Disa gazeta norvegjeze gjithashtu i shtypën karikaturat në faksimile, në solidaritet me fqinjët e tyre, dhe kjo çoi në një polemikë norvegjeze për karikaturat. Dhe sigurisht në Paris, ku një revistë e vetme – Charlie Hebdo – vazhdoi të riprodhonte çdo figurë historike që dëshironte. Kjo çoi në masakrën e dhjetë gazetarëve dhe dy oficerëve të policisë në zyrat e revistës në Paris në janar të këtij viti.
Foto: Stéphane Charbonnier, redaktori i patrembur i Charlie Hebdo, i cili u vra më 7 janar së bashku me shumë kolegë të tij, qëndron jashtë ish-ndërtesës së zyrave të revistës, pak pasi ajo u bombardua me zjarr në nëntor 2011.
Sot është një ditë po aq e mirë sa çdo ditë tjetër për të bërë disa pyetje – jo më pak, nëse kemi mësuar ndonjë gjë. Jo-muslimanët në mbarë botën padyshim kanë mësuar shumë më tepër rreth ndjenjave islame në lidhje me përshkrimin e profetit të tyre. Nga brenda komuniteteve myslimane në Evropë dhe gjetkë, është bërë e qartë se një numër i vogël, por i prekshëm muslimanësh janë të gatshëm të vrasin dhe madje të sakrifikojnë jetën e tyre në luftën për të imponuar vizionin e tyre blasfemues mbi jo-muslimanët në mbarë botën.
Përveç atentateve ndaj punonjësve të Jyllands-Posten, ka pasur atentate ndaj karikaturistit danez Kurt Westergaard dhe artistit suedez Lars Vilks, të cilët vizatuan një karikaturë të Muhamedit në shenjë solidariteti pas krizës së karikaturave daneze. Dhe ka pasur trokitje të shpeshta në derë nga policia e blasfemisë. Në Londër, botuesi i një libri shpifës për jetën dashurore të Muhamedit (Xhevahiri i Medinës nga Sherry Jones) i shpëtoi për pak një atentati kur shtëpia e tij botuese u bombardua me zjarr. Nëse do të kishte një vend në tokë ku dikush do të mendonte se ishte imun ndaj vizitave nga Policia Islamike e Blasfemisë, do të ishte Teksasi. Por në fillim të këtij viti, ndërsa një ekspozitë me karikatura të Muhamedit po zhvillohej në Garland, vrasësit u shfaqën dhe, për fat të mirë, u qëlluan.
Pra, një përvojë është ndoshta se asnjë vend në tokë nuk është i sigurt tani nga zbatuesit më të rreptë të Islamit. Ata mund të shfaqen në skajet më të largëta të Skandinavisë ose në zemër të Amerikës. Ata mund të shfaqen në një zyrë gazete ose jashtë shtëpisë së një personi privat. Dhe është ky realizim që tregon më qartë se mësimet e dekadës së kaluar janë përvetësuar.
Javën e kaluar, në dhjetëvjetorin e botimit të karikaturave të para të Muhamedit, Jyllands-Posten ribotoi faqen origjinale. Formati i faqes dhe vendosja e tekstit ishin pikërisht siç kishin qenë në këtë ditë dhjetë vjet më parë. Por diçka mungonte: karikaturat. Aty ku kishin qenë karikaturat origjinale – madje edhe karikaturat që nuk e përshkruanin Muhamedin – tani kishte vetëm hapësira bosh. Ajo që kishte qenë e mundur në vitin 2005 nuk ishte më e mundur në vitin 2015. Është vështirë se mund të fajësohet stafi editorial. Pas dhjetë vitesh kostosh të larta sigurie, dhe me punonjës që punonin në gazetën ndoshta më të kërcënuar në botë, redaktorët e Jyllands-Posten treguan se kishin pasur mjaft kërcënime dhe rreziqe. Ata censuruan veten.
