PSE IZRAELI PRODHON ELITË MENDORE, NDËRSA KOSOVA IKJE TRURI ?
Në Kosovë i zgjuari detyrohet të lëviz me ritmin e injorantit. Prandaj në politikë dhe media nuk ka vlerë prania dhe mendimi i Lirim Gashit, por prania dhe mendimi i Berat Buzhales.
Turp të keni meshkuj frikacakë, keni frikë nga dija ime si dreqi nga kryqi.
Në botën e dijes, Izraeli është laborator i madh ku secili neuron i talentit trajtohet si lëndë strategjike, ndërsa Kosova është kopsht ku talentët e rrallë kalben nën barin e mediokritetit.
Rreth 22% e fituesve të Çmimit Nobel janë me prejardhje hebraike, ndërkohë që ata përbëjnë vetëm 0.2% të popullsisë botërore. Nuk është mrekulli gjenetike, nuk është “dhuratë hyjnore”. Është sistem, disiplinë, seleksion dhe vizion shtetëror.
Në Izrael, arsimi nuk është dekor; ai është armë, është siguri kombëtare, është stërvitje intelektuale që fillon që nga mosha trevjeçare.
Hebrenjt në Jerusalem…, në vitin 1895
Fëmijët nuk mësojnë të përshtaten; ata mësojnë të pyesin, të analizojnë, të zgjidhin probleme, të sfidojnë mendjen. Barazia në Izrael nuk nënkuptohet si mediokritet i përbashkët, por si mundësi e barabartë për ta arritur ekselencën.
Provimi Bagrut është filtër i pamëshirshëm – pa dije të vërtetë, hyrja në universitet është e ndaluar.
Pa universitete selektive, nuk ka kërkim shkencor të nivelit të lartë. Pa kërkim të nivelit të lartë, nuk ka shtet të fortë.
Ushtria izrealite, përveç që mbron territorin, prodhon intelekt.
Talentët e pakrahasueshëm në matematikë, logjikë dhe teknologji identifikohen, stërviten dhe lidhen me industrinë, universitetetin dhe inovacionin. Aty lindin shkencëtarë, ekspertë kibernetikë dhe liderë që bëjnë shtetin të pamposhtur.
Në Kosovë, realiteti është grotesk. Arsimi është formalitet, diploma vlen më pak se kondomi, ndërsa dija e vërtetë jo vetëm që është e rrallë por tallet dhe injorohet.
Nxënësit e zgjuar mërziten, margjinalizohen, etiketohen si “problem”. Sistemi nuk sfidon mendjen, por e mposht. Provimi shtetëror nuk teston aftësitë, por e konfirmon mediokritetin. Universitetet janë fabrika diplomash pa vlerë; kërkimi shkencor është përrallë. Profesorët shpesh janë figura politike, jo intelektuale.
Në këtë kopsht ka vetëm dy rrugë: ta shuash talentin ose ta dërgosh jashtë.
Dallimi nuk është inteligjenca natyrore – shqiptarët janë plot me ide, madje me ide të mëdha.
Problemi është sistemi, kultura dhe politika që e favorizojnë mediokritetin dhe i frikësohen elitës. Në Kosovë, elita shihet si kërcënim, ndërsa barazia keqkuptohet si barazi injorantesh.
Nga ana tjetër Izraeli prodhon elitë sepse:
identifikon talentin herët, e ndan qartë nga mesatarja, e sfidon vazhdimisht, e lidh drejtpërdrejt me interesin shtetëror.
Kosova prodhon ikje truri sepse: fsheh talentin nën mesataritet, relativizon dijen, politizon arsimin.
Çmimi Nobel nuk fitohet me patriotizëm retorik; fitohet me sistem, disiplinë dhe seleksion të drejtë.
Pa reformë të thellë arsimore, Kosova do të vazhdojë të eksportojë mendjet më të mira dhe të importojë dështimin.
Në këtë biotop, i zgjuari ecën si kafshë e huaj, i detyruar të përshtatet me ritmin e injorantit. Në media dhe politikë nuk ka hapësirë për mendim të thellë; ka vetëm zhurmë, manipulim dhe spektakël.
Njeriu i zgjuar nuk urrehet pse shkruan, por pse mendon.
Mendimi është krim i madh në një shoqëri që ushqehet me banalitet.
E vërteta është e panjohur, e gënjeshtra mbretëron.
Argumenti i pastër nuk respektohet; spekulimi dhe frika janë normë.
Ata që prodhojnë zhurmë sipërfaqësore mbizotërojnë. Ata që kërkojnë të vërtetën, heshtin. Sistemi zgjedh frikën mbi kurajon, talljen mbi polemikën, mediokritetin mbi talentin.
Por dija është e pamëshirshme. Ajo nuk bërtet, nuk lutet dhe nuk kërkon leje. Ajo shpalos gjithçka. Dhe kjo i frikëson injorantët – jo nga njeri, por nga ajo që ai di.
Në fakt ata frikësohen nga e vërteta ime si djalli nga kryqi.
Foto pranë gërmadhave… e ushtarëve të Izraelit
Mirëpo ky nuk është konflikt personal. Është luftë midis mendjes dhe hamendjes, dijenisë dhe injorancës, pastërtisë dhe llumit mediatik.
Prandaj heshtin.
Jo sepse nuk kanë çfarë të thonë, por sepse e dinë: në përballje të drejtpërdrejtë, do të humbin thellë.
Po, asht e vertete se jahuitë kan rrezultate të mira në kete bote, por si jobesimtar e kan shpirtin e humbun në boten tjeter. Jahuditë janë jobesimtar, prandej duhet të zhduken ku do që të jenë.
Allah Akbar, Allah Akbar.