Shkrimtarët botëror, Hygoi dhe Dostojevski
Reshat Sahitaj, Tale, Durrës
____
Të shkruarit e një vepre artistike domosdoshmërisht vjen nga inspirimi i një apo më shumë ngjarjeve të përjetuara nga vetë krijuesi. Ngjarjet që përjetohën mundën të jenë direkte dhe indirekte; direkte kur autori konfrontohët drejpersedrejti më një gëzim, dashuri, termet, burgosje, atentat, luftë, përmbysje sistemesh, hidhërim, problem, një tragjedi…, kurse indirekte janë: kur dëgjon, lexon në shtypin e përditshëm .
Në këtë kontekst shtrohet pyetja: çdo njeri që përjeton një dramë , dashuri.. , a është edhe krijues? Sikur të ishte kështu, atëherë bota do mbushej me miliarda shkrimtarë, poetë…
Thuhet se krijuesit e mirëfilltë janë të privilegjuar nga vetë Zoti , dhe e kanë një shpirt që ndryshon nga tjerët. Ekzistojnë krijues që përçojnë mesazhe pozitive dhe një pakicë tjetër e prirur për mesazhe negative. Krijuesi i mirëfilltë gjatë shkrimit të një romani, shndërrohet në dashnor të mirë siç shndërrohet në kriminel. Në jetën e përditshme private, jo të gjithë krijuesit kanë një jetë luksoze. Ka krijues të dehur, të plagosur në shpirt, të lumtur… por kanë vepra artistike të suksesshme.
Krijuesit nuk mendojnë çka thonë tjerët për veshjen e tij, për sjelljet e tij, pêr shkrimet e tij, sepse në mendjen e tij, ai mendon se ka lindur në një kohë jo të mirë e që është dashur të lindtte 100 vite më vonë. Krijuesi jeton më personazhet e tij dhe më mendjen së veprat e tij do t’i vlerësojnë gjeneratat pas 100 ose 200 vitesh. Krijuesi që mendon se çfarë thonë njerëzit ose pushteti, ai është vetëm një imitues, e që veprat e tij janë të përkohshme.
Sikur Viktor Hygo të kishte menduar çka thonë njerëzit dhe qeveria e asaj kohe, nuk do ta kishte shkruar “ Të mjerët” . Sikur Dostojevski të mendonte çfarë do thonë tjerët për romanin “Vëllëzërit Karamazov” , nuk do ta kishte shkruar historinë e tij personale. Dostojevski e përshkruan vrasjen e babait të tij nga motrat e veta e ndoshta edhe nga ai.
Shkrimtari perveç isnpirimit duhët të jetë i guximshëm, të mos mendoj çka thonë tjerët.
