Forcat fisnore pozë me fëmijët vendas pasi forcat qeveritare siriane, të mbështetura nga aleatët vendas, morën kontrollin e Raqqas nga SDF të dielën e kaluar në ver-lindje të Sirisë. Foto: Ghaith Alsayed / AP / NTB
Luftërat në veripërëndim të Sirisë kanë eskaluar konfliktin midis autoriteteve siriane dhe forcave kurde. Në të njëjtën kohë, disa të burgosur të IS-it kanë arritur të arratisen nga burgjet.
- Sara Nå Aga, VG
Luftimet mes forcave qeveritare siriane dhe SDF-së kurde përkeqësojnë situatën humanitare në verilindje të Sirisë. Më shumë se 15,000 njerëz janë zhvendosur dhe jetojnë nën kushte të këqija në kampe të përkohshme. Observatori Sirian për të Drejtat e Njeriut kërkon ndihmë ndërkombëtare për të mbrojtur civilët. Konflikti kërcënon stabilitetin në rajon dhe mund të çojë në rikthimin e IS-it.
Forcat qeveritare siriane dhe grupi militant i domineuar nga kurdët, SDF, kanë qenë në beteja të ashpra në verilindje të Sirisë javët e fundit. Fundjavën e kaluar SDF-ja, e cila ishte në qendër të luftës kundër IS-it, u detyrua të dorëzojë kontrollin mbi qytetet Raqqa dhe Deir al-Zor.
Kriza humanitare në veri-lindje të Sirisë ka arritur në një nivel shqetësues, sipas Observatorit Sirian për të Drejtat e Njeriut.
Më shumë se 15.000 njerëz nga qytetet Al-Raqqah dhe Al-Tabqah tashmë thuhet se janë zhvendosur dhe jetojnë nën kushte shumë të vështira në kampet e përkohshme. Shkaku është frika se përleshjet e armatosura mund të eskalojnë në këtë zonë.
– Ndihma emergjente pothuajse nuk ekziston, dhe të zhvendosurit u mungojnë si ushqimi ashtu edhe materialet për ngrohje, njofton organizata.
– Damasku tani dëshiron të integrojë zonat e kontrolluara nga kurdët, në mënyrë që Siria të bëhet përsëri një shtet i unifikuar. Ata dëshirojnë sovranitet të plotë mbi territorin sirian, thotë Brynjar Lia, profesor i studimeve të Lindjes së Mesme në Universitetin e Oslos.
Luftëtarët kurdë po përgatiten të mbrojnë qytetin Hasakeh në veri-lindje të Sirisë më 20 janar 2026. Tani palët janë dakord për një armëpushim. Foto: GIHAD DARWISH / AFP / NTB
Gjatë luftës civile siriane, por edhe pas rrëzimit të regjimit të Assadit, rreth një e treta e territorit të Sirisë ka qenë nën kontrollin e grupeve militante jashtë kontrollit të shtetit.
Më i madhi prej tyre është vetëqeverisja me dominim kurd në veri-lindje, e cila sipas Lia-s ka marrë pozitën e veçantë përmes rolit në luftën kundër IS-it.
Brynjar Lia
Hulumtues për Lindjen e Mesme në Universitetin e Oslos.
– Forcat kurde sakrifikuan shumë në luftën kundër IS-it dhe morën njohje për përpjekjet e tyre. Kjo u dha atyre një pozitë të veçantë dhe ndihmoi që të merrnin kontrollin mbi një territor kaq të madh. Lidershipi kurd në vetëqeverisjen e Sirisë dominohet nga PYD, një organizatë motër e guerilës kurde (PKK) në Turqi. Ata kanë pasur ambicien për të ruajtur një shkallë të madhe autonomie, dhe afatgjatë ndoshta të vendosin bazat për një shtet të pavarur, edhe pse qëllimi për një shtet kurd nuk është zyrtarisht një qëllim i deklaruar, thotë ai.
Luftuan kundër IS
Lia shpjegon se lufta civile në Siri i dha kurdëve një hapësirë të konsiderueshme për veprim.
Regjimi i Assad tërhoqi forcat e tij nga pjesë të mëdha të Veri-Lindjes së Sirisë dhe la pas armë dhe infrastrukturë, gjë që hodhi bazën për një autonomi të udhëhequr nga kurdët. Më vonë, ata luftuan në front kundër IS së bashku me SHBA dhe vendet e tjera perëndimore.
