Luan Dibrani, Gjermani
Bota ndodhet sot në një nga momentet më të ndjeshme të historisë së saj moderne. Konfliktet në Lindjen e Mesme, tensionet mes fuqive të mëdha dhe përplasja midis demokracive perëndimore dhe regjimeve autoritare po krijojnë gradualisht një realitet të ri gjeopolitik. Përplasjet që lidhen me politikat e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, të Izraelit dhe të Republikës Islamike të Iranit janë pjesë e një tensioni shumë më të gjerë për të ardhmen e rendit ndërkombëtar.
Në këtë përballje globale, edhe shoqëritë e vogla – përfshirë hapësirën shqiptare – përballen me një provë morale dhe politike: si e kuptojnë historinë e tyre, kë konsiderojnë aleatë dhe si e mbrojnë identitetin e tyre demokratik.
Kujtesa që nuk duhet harruar
Shqiptarët e kanë përjetuar në mënyrë direkte se çfarë do të thotë ndërhyrja ndërkombëtare në mbrojtje të një populli të rrezikuar. Në vitin 1999, ndërhyrja e aleancës së udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës ndaloi një tragjedi humanitare dhe spastrimin etnik ndaj shqiptarëve në Kosovë.
Ai vendim nuk ishte vetëm një akt ushtarak; ishte një vendim politik dhe moral i botës demokratike. Në Washington dhe në qendrat e vendimmarrjes perëndimore, shumë politikanë, diplomatë dhe figura publike nga komunitete të ndryshme mbështetën atë ndërhyrje për të mbrojtur jetën e civilëve dhe për të ndaluar dhunën.
Ky kapitull i historisë duhet të mbetet gjithmonë pjesë e ndërgjegjes sonë kolektive.
Një histori solidariteti me popullin hebre
Historia shqiptare ka edhe një dimension tjetër që shpesh përmendet me krenari: gjatë Luftës së Dytë Botërore, shqiptarët mbrojtën dhe strehuan hebrenjtë që ndiqeshin nga nazizmi. Familjet shqiptare ndanë shtëpitë dhe bukën e tyre me njerëz që kërkonin shpëtim.
Ky është një shembull i rrallë i solidaritetit njerëzor dhe një vlerë që e ka nderuar Shqipërinë në sytë e botës.
Prandaj debati publik shqiptar duhet të ruajë gjithmonë respektin për këtë histori dhe të mos lejojë që narrativat e urrejtjes apo propagandat ideologjike të deformojnë këtë trashëgimi.
Rreziku i propagandave ideologjike
Në vitet e fundit, hapësira shqiptare është bërë edhe terren i ndikimeve të ndryshme ideologjike që përpiqen ta interpretojnë politikën ndërkombëtare përmes filtrave të radikalizmit politik ose fetar. Në disa raste, kjo ka çuar në gjuhë përçarëse, në glorifikim të konflikteve të largëta dhe në retorikë që nuk përputhet me traditën shqiptare të moderimit dhe tolerancës.
Shqiptarët historikisht janë një popull me identitet pluralist dhe me orientim të fortë drejt Evropës dhe demokracisë. Çdo përpjekje për ta zhvendosur këtë identitet drejt projekteve ideologjike të importuara duhet të analizohet me maturi dhe përgjegjësi.
Një plagë që mund të mbetet gjatë
Fyerjet, polarizimi dhe përpjekjet për ta shndërruar debatin publik në një arenë propagandash ideologjike mund të lënë pasoja afatgjata në shoqërinë shqiptare. Edhe nëse konfliktet aktuale në botë një ditë përfundojnë dhe krijohet një rend i ri ndërkombëtar, këto tensione mund të mbeten si një plagë në diskursin publik nëse nuk adresohen me reflektim dhe përgjegjësi.
Shoqëritë demokratike kërkojnë debat të lirë, por edhe respekt për faktet historike dhe për marrëdhëniet e ndërtuara me mund gjatë dekadave.
Shqiptarët si faktor stabiliteti
Në një botë që po ndryshon, shqiptarët mund të luajnë një rol të rëndësishëm si faktor stabiliteti në Ballkan dhe si urë bashkëpunimi me Evropën dhe partnerët ndërkombëtarë. Kjo kërkon:
- ruajtjen e orientimit euro-atlantik;
- respekt për aleancat strategjike;
- refuzim të radikalizmave që nxisin përçarje;
- një debat publik të përgjegjshëm dhe të bazuar në fakte.
Thirrje për përgjegjësi morale
Nuk duhet të harrojmë se populli shqiptar ka miqësi historike me popullin amerikan dhe me popullin hebre, miqësi të ndërtuara mbi momente të vështira të historisë dhe mbi solidaritetin në kohë rreziku. Sot, kur shumë popuj përpiqen të mbrojnë sigurinë dhe ekzistencën e tyre përballë kërcënimeve dhe konflikteve të ashpra në Lindjen e Mesme, është e rëndësishme që edhe në hapësirën shqiptare debati publik të mbetet i përgjegjshëm dhe i matur. Ata që sot përdorin gjuhë fyese, nxisin urrejtje ose rreshtohen verbërisht në narrativa propagandistike që justifikojnë dhunën dhe ekstremizmin, duhet ta kuptojnë se historia gjithmonë kërkon llogari morale. Në të ardhmen, kur të vlerësohen qëndrimet dhe rolet e secilit në këto kohë të trazuara, edhe këto zëra do të gjykohen nga ndërgjegjja e shoqërisë dhe nga pesha e përgjegjësisë publike. Për shqiptarët, rruga duhet të mbetet ajo e dinjitetit, e respektit për miqtë dhe e mbrojtjes së vlerave të lirisë dhe të demokracisë.
Koha për reflektim
Çdo brez përballet me momentet e veta të provës historike. Për shqiptarët, një nga sfidat më të mëdha është ruajtja e kujtesës historike dhe e miqësive që kanë ndihmuar kombin tonë në momentet më të vështira.
Në një botë që po ndryshon, kjo kujtesë duhet të mbetet busulla jonë morale dhe politike.
Sepse kombet që e ruajnë kujtesën dhe dinjitetin e tyre janë ato që arrijnë të ecin përpara me siguri dhe respekt në çdo rend të ri botëror.
