Nga: Nafi Çegrani
DEMANT
(Për hir të së vërtetës, dinjitetit dhe përgjegjësisë së fjalës publike!)
Në hapësirën publike, sidomos në rrjetet sociale, fjala shpesh humbet peshën morale dhe shndërrohet në mjet për fyerje, insinuata dhe njollosje të qëllimshme. Kur kjo ndodh, heshtja nuk është gjithmonë virtyt; ndonjëherë ajo bëhet bashkëfajtore. Prandaj, ky shkrim është një demant, jo i lindur nga mllefi, por nga nevoja për të mbrojtur të vërtetën dhe dinjitetin njerëzor.
Në ditët e fundit, ndaj meje janë artikuluar akuza dhe trillime tendencioze nga Abdullah Prapashtica—akuza që nuk mbështeten në fakte, dokumente apo prova, por në një gjuhë që synon diskreditimin personal dhe moral. Këto pohime, të përsëritura me këmbëngulje, nuk më fyejnë vetëm mua si individ, por cenojnë edhe vetë idenë e përgjegjësisë publike.
…Abdullah Prapashtica ka qenë pjesë e aparatit të sigurisë së ish-Jugosllavisë (UDB/SDB), një aparat i njohur për ndjekjen, survejimin dhe shkatërrimin e elitës intelektuale shqiptare. Emra të shumtë të veprimtarëve dhe intelektualëve shqiptarë kanë kaluar nëpër filtrat e këtij sistemi represiv, brenda dhe jashtë vendit.
Këto nuk janë akuza emocionale, por pjesë e një historie të errët që ende kërkon ballafaqim të ndershëm. Kushdo që ka qenë pjesë e atij mekanizmi mban, së paku, një përgjegjësi morale për të vërtetën, dhe jo të drejtën për të shpërndarë baltë.
Misioni i kamufluar: “emigrimi” si metodë e shërbimit sekret
Historia e shërbimeve sekrete jugosllave njeh mirë një metodë të vjetër:
emigrimin e rremë si formë kamuflimi operativ. Nën petkun e “të arratisurit politik”, individë të caktuar dërgoheshin në Perëndim jo për t’i shpëtuar sistemit, por për t’i shërbyer atij nga distanca—si sy, veshë dhe raportues të interesave të Beogradit.
Në këtë kontekst, emri i Abdullah Prapashticës nuk mund të trajtohet si i shkëputur nga dyshimi historik. Sipas dëshmive dhe rrëfimeve të shumta që qarkullojnë prej vitesh në mjediset e mërgatës shqiptare, “emigrimi” i tij përmes Turqisë drejt Gjermanisë dhe më pas veprimtaria në Gjermani e Belgjikë nuk u perceptuan kurrë si arratisje e një të përndjekuri, por si lëvizje e dirigjuar.
Në ato vite, diaspora shqiptare në Evropë ishte objekt prioritar i infiltrimit: figura politike, kulturore dhe organizative ishin nën vëzhgim të vazhdueshëm. Nëse sot dikush ndjehet i fyer nga pyetjet që ngrihen, atëherë le t’u përgjigjet atyre me transparencë, jo me shpifje.
Pyetjet janë të thjeshta dhe legjitime:
Kujt i shërbyen raportimet e asaj kohe nga Abdullah Prapanica?
Kujt i interesonte hartëzimi i veprimtarëve shqiptarë në mërgatë?
Pse disa “emigrantë” si ky, gëzonin liri lëvizjeje, qasje dhe mbrojtje që të tjerët nuk i kishin?
…Edhe nëse sot kohët kanë ndryshuar, gjuha e përdorur nga Abdullah Prapashtica mbetet e njëjtë:
akuza pa prova, etiketime, përpjekje për njollosje morale. Kjo nuk është gjuhë polemike intelektuale; është refleks i një shkolle të vjetër, ku fjala përdorej si instrument shërbimi dhe jo si akt i lirë mendimi.
