Zeqir Bekolli, Drenas
___
Plani i Rritjes i Bashkimit Evropian, me vlerë mbi 800 milionë euro, është një nga programet më të rëndësishme të dekadës për vendet e Ballkanit Perëndimor. Për Kosovën, ky plan përfaqëson jo vetëm fonde zhvillimore, por një shans real për të përshpejtuar reformat, për t’i dhënë hov ekonomisë dhe për ta afruar vendin me standardet europiane. Megjithatë, në Kosovë kjo mundësi është bllokuar nga një krizë e gjatë politike dhe mungesë konsensusi ndërmjet partive kryesore.
Mungesa e ratifikimit në Kuvend e ka vendosur Kosovën në një pozitë të pafavorshme. Çdo vonesë në aprovimin e këtij plani ndikon në humbje financiare, ngadalësim të reformave dhe dobësim të kapaciteteve institucionale.
BE-ja e ka bërë të qartë se fondet lidhen drejtpërdrejt me stabilitetin qeverisës dhe funksionalitetin demokratik. Kështu, bllokada politike nuk është më çështje e brendshme ajo ka efekte të drejtpërdrejta jashtë vendit, në marrëdhëniet strategjike me aleatët.
Kosova përballet me një bllokadë të cilën nuk e sjell një çështje programore apo parimore, por tensionet e vazhdueshme të aktorëve politikë dhe lufta për kontroll institucional. Bllokada është manifestuar në forma të ndryshme: së pari me mosformimin e qeverisë për gati një vit, pastaj me mungesën e shumicës së qëndrueshme dhe me sabotimin e proceseve reformuese. Kjo qasje dëmton vetë arkitekturën e demokracisë parlamentare, sepse pushteti nuk po shërben si mjet për politika zhvillimore, por si instrument për llogari partiake.
Historia e pasluftës ka treguar se qeveritë jetëshkurtra nuk kanë mundur të krijojnë projektet afatgjata që i duhen vendit. Kryesisht për shkak të mungesës së stabilitetit politik, Kosova ka dështuar të përfundojë reforma të rëndësishme në energjetikë, drejtësi, ekonomi dhe administratë publike.
Bllokada aktuale, e cila ka ngadalësuar edhe politikat sociale dhe investimet kapitale, rrezikon të shndërrohet në krizë sociale nëse fondet e BE-së nuk aktivizohen me kohë.
Sistemi aktual politik i Kosovës e bën të vështirë krijimin e shumicës së qëndrueshme parlamentare. Fragmentimi politik, rivalitetet e ashpra dhe mungesa e kulturës së koalicionit kanë sjellë polarizim të skajshëm. Por ky polarizim, i ushqyer nga diskursi konfliktual, është tashmë i tejkaluar në një shoqëri që ka nevojë për pragmatizëm. Dy partitë më të mëdha mbajnë përgjegjësinë kryesore për zgjidhjen e krizës, sepse vetëm ato mund të garantojnë shumicë të qëndrueshme dhe rifunksionalizim të institucioneve.
Kompromisi politik nuk duhet të shihet si dobësi, por si parim demokratik. Kosova ka hyrë në një fazë ku kompromisi është i vetmi mekanizëm që i rikthen normalitetin shtetit dhe mundëson zbatimin e projekteve madhore, si Plani i Rritjes. Partitë politike duhet të tejkalojnë logjikën e konfrontimit dhe të pranojnë se interesat e shtetit nuk mund të mbahen peng nga kalkulimet afatshkurtra partiake.
Ngërçi politik gati njëvjeçar ka dëshmuar se mungesa e qeverisë stabile nuk është vetëm çështje e numrave në Kuvend, por pasojë e mungesës së vullnetit për bashkëpunim ndërpartiak. Nëse nuk arrihet një marrëveshje e gjerë politike, Kosova rrezikon të humbasë një mundësi historike financiare dhe reformuese, duke e shtyrë më tej integrimin europian. Dy partitë kryesore kanë mundësinë dhe përgjegjësinë ta tejkalojnë ngërçin dhe t’i hapin vendit rrugën drejt stabilitetit politik dhe zhvillimit ekonomik.
