MSc. Adem Lushaj, Deçan
Prej disa ditësh në Shqipëri po zhvillohen protesta që kanë tërhequr vëmendjen e opinionit publik jo vetëm brenda vendit, por edhe në hapësirat e tjera shqiptare. Si zakonisht në raste të tilla, krahas diskutimeve për shkaqet dhe kërkesat e protestuesve, është hapur edhe debati rreth pjesëmarrjes së personave nga Kosova, Maqedonia e Veriut dhe diaspora në këto tubime. Pikërisht në këtë kontekst, mendoj se duhet bërë një dallim i qartë ndërmjet interesimit për zhvillimet në Shqipëri dhe përfshirjes së drejtpërdrejtë në to.
Protestat janë një e drejtë demokratike dhe një mjet legjitim përmes të cilit qytetarët shprehin pakënaqësitë, kërkesat dhe qëndrimet e tyre ndaj institucioneve dhe politikave publike. Në shoqëritë demokratike ato përbëjnë një pjesë të rëndësishme të jetës politike dhe qytetare.
Në rastin e protestave që zhvillohen në Shqipëri, është e natyrshme që ato të zgjojnë interesim edhe te shqiptarët në Kosovë, Maqedoninë e Veriut dhe diasporë. Lidhjet kombëtare, historike, kulturore dhe emocionale mes shqiptarëve bëjnë që zhvillimet në një pjesë të kombit të ndiqen me vëmendje edhe në pjesët e tjera.
Megjithatë, mendoj se duhet bërë dallimi ndërmjet interesimit dhe përfshirjes së drejtpërdrejtë. Secili ka të drejtë të informohet, të komentojë, të shprehë mbështetje apo mospajtim me zhvillimet politike në Shqipëri, por protagonizmi në protesta dhe procese politike duhet t’u takojë para së gjithash qytetarëve të Shqipërisë. Ata janë që jetojnë përditë me pasojat e vendimeve politike, që zgjedhin përfaqësuesit e tyre dhe që mbajnë përgjegjësinë demokratike për të ardhmen e vendit.
Ky parim, sipas mendimit tim, duhet të vlejë njësoj për të gjitha shtetet. Ashtu siç nuk do të ishte e dëshirueshme që qytetarë nga shtete të tjera të kishin rol aktiv në protestat për çështje të brendshme të Kosovës, po aq e arsyeshme është që protestat në Shqipëri të mbeten kryesisht në duart e qytetarëve të saj. Kjo nuk nënkupton mungesë solidariteti, por respekt për autonominë demokratike dhe për proceset e brendshme të secilit shtet.
Shqiptarët kudo që jetojnë kanë të drejtë të ndihen të lidhur me zhvillimet në Shqipëri, Kosovë apo Maqedoni të Veriut. Por mbështetja morale, ndjekja e ngjarjeve dhe debati publik janë një gjë, ndërsa pjesëmarrja fizike dhe përfshirja aktive në protesta politike është një çështje tjetër. Ruajtja e këtij dallimi ndihmon që kauzat qytetare të mos humbin fokusin e tyre dhe të mos krijohen perceptime të panevojshme për ndërhyrje nga jashtë.
Në fund, demokracia forcohet kur qytetarët e secilit vend marrin përgjegjësinë për sfidat dhe proceset e tyre politike, ndërsa të tjerët tregojnë solidaritet, respekt dhe mirëkuptim, pa u bërë pjesë e drejtpërdrejtë e tyre.
