Sa herë vjen qershori, kujtimet më rikthejnë në ditët e dikurshme kur nuk e dija ende sa me fat isha që i jetoja. Një fëmijë rritet me shembull personal, rritet duke e mbajtur pranë e duke i dhënë në çdo rast mësimin e duhur. Po ju tregoj diçka të shkurtër se përse qershori i qershive siç e quanin unë e nona ime, ishte muaji kur filozofinë e jetës e përthithja ngadalë ndërkohë që mësoja të përgatisja reçelin e preferuar.
“Mos e nxito zjarrin, bija ime. Po e dogje recelin, s’e shpëton dot më. Kështu ndodh dhe me dashurinë, edhe me jetën.” Ky ishte refreni i bisedës mes një gjysheje të mençur dhe një mbese që dëshironte të mësonte gjithçka mundej.
Mbi tryezë rrinin qershitë e lara mirë e pa bërthamë. Kishim dredhëza, mana të zeza, mana të bardha, kajsi e çdo frut tjetër të mundshëm që na dhuronte qershori. Ruaj ende në mendje njollat e errëta të manave të zeza që qëndrojnë si relike të ditëve të lumtura të fëmijërisë. Nona fliste ndërsa përgatiste gjithçka, me atë mënyrën e saj të butë ku lidhte çdo gjë të natyrës me njerëzit, me kujtimet, me ndodhitë e jetës e me mungesat e saj.
Luga e drunjtë me të cilën përzienim reçelin ishte ajo që gjyshi kishte gdhendur me duart e tij, edhe pse ai mungonte prej dekadash, qysh para se të lindja unë. E kisha njohur e isha rritur me të përmes kujtimeve të time gjysheje, njësoj sikur ta kisha patur pranë çdo ditë të jetës.
“Secili reçel është një histori, zemra nonës. Disa janë të ëmbël, disa kanë një shije të veçantë disi të thartë, por të gjithë kanë vlerën e tyre. Janë pjesë e diçkaje ku dhe ti bën pjesë, janë si ciklet e jetës”.
Nona e kishte merak të madh që unë të kuptoja gjithçka që nuk dukej, gjithçka që qëndronte e fshehur e që dilte në pah nëse vije mendjen në punë. Ne përgatisnim bashkë reçelnat e zahiret e dimrit por ndërkohë unë kuptoja e mësoja çfarë është jeta.
“Gjërat që vlejnë duan kohë bija ime, duan mbi të gjitha durim. Duan t’u qëndrosh mbi krye, të përkujdesesh për to siç po bëjmë tani me reçelin. E trazojmë ngadalë, me zjarr mjaft të ulët duke kontrolluar temperaturën, duke hequr shkumën e parë që krijohet me lugë me kujdes, duke matur sheqerin e ujin që ia shtojmë në rast nevoje, me pikatore. Kështu veprojmë për çdo gjë të rëndësishme të jetës. Asgjë e vyer nuk bëhet me vrap e aq më pak pa durim e përkujdesje”.
Një nga mësimet më të mëdha të jetës unë e kam marrë pikërisht ndërsa ime gjyshe më mësonte të përgatisja reçelin: Nuk ka recetë për lumturinë. Ka kujdes, ka prani, ka mbi të gjitha durim. E në fund ka kujtime që ruhen thellë në zemër, kuptimin e filozofinë e të cilave duhet ta përcjellim tek të tjerët.
Më duket sikur e dëgjoj teksa mbyll sytë e përhumbem në kujtime: “Mos e nxito jetën bija ime, e bukura piqet ngadalë. Asgjë me vlerë në këtë jetë nuk duhet nxituar”.
