Majlinda Nikçi
DEMANTIM:
1. S’kishte komb atëherë — por ti thua ‘u ruajt identiteti kombëtar’?
Vendosni një version, sepse po debatoni me vetveten. Ose kishte identitet kombëtar, ose s’kishte. S’mund të “ruhet” diçka për të cilën pretendon se nuk ekzistonte.
2. Sanxhaku e rrëzon keq mitin tënd të ‘mbrojtjes osmane’.
Historiani boshnjak Ejup Mušović ka shkruar qartë për procesin:
islamizimi → boshnjakizimi i një pjese të shqiptarëve të Sanxhakut.
Pra jo “ruajtje identiteti”, por humbje identiteti. Kjo është dëshmi historike, jo opinion.
3. Po a e di kush favorizoi asimilimin e shqiptarëve ortodoksë? Vetë Porta e Lartë.
Jo “serbët” e “grekët”, por administrata osmane u dha komuniteteve sllave e greke privilegje të qarta:
– autonomi kishtare,
– shkolla të financuara,
– dhe administrim lokal nën klerikët e tyre.
Natyrisht që përmes këtyre mekanizmave ndodhi helenizimi dhe sllavizimi, sepse ishin pikërisht institucionet osman(e) që ua hapën derën.
Pra përpjekja jote për ta shitur Perandorinë si “mbrojtëse të identitetit shqiptar” është ironia më e madhe historike.
4. Skënderbeu? Po, ka shumë të ngjarë të ketë qenë ortodoks nga lindja. Dhe?
Pikërisht ky fakt të djeg më shumë, sepse tregon diçka të pakontestueshme:
një shqiptar ortodoks i shek. XV nuk u asimilua dot as nga grekët, as nga serbët, as nga Porta Osmane.
Përkundrazi:
– krijoi shtet shqiptar,
– bashkoi principatat shqiptare,
– mbrojti territorin,
– dhe në kohën e tij u dokumentua për herë të parë gjuha shqipe me funksion publik.
Kjo flet kundër teje, jo për ty.
5. Sa për “feja = kombësi te sllavët”, mos e përdor gjysmë të vërtetën si argument absolut.
Po, kisha sllave ishte instrument kombformues –
dhe pse funksiononte?
Sepse Osmaneve u interesonte pikërisht kjo ndarje, që të mos lejonin bashkimin e popujve nën një identitet të vetëm.
Pra po ta them troç:
Osmaneve s’iu ka interesuar kurrë identiteti shqiptar, qoftë ortodoks, qoftë katolik, qoftë mysliman.
U ka interesuar vetëm që shqiptarët të mos ishin një fuqi e bashkuar.
***
Konkluzioni
Narrativa jote tenton të shesë një mit:
“Osmanët na ruajtën identitetin.”
Por faktet tregojnë të kundërtën:
– në Sanxhak u humb identiteti shqiptar;
– ortodoksët shqiptarë u asimiluan përmes strukturave që vetë Porta i ngriti;
– dhe megjithatë, shqiptarët mbijetuan jo falë Perandorisë, por duke iu rezistuar asimilimeve –
siç bëri Skënderbeu, një shqiptar i lindur ortodoks që mbrojti vendin, jo dhurata otomane.
Pra nëse do të mbrosh Perandorinë, të paktën mos e bëj duke mohuar realitetet që vetë Perandoria i prodhoi.”