U deshën vetëm dhjetë vjet që shumica e popullsisë perëndimore të mësonte mësimin e blasfemisë islame – dhe më në fund të zgjidhte ta ndiqte atë. Sot, mund të ketë mijëra njerëz që janë ende të gatshëm të publikojnë karikaturat e Muhamedit në llogaritë e tyre në Twitter, por shumica fshihen pas pseudonimeve ndërsa ankohen për frikacakërinë e të tjerëve.
Pak para dhjetëvjetorit të karikaturave të Muhamedit, Mark Steyn, Henryk Broder dhe redaktori norvegjez Vebjørn Selbekk folën në një konferencë në Danimarkë për të shënuar përvjetorin e karikaturave. Konferenca u mbajt në parlamentin danez, ndërtesa e vetme e vendit që konsiderohet mjaftueshëm e sigurt për t’i bërë ballë sulmeve nga policia islamike e blasfemisë, tashmë tradicionale. Në pritje të një sulmi terrorist, si Ministria e Jashtme Britanike ashtu edhe ajo Amerikane i këshilluan qytetarët e tyre të mos qëndronin pranë ndërtesës atë ditë. Restoranti ku pjesëmarrësit në takim kishin bërë rezervime për darkë papritmas iu anuluan rezervimet: restoranti zbuloi policinë dhe personelin e sigurisë që kishin kontrolluar ambientet paraprakisht dhe kuptuan se kush mund të ishin të ftuarit.
Në dhjetëvjetorin e krizës së karikaturave në Danimarkë, Shoqata e Lirisë së Shtypit organizoi një konferencë retrospektive mbi gjendjen e lirisë së shprehjes, pas mureve të trasha të Pallatit Christiansborg. Nga e majta: Marie Krarup (anëtare e Parlamentit Danez/Partisë Popullore Daneze), Henryk Broder (autor gjerman/polako-hebre), Vebjørn Selbekk, Douglas Murray dhe Mark Steyn. (foto: Christian Borchsenius)
Dhjetë vjet më parë, mund të printoje karikatura të Muhamedit në një gazetë daneze. Dhjetë vjet më vonë, është e vështirë për këdo që është i lidhur me një gjë të tillë të gjejë një restorant në Kopenhagen që do t’i shërbejë darkë.
Nuk janë vetëm artistët dhe shkrimtarët që kanë mësuar mësimin; janë të gjithë – nga konglomeratet e gazetave deri te njerëzit që shërbejnë ushqim në restorante. Shoqëritë tona pëlqejnë të besojnë se terrorizmi dhe kërcënimet nuk funksionojnë. Ato funksionojnë – ose mund të funksionojnë – por vetëm nëse dorëzohemi. Gjatë dekadës së fundit, me përjashtim të disa shpërthimeve jetëshkurtra të keqinterpretimit sakrilegj, ka rezultuar se është frika – jo karikaturat e Muhamedit – që e ka pushtuar botën me stuhi.
Megjithatë – liria nuk është mbrojtur kurrë nga asgjë tjetër përveç një pakice të vogël njerëzish. Shumica preferojnë rehatinë e një jete të qetë ndaj çdo gjëje që i ngjan luftës. Por ka ende më shumë se disa njerëz të mirë në botë, dhe më shumë se një grusht prej tyre në Skandinavi. Nëse në konfliktet e kaluara pilotëve dhe burrave të shtetit u lejohej të udhëhiqnin, kjo luftë kundër “Inkuizicionit të ri Islamik” ka gazetarë, karikaturistë, shkrimtarë dhe artistë në vijën e parë, dhe janë pikërisht ata që duhet të marrin drejtimin. Disa prej tyre mund të habiten kur e gjejnë veten në këtë pozicion. Nuk duhet të habiten. Liria e fjalës dhe e mendimit gjithmonë ka pasur armiq të pamëshirshëm. Por e vërteta gjithmonë ka arritur t’i dëbojë ata dhe do ta bëjë këtë përsëri.
Botuar fillimisht në gatestoneinstitute.org
Ndiqni Douglas Murray në Twitter.