Prandaj, kur sot ai përpiqet të më portretizojë përmes narrativave të fabrikuara dekada më parë, nuk po vepron si qytetar i lirë në debat publik, por si mashë e ndryshkur e një mentaliteti që nuk ka bërë kurrë autokritikë. Direktivat mund të mos vijnë më në formë dosjesh sekrete, por metoda mbetet e njëjtë: diskredito, relativizo, mjegullo të vërtetën.
Dhe, po them me bindje të plotë se Gënjeshtra si metodë, fjala si armë e konsumuar të Prapashticës, mbeten forma të SHPIFJEVE perfide të stilit të zyrave ku ai ishte zyrtar i “zellshëm”, e megjithatë I PAMORALSHËM kur ia grabit gruan shokut të vetë.
Abdullah Prapashtica nuk flet rastësisht. Ai vepron sipas një shkolle beogradase ku ka marrë instruksione. Një shkolle ku fjala nuk ka etikë, por detyrë.
“Emigrimi” si maskë
Në historinë e UDB-së, emigrimi ka qenë shpesh kamuflim operativ.
Jo arratisje. Jo disidencë. Por mission, siç është rasti i Abdullah Prapashticës, hyn në këtë skemë.
U nis “emigrant”.
Kaloi rrugëve të djallit.
Përfundoi në Gjermani dhe Belgjikë.
Diaspora shqiptare ishte objektiv: Figurat politike, Veprimtarët, Shkrimtarët .. Organizatorët.
UDB-ja nuk i linte rastësisë këto punë.
Ajo dërgonte njerëz.
Me emra.
Me detyra.
Me raporte.
Pyetjet janë të drejtpërdrejta:
Kujt i raportonte ky fare Prapanica?
Kujt i shërbente?
Pse gëzonte liri që të tjerët nuk e kishin?
Sot, dekada më vonë, Prapashtica vazhdon të përdorë të njëjtën gjuhë.
Gjuhë dosjesh.
Gjuhë insinuatash.
Gjuhë njollosjeje.
Asnjë fakt.
Asnjë dokument.
Vetëm akuza, të stilit stalinist e bollshevik ! Një mashë e ndryshkur që ende fryhet nga Beogradi.
…Procesi i Zenicës (1981) ishte kurth politik.
Antishqiptar.
I kurdisur.
Me akuza fiktive.
Me “krime” që nuk ekzistonin.
Me nene juridike që nuk ishin në ligj.
Një Dreyfus shqiptar.
Një fajësi e shpallur përpara gjykimit.
Kush sot e ringjall atë narrativë,
nuk është i painformuar.
Është bashkëpunëtor i vonuar.
Unë kam burgjet.
Kam librat.
Kam plagët.
Ai ka shpifjen.
Ka insinuatën.
Ka baltën.
Përfundim i prerë
Ky demant nuk është lutje.
Është vijë kufiri.
Midis:
– fjalës si ethos
dhe
– fjalës si instrument shërbimi.
Midis:
– së vërtetës së dhimbshme
dhe
– gënjeshtrës së përsëritur.
Historia nuk harron.
Ajo vetëm vonon gjykimin.
Në vitet ’70–’80, UDB-ja përdorte një metodë të njohur:
“emigrimin” e rremë si kamuflim operativ.
Abdullah Prapashtica u nis kinse “emigrant”.
Përmes Turqisë.
Përfundoi në Gjermani dhe Belgjikë.
Jo si i përndjekur.
Por si i dërguar.
Diaspora shqiptare ishte objektiv.
Jo strehë.
Kjo nuk është shpifje.
Është pyetje historike.
Gjermania – Belgjika: kush dhe pse?
Në Gjermani dhe Belgjikë, në vitet më të rënda për mërgatën shqiptare,
figura si Jusuf Gërvalla, Enver Hadri, Reshat Sahitaj, Vehbi Ibrahimi
ishin nën vëzhgim të vazhdueshëm.
UDB-ja nuk vepronte verbërisht.
Ajo kishte njerëzit e vet në terren.
Unë si një Dreyfus shqiptar.
Gjuha e Abdullah Prapashticës sot
është e njëjtë me dje.
