Kur heshtja ime thyeu heshtjen e saj

Ishte një mëngjes i çuditshëm, kur qyteti dukej si një teatër i madh, ku çdo hap tingëllonte si një dramë e improvizuar.

Njerëzit nxitonin në rrugë, tramvajet kërcisnin mbi shina, dhe aroma e bukës së sapopjekur përzihej me erën e fortë të kafesë që dilte nga kafeneja ime e preferuar.

Unë isha ulur pranë dritares, me filxhanin e kafesë përpara, që e trazoja ngadalë me lugë, ndërsa mendja më fluturonte larg, në vendet ku nuk mbërrin as zëri, as hidhërimi.

Papritmas, dera u hap me një tingull të bezdisshëm metalik.

Hyri Christina.

Nga mënyra se si e mbante çantën dhe se si e shikonte dyshemenë, ndjeva se diçka e rëndë e shtynte në mendime.

U ul përballë meje, ngriti sytë dhe foli me një ton që ma kujtoi rrëfimin e mëkateve në një kishë të braktisur nga Zoti:

“Lirim,” – tha me zë të ulët, – “ndjej gjithnjë e më shumë sikur nuk jetoj më në Gjermani.

Ndonjëherë ndjej sikur jam në Siri… ose Irak… ose Afganistan.”

Kafeja më u duk papritmas më e hidhur se zakonisht.

Nuk fola. Heshtja ime u bë e plotë dhe e trashë, si një mur që ndalon çdo bisedë të këtij lloji.

Ndjeva rrahjet e shpeshtuara të zemrës së saj, që qëndronin pezull mes nesh, të zbuluara dhe të pastra.

Heshtja ime u bë pasqyrë – dhe ajo e pa veten aty brenda.

Pastaj ndodhi.

Frymëmarrja e saj e rënduar u çlirua nga një psherëtimë e thellë, si shpirti që merr frymë lirshëm pas shumë vitesh robërie.

Nga buzët i doli një “më fal” që më preku më shumë se çdo fjalë e thënë më parë.

“Lirim, më fal,” – tha, me zë të dridhur, – “ndoshta u shpreha gabimisht”.

Nuk kam asgjë kundër këtyre njerëzve.

Ata nuk janë fajtorë që fuqitë e mëdha hodhën demokraci mbi ta nga qielli – me bomba që i shndërruan qytetet dhe fshatrat e tyre në hi.

Ata nuk janë fajtorë që ikën.

Ne jemi fajtorë që i detyruam të iknin.”

Një dhimbje e thellë më kaloi në stomak.

Imazhe të tmerrshme mu shfaqen në imagjinatë: fëmijë të mbuluar me pluhur, gra që vraponin me foshnjat në krah, burra që shikonin qiellin duke pritur goditjen tjetër.

Por mendova diçka që nuk e kisha thënë kurrë me zë të lartë:

“Christina,” – i thashë ngadalë, – “unë kam humbur 22 anëtarë të familjes sime.

Ata nuk i vranë bombat e këtyre shteteve.

I masakruan xhelatët serbë me uniforma.

Përkundrazi – bombat e këtyre shteteve shpëtuan popullin tim nga barbarët serbë.

Po, vranë dhjetëra njerëz, por ndaluan gjenocidin që mund të kishte shfarosur miliona.

Ndonjëherë, një bombë shpëton më shumë jetë sesa merr.”

Sytë e saj u hapën gjerë. Heshtja mbizotëroi për një moment.

Pastaj i thashë :

“Njerëzit që sheh sot nuk janë pushtues.

Ata janë dëshmitarë të asaj që ndodh kur demokracia nuk mbillet me duar dhe me drejtësi mbi tokë, por bie nga qielli.

Ata janë kujtesa jonë e gjallë.

Unë nuk jam kundër bombave në parim – jam kundër padrejtësisë që i bën të nevojshme.

Bota nuk duhet të arrijë kurrë deri në atë pikë ku vetëm bombat mund ta ndalojnë gjenocidin.”

Ajo më pa gjatë, me sy të lagur dhe të çliruar nga lotët.

“Mbase,” – tha më në fund, – “ka ardhur koha që Gjermania të mos i shohë më këta njerëz si problem, por si dëshmitarë që na rikujtojnë mëkatet tona .”