Por që nga rënia e regjimit të Assad, SHBA ka vendosur lidhje me presidentin e ri të Sirisë.
– Qëllimi fillestar i SDF si forca kryesore anti-IS në terren, në masë të madhe ka humbur aktualitetin, pasi Damasku tani është i gatshëm dhe në pozicion për të marrë përgjegjësinë e sigurisë, duke përfshirë kontrollin mbi burgjet dhe kampet e IS, shkruan emisari special i SHBA për Sirinë, Tom Barrack, në X.
Ai shton gjithashtu se SHBA po ushtrojnë presion për mbrojtjen e të drejtave të kurdëve dhe një front të përbashkët kundër IS.
Njerëzit përpiqen të kalojnë një urë të dëmtuar, e cila sipas ushtrisë siriane u shkatërrua nga Forcat Demokratike Siriane të udhëhequra nga kurdët (SDF) në Raqqa, Siri, më 20 janar 2026. Foto: Karam al-Masri / Reuters / NTB
Kriza humanitare
Në Norvegji, shumë njerëz shprehin tani frikë të madhe për situatën e kurdëve në Siri.
Andam Aziz është zëdhënës politik për Qendrën Demokratike të Shoqërisë Kurde në Norvegji dhe një nga iniciuesit e demonstratës të martën përpara Stortingut kundër qeverisë së re siriane.
Ai përshkruan situatën në veri të Sirisë si dramatike.
– Situata në veri të Sirisë, Rojava, është e tmerrshme. Ka shumë trazira, zemërim dhe zhgënjim. Damasku përdor xhihadistët për të na sulmuar ne kurdët. Ata duan që kurdët të ‘dorëzojnë gjithçka’. Populli është mobilizuar dhe është gati për të luftuar. Sepse ata nuk u besojnë Al-Sharaa (presidenti i Sirisë) ose xhihadistëve, thotë Aziz dhe shton:
– Kurdët kanë sakrifikuar 20,000 njerëz në luftën kundër IS-it, por tani shohim se si komuniteti ndërkombëtar na tradhton përsëri. Kam frikë se do të kryhen masakra ndaj popullit tonë nëse kjo vazhdon kështu. Kurdët nuk kanë alternativa përveçse të bëjnë rezistencë dhe të shpresojnë që komuniteti ndërkombëtar të ndalojë luftën.
Andam Aziz mori pjesë të martën në një demonstratë para Stortingut kundër qeverisë së re siriane. Foto: Privat
Observatori Sirian për të Drejtat e Njeriut paralajmëron për shpronësimin e vazhdueshëm dhe i bën thirrje organizatave ndërkombëtare të ndërhyjnë menjëherë.
Organizata gjithashtu i kërkon të gjitha palët ushtarake të ndalojnë veprimet luftarake për të mbrojtur civilët dhe për të parandaluar që zonat e banimit të shndërrohen në fusha beteje.
– Ne duhet të sigurojmë ndihmën e nevojshme për mijëra njerëz të zhvendosur me dhunë dhe të ndalojmë që zonat e banimit të shndërrohen në fusha beteje, thuhet në deklaratë.
Forcat e qeverisë siriane mbajnë roje jashtë burgut Al-Aqtan në periferi të Raqqah, në verilindje të Sirisë, të hënën më 19 janar 2026, ndërsa po zhvilloheshin negociata midis qeverisë siriane dhe Ushtrive Demokratike Siriane të udhëhequra nga kurdët. Foto: Omar Albam / AP / NTB
Paralajmërojnë për “rikthimin e IS”
Të martën e kaluar, SDF njoftoi se janë tërhequr nga kampi al-Hol në lindje të Sirisë, i cili strehon mijëra familje me lidhje me IS. Ministria e Mbrojtjes e Sirisë tha në një deklaratë se janë të gatshëm të marrin kontrollin e kampit.
Ngjarjet e fundit kanë krijuar gjithashtu sfida të reja sigurie. Gjatë përleshjeve në zonë, disa të burgosur të IS janë arratisur nga burgjet që më parë ishin nën kontrollin e vetëqeverisjes. Sipas SDF, nga burgu Shaddadi janë arratisur rreth 1500 të burgosur të IS, ndërsa autoritetet siriane japin shifrën 120.