Fjala si strehë dhe dëshmi
Kur dola nga burgjet jugosllave—i lodhur në trup, por ende i gjallë në shpirt—fjala ishte e vetmja strehë që më mbeti. Shkrimi nuk ishte hakmarrje, por mbijetesë. Libri “Orfe i vrarë” nuk ishte thjesht një botim; ishte një dëshmi se dhimbja, kur pranohet dhe kuptohet, mund të shndërrohet në kujtesë të qëndrueshme.
Sot, pas dekadash heshtjeje të mbushur me mendim dhe shkrim, librat e mi janë përpjekje për pajtim me kohën dhe historinë: “Përtej heshtjes”, “Fronti i Sremit”, “Kombi që kërkon vetveten”, “Mbijetesa dhe dinjiteti”, “Ditari im i grabitur nga UDB-a”, “Aroma e nargjilesë”—secili prej tyre mban plagë, por edhe dritë.
Beteja ime për drejtësi dhe për të vërtetën—si njeri dhe si shqiptar—nuk mbaron këtu. Ajo vazhdon sa herë që e vërteta vihet në dyshim dhe sa herë që dinjiteti kërkon mbrojtje.
Ka gënjeshtra që lindin nga padija dhe ka të tjera që prodhohen me vetëdije. Të parat kërkojnë sqarim; të dytat kërkojnë demant moral. Ky shkrim nuk është reagim impulsiv ndaj një fyerjeje në rrjetet sociale, por një akt përgjegjësie ndaj së vërtetës—një përpjekje për të ndarë fjalën që mbron nga fjala që helmon.
Akuzat dhe insinuatat e përsëritura publikisht nga Abdullah Prapashtica ndaj meje nuk janë thjesht sulme personale; ato janë vazhdimësi e një metode të vjetër: njollosja si zëvendësim i argumentit, shpifja si zëvendësim i provës. Kjo metodë ka histori—dhe historia e njeh mirë.
Në fund të shekullit XIX, Alfred Dreyfus u dënua jo për atë që kishte bërë, por për atë që përfaqësonte. Ai u shpall fajtor përpara se të gjykohej. E vërteta u varros nën dosje të fabrikuara, ndërsa shteti heshti.
Ky model nuk është i huaj për historinë shqiptare në ish-Jugosllavi.
Procesi i Zenicës (1981) ishte pikërisht një gjyq i hijes—një akt politik i kurdisur nga shërbimet e sigurisë të Shkupit dhe Beogradit, me synim disiplinimin dhe frikësimin e shqiptarëve. Akuzat ndaj meje u ndërtuan mbi një nen penal që nuk ekzistonte, mbi një “krim” që nuk u provua kurrë dhe mbi një logjikë që e kishte shpallur fajësinë përpara se të hapej seanca. Ky nuk është interpretim personal, por fakt juridik dhe historik.
Kur sot, pas dekadash, dikush rikthen të njëjtën gjuhë akuzuese—pa dokumente, pa prova, pa ndershmëri—ai nuk po flet si individ i lirë, por si jehonë e një mekanizmi të vjetër.
Pyetja nuk është vetëm çfarë thuhet, por kush e thotë dhe nga cili pozicion moral. Abdullah Prapashtica ka qenë pjesë e aparatit të sigurisë së ish-Jugosllavisë, një aparat i ndërtuar për ndjekje, survejim, rekrutim dhe shkatërrim të elitës shqiptare. Ky aparat nuk ishte neutral; ishte ideologjik, represiv dhe thellësisht antishqiptar.
Përmbyllje
Historia i njeh njerëzit jo nga zhurma që bëjnë, por nga përgjegjësia që mbajnë për fjalën e tyre. Emrat që zgjodhën të shërbejnë errësirën mbeten të lidhur me të; ata që zgjodhën fjalën, mbeten të lidhur me dritën—edhe kur ajo vonon.
Beteja ime për të vërtetën dhe drejtësinë nuk mbaron këtu, sepse ajo nuk është betejë personale.
Ajo është betejë për dinjitetin e fjalës dhe kujtesën e drejtë.