Mora një gllënjkë nga kafeja e ftohur dhe nuk më pengoi më shija e saj e hidhur.

“Po, Christina,” – i thashë, – “ndoshta Zoti nuk na dërgon më vetëm profetë.

Ai na dërgon refugjatë.

Dhe ndonjëherë ata nuk trokasin.

Ndonjëherë e thyejnë derën – sepse ndjejnë se kemi harruar që kemi zemra”

Jashtë, një fëmijë me kaçurrela qeshte duke kaluar mbi biçikletë.

Christina e ndoqi me sy dhe buzëqeshi për herë të parë që nga momenti që kishte hyrë.

Dhe unë mendova: ndoshta ky është fillimi i një shërimi që na duhet të gjithëve.

Pastaj ia bëra të qartë se të gjithë të fortit hedhin mllefin e tyre hipokrit mbi të dobëtit, sepse asnjë bashkim i shteteve myslimane nuk mund ta kërcënojë njerëzimin aq sa SHBA, Kina, Rusia dhe Izraeli veç e veç.

Sepse vetëm Pakistani ka një bombë atomike që mund, në rastin më të keq, ta shkaktojë një Hiroshima dhe Nagasaki tjetër.

Gjithashtu ia bëra të qartë se këto shtete janë luanë pa dhëmbë, sepse fatmirësisht feja e prapambetur ua ka hequr dhëmbët e rrezikshëm të shkencës.

Kështu që, të gjithë ata që e kritikojnë mënyrën e tyre të jetesës, janë hipokritë të pandërgjegjshëm kur përpiqen t’i ndryshojnë me bomba.

***

___

Bio je to jedan od onih jutara kada grad izgleda kao veliko pozorište, u kojem svaki korak zvuči kao improvizovana drama.

Ljudi su žurili ulicama, tramvaji su škripali po šinama, a miris sveže pečenog hleba mešao se sa jakim aromama kafe iz mog omiljenog kafića.

Sedeo sam pored prozora, šoljica ispred mene, koju sam polako mešao kašikom dok su moje misli letele daleko, na mesta koja nijedan glas ni bol ne mogu da dosegnu.

Odjednom se vrata otvorila neprijatnim metalnim zvukom.

Ušla je Kristina.

Sam način na koji je držala torbu i gledala u pod učinio je da osetim kako je nešto teško pritiskalo njene misli.

Sela je naspram mene, podigla oči i govorila tonom koji je podsećao na ispovest greha u napuštenoj crkvi:

„Lirim,“ – rekla je tiho – „uvek jače osećam da više ne živim u Nemačkoj.

Ponekad imam osećaj da sam u Siriji… ili Iraku… ili Avganistanu.“

Kafa je odjednom imala gorčinu veću nego obično.

Nisam rekao ništa. Moja tišina postala je potpuna i gusta, poput zida koji zaustavlja svaku ovakvu vrstu razgovora.

Osetio sam njene ubrzane otkucaje srca, koji su visili između nas – otvoreni i čisti.

Moja tišina postala je ogledalo – i ona je videla svoj odraz u njemu.

Onda se desilo.

Njeno teško disanje pretvorilo se u dubok uzdah, poput duše koja nakon mnogo godina zatočeništva konačno diše slobodno.

Sa njenih usana izašlo je „Žao mi je“, što me više dirnulo nego sve prethodne izgovorene reči.

„Lirim, žao mi je,“ – rekla je drhtavim glasom – „možda sam se pogrešno izrazila.

Nemam ništa protiv tih ljudi.

Oni nisu krivi što su velike sile sručile demokratiju sa neba – bombama koje su njihove gradove i sela pretvorile u pepeo.

Oni nisu krivi što su morali da beže.

Mi smo krivi što smo ih primorali na beg.“

Duboka bol probola mi je stomak.

U mojoj mašti pojavile su se strašne slike: deca pokrivena prašinom, žene koje beže sa bebama u rukama, muškarci koji zure u nebo i čekaju sledeći udarac.

Ali sam pomislio na nešto što nikada nisam izgovorio naglas:

„Kristina,“ – rekao sam polako – „izgubio sam 22 člana svoje porodice.

