Majlinda Nikçi, Prishtinë
____
Në zemër të Ilirisë së lashtë, rreth shekullit të III para erës sonë, jetoi një burrë i veçantë: Kratil Mahata. Emri i tij është i regjistruar në mbishkrimet antike të qytetit të Nikaias, ku ai njihej si gimnasiark, një figurë që sot mund ta krahasojmë me drejtorin e një institucioni arsimor‑sportiv të nivelit të lartë. Por roli i Kratilit ishte më shumë se administrativ: ai ishte udhëheqës, stërvitës dhe modeli i shëndetit dhe trimërisë për të rinjtë ilirë.
Gimnasi, në kohën e Ilirëve, nuk kishte të bënte vetëm me sportin. Ishte një qendër e edukimit fizik, moral dhe ushtarak, ku të rinjtë mësonin të jenë të fortë, të mençur dhe të përgjegjshëm ndaj bashkëfistarëve të tyre. Kratil Mahata ishte njeriu që organizonte këto stërvitje, duke mbikëqyrur hedhje të disqeve, shtizave, vrapime dhe luftime stërvitore, ndërsa transmetonte dijen e urtësinë që vinte nga tradita ilire dhe të arriturat e kohës.
Një gur i thjeshtë, por me rëndësi të madhe, ruan emrin e tij: mbishkrimi në Klos e tregon qartë rolin e tij dhe e bën Kratil Mahatën një nga figurat më të njohura të Ilirisë së Jugut. Për publikun shqiptar sot, ai është simboli i një udhëheqësie të urtë dhe edukative, një njeri që ruajti identitetin dhe forcën e komunitetit përmes edukimit dhe stërvitjes.
Në një mënyrë, Kratil Mahata na mëson se mënyra më e fuqishme për të ndërtuar shoqërinë nuk është vetëm lufta, por formimi i brezave të rinj, të fortë dhe të dijshëm, që bartin trashëgiminë kulturore dhe krenarinë kombëtare. Figura e tij nuk është vetëm historike, por edhe frymëzuese: një udhëheqës i vërtetë ilir, që i mësoi të rinjtë të jenë të gatshëm për çdo sfidë të jetës.
Për rëndësinë e gimnasiarkut fliste fakti se me emrin e tij emërtohej viti ose periudha kur ai ishte gimnasiark. Kështu në mbishkrimin e Klosit shkruan:
“Kur ishte prytan Aspima Praugu, strateg Damonik Nikandri, gimnasiark Kratill Mahata, u ndërtua kjo godinë”.