– Ata prezantojnë versione shumë të ndryshme të asaj që po ndodh në terren. Vetëqeverisja kurde ka pretenduar se forcat qeveritare lirojnë të burgosurit, ndërsa forcat qeveritare thonë e kundërta, se është SDF që ka liruar të burgosurit, thotë Lia dhe shton.
– Të dy historitë mund të kenë pak të vërtetë.
Burgu al-Shaddadi pasi forcat demokratike siriane u tërhoqën dhe u morën nën kontroll nga ushtria siriane. Të burgosurit e ISIS-it shpëngulën nga objekti. Foto: Khalil Ashawi / Reuters / NTB
Disa politikanë kurd tani shprehin shqetësim të madh për përleshjet në verilindje të Sirisë. Presidenti i Kurdistanit, Nechirvan Barzani, dhe kreu i KDP-së, Masoud Barzani, paralajmërojnë se konflikti kërcënon stabilitetin rajonal dhe mund të mundësojë rikthimin e grupit terrorist ISIS, njofton media kurde në internet Rudaw.
Barzani i bën thirrje koalicionit të udhëhequr nga SHBA kundër ISIS që të ndërhyjë dhe kërkon nga të gjitha palët të veprojnë me përgjegjësi.
– Ne jemi të gatshëm të ofrojmë të gjitha ndihmat e nevojshme për të ndaluar përleshjet dhe për të arritur një armëpushim, thotë Barzani.
Forcat qeveritare siriane në rrugë për në qytetin Hasakeh në verip Lindje të Sirisë më 20 janar 2026. Foto: BAKR ALKASEM / AFP / NTB
Katër ditë për të rënë dakord
Autoritetet siriane thanë të martën se kanë arritur një marrëveshje me SDF, ku kurdët kanë katër ditë për të rënë dakord mbi një plan për integrimin e provincës verip lindore Hasakah.
Kjo ndodhi të njëjtën ditë kur banorët kurdë, përfshirë gratë dhe të moshuarit, në qytetin sirian Hasakeh morën armët për të mbështetur forcat kurde SDF, raporton AFP.
– Premtojmë popullit tonë se do t’i mbrojmë ata deri në fund, tha Shahine Baz për AFP.
Në qytetin verip lindor Qamishli, 55-vjeçarja Hasina Hammo mbante një mitraloz Kalashnikov ndërsa fliste me agjencinë e lajmeve.
– Nuk do t’i dorëzohemi, tha ajo.
Civilët kurdë u mblodhën me armët e tyre në qytetin Qamishli më 20 janar 2026, kur forcat demokratike siriane të udhëhequra nga kurdët (SDF) ftuan «të rinjtë kurdë, burra dhe gra» brenda dhe jashtë Sirisë të «bashkohen me radhët e lëvizjes së rezistencës». Foto: DELIL SOULEIMAN / AFP / NTB
Sipas Lia, ka pak tregues që luftimet do të zhvillohen në një luftë të madhe.
– Jo, nuk e shoh këtë. Të dy palët do të dëgjojnë shumë nga çfarë thonë SHBA dhe Turqia. Që kur Siria u bë zyrtarisht anëtare e koalicionit ndërkombëtar kundër IS, SDF ka humbur pozicionin e saj si aleati më i rëndësishëm lokal i SHBA në luftën kundër IS, prandaj SHBA ka shtuar presionin mbi udhëheqësinë e SDF për t’u integruar.
Në të njëjtën kohë, Lia mendon se qeveria e përkohshme në Damaskusi kryesisht është e fokusuar në stabilitet dhe paqe për të mundur të rindërtojë vendin pas vitesh lufte.
– Presidenti Ahmed al-Sharaa është mbi të gjitha një nacionalist sirian, jo një islamist dogmatik. Ai dëshiron të rikthejë Sirinë si një vend për të cilin mund të jesh krenar. Njëkohësisht mendoj se Damasku ka të gjithë interesin të shkojë me kujdes në zonat kurde, thotë Lia.
Publikuar: 21.01.26 në orën 13:12
Përditësuar: 21.01.26 në orën 13:14
VG