Nisu ih ubile bombe tih država.

Ubili su ih srpski dželati u uniformama.

Naprotiv – bombe tih država su spasle moj narod od srpskih barbara.

Da, ubile su desetine, ali su zaustavile genocid koja bi mogao da uništi milione.

Ponekad bomba spasi više života nego što ih uzme.“

Njene oči su se raširile. Nekoliko trenutaka zavladala je tišina.

Onda sam joj rekao:

-Ljudi koje danas vidiš nisu okupatori.

Oni su svedoci onoga što se događa kada demokratija nije usađena rukama i pravdom na zemlji, već pada sa neba.

Oni su naše živo sećanje.

Ne protivim se bombama u principu – protivim se nepravdi koja ih čini potrebnim.

Svet nikada ne sme doći do tačke kada samo bombe mogu zaustaviti genocid.“

Gledala me je dugo, bistrim očima oslobođenim od suza.

„Možda,“ – rekla je na kraju – „je vreme da Nemačka te ljude više ne vidi kao problem, već kao svedoke koji nas podsećaju na naše grehe.“

Popio sam gutljaj hladne kafe, ali njen gorak ukus više mi nije smetao.

„Da, Kristina,“ – rekao sam – „možda nam Bog više ne šalje samo proroke.

On nam šalje izbeglice.

I ponekad oni ne kucaju na vrata.

Ponekad lome vrata – jer osećaju da smo zaboravili da imamo srca.“

Napolju se dete smejalo dok je prolazilo biciklom.

Kristina ga je pratila čudnim pogledom i prvi put se nasmejala od kada je ušla unutra.

Pomislio sam: možda je ovo početak izlečenja koje svi trebamo.

Zatim sam joj jasno dao do znanja da svi moćni svoju licemernu ljutnju bacaju na slabe, jer nijedna unija muslimanskih država ne može ugroziti čovečanstvo kao što to mogu SAD, Kina, Rusija ili Izrael pojedinačno.

Jer samo Pakistan poseduje nuklearnu bombu koja u najgorem slučaju može izazvati još jednu Hirošimu ili Nagasaki.

Takođe sam joj objasnio da su te države pitomi lavovi bez zuba, jer im je nazadna religija, srećom, oduzela opasne zube nauke.

Dakle, svi oni koji kritikuju njihov način života su nesvesni licemeri ako pokušavaju da ih bombama promene.

***

___

Es war ein Morgen, an dem die Stadt wie ein großes Theater wirkte, in dem jeder Schritt wie ein improvisiertes Drama klang.

Die Menschen eilten durch die Straßen, die Straßenbahnen quietschten über die Schienen, und der Duft frisch gebackenen Brotes vermischte sich mit dem kräftigen Aroma des Kaffees aus meinem Lieblingscafé.

Ich saß am Fenster, die Kaffeetasse vor mir, die ich langsam mit einem Löffel umrührte, während meine Gedanken in die Ferne flogen, an Orte, die weder Stimme noch Schmerz erreichen.

Plötzlich öffnete sich die Tür mit einem unangenehmen metallischen Geräusch.

Christina trat ein.

Allein die Art, wie sie ihre Tasche hielt und auf den Boden sah, ließ mich spüren, dass etwas Schweres sie in Gedanken drückte.

Sie setzte sich mir gegenüber, hob die Augen und sprach mit einem Ton, der an das Bekenntnis von Sünden in einer verlassenen Kirche erinnerte:

„Lirim,“ – sagte sie leise – „ich habe immer stärker das Gefühl, dass ich nicht mehr in Deutschland lebe.

Manchmal habe ich das Gefühl, ich bin in Syrien… oder im Irak… oder in Afghanistan.“

Der Kaffee schmeckte mir plötzlich bitterer als sonst.

Ich sagte nichts. Mein Schweigen wurde vollkommen und dicht, wie eine Mauer, die jedes Gespräch dieser Art aufhält.

Ich spürte ihre beschleunigten Herzschläge, die zwischen uns hingen – offen und rein.

Mein Schweigen wurde zum Spiegel – und sie sah ihr eigenes Bild darin.

Dann geschah es.

Ihr schweres Atmen löste sich in einem tiefen Seufzer, wie eine Seele, die nach vielen Jahren der Gefangenschaft frei atmet.

Von ihren Lippen kam ein „Es tut mir leid“, das mich mehr berührte als alle vorher gesprochenen Worte.

„Lirim, es tut mir leid,“ – sagte sie mit zitternder Stimme – „vielleicht habe ich mich falsch ausgedrückt.

Ich habe nichts gegen diese Menschen.

Sie sind nicht schuld, dass die Großmächte Demokratie vom Himmel über sie gebracht haben – mit Bomben, die ihre Städte und Dörfer in Asche verwandelten.

Sie sind nicht schuld, dass sie geflohen sind.

Wir sind schuld, dass wir sie zur Flucht gezwungen haben.“

Ein tiefer Schmerz durchfuhr meinen Magen.

Schreckliche Bilder erschienen in meiner Vorstellung: Kinder, bedeckt von Staub, Frauen, die mit Säuglingen in den Armen rannten, Männer, die in den Himmel starrten und auf den nächsten Schlag warteten.

Doch ich dachte an etwas, das ich noch nie laut ausgesprochen hatte:

„Christina,“ – sagte ich langsam – „ich habe 22 Mitglieder meiner Familie verloren.

Sie wurden nicht von den Bomben dieser Staaten getötet.

Sie wurden von serbischen Henkern in Uniform ermordet.

Im Gegenteil – die Bomben dieser Staaten retteten mein Volk vor den serbischen Barbaren.

Ja, sie töteten Dutzende, aber sie stoppten die Maschine des Völkermords, die Millionen hätte auslöschen können.

Manchmal rettet eine Bombe mehr Leben, als sie nimmt.“

Ihre Augen weiteten sich. Einen Moment lang herrschte Stille.

Dann sagte ich:

„Die Menschen, die du heute siehst, sind keine Besatzer.

Sie sind Zeugen dessen, was passiert, wenn Demokratie nicht mit Händen und Gerechtigkeit auf Erden gepflanzt wird, sondern vom Himmel fällt.

Sie sind unser lebendiges Gedächtnis.

Ich bin nicht prinzipiell gegen Bomben – ich bin gegen die Ungerechtigkeit, die sie notwendig macht.

Die Welt darf niemals an den Punkt gelangen, an dem nur Bomben den Völkermord stoppen können.“

Sie sah mich lange an, mit Augen, die von Tränen befreit und klar waren.

„Vielleicht,“ – sagte sie schließlich – „ist es an der Zeit, dass Deutschland diese Menschen nicht mehr als Problem, sondern als Zeugen sieht, die uns an unsere Sünden erinnern.“

Ich nahm einen Schluck von meinem kalten Kaffee, doch sein bitterer Geschmack störte mich nicht mehr.

„Ja, Christina,“ – sagte ich – „vielleicht sendet Gott uns nicht mehr nur Propheten.

Er schickt uns Flüchtlinge.

Und manchmal klopfen sie nicht an.

Manchmal brechen sie die Tür auf – weil sie spüren, dass wir vergessen haben, dass wir Herzen haben.“

Draußen lachte ein Kind mit Locken, während es auf einem Fahrrad vorbeifuhr.

Christina folgte dem Kind mit den Augen und lächelte zum ersten Mal, seit sie den Raum betreten hatte.

Und ich dachte: Vielleicht ist dies der Beginn einer Heilung, die wir alle brauchen.

Dann machte ich ihr klar, dass alle Mächtigen ihre heuchlerische Wut auf die Schwachen werfen, denn keine Vereinigung muslimischer Staaten kann die Menschheit so bedrohen wie die USA, China, Russland oder Israel jeweils für sich.

Denn nur Pakistan besitzt eine Atombombe, die im schlimmsten Fall ein weiteres Hiroshima und Nagasaki auslösen könnte.

Außerdem machte ich ihr klar, dass diese Staaten zahme Löwen ohne Zähne sind, da die rückständige Religion ihnen glücklicherweise die gefährlichen Zähne der Wissenschaft genommen hat.

So sind all jene, die ihre Lebensweise kritisieren, unbewusste Heuchler, wenn sie versuchen, sie mit Bomben zum Umdenken zu zwingen.