Komunikata e fundit e Organizata e Veteranëve të Luftës së UÇK-së kundër kryeministrit Albin Kurti ka hapur një debat serioz për rolin që duhet të ketë kjo organizatë në jetën publike të Kosovës. Reagimi i saj është i fortë dhe politikisht i ngarkuar, por pikërisht për këtë arsye shtrohet një pyetje legjitime: a është ky reagim në përputhje me misionin e një organizate të veteranëve apo me logjikën e një subjekti politik?
Në parim, organizatat e veteranëve në demokracitë moderne kanë një mandat të qartë: mbrojtjen e interesave sociale dhe ligjore të anëtarëve të tyre, kujdesin për mirëqenien e familjeve të dëshmorëve dhe ruajtjen e kujtesës historike të luftës. Kjo është arsyeja pse ato zakonisht funksionojnë si organizata të shoqërisë civile dhe jo si aktorë politikë.
Kur një organizatë e tillë fillon të përdorë retorikë të drejtpërdrejtë politike, duke akuzuar qeverinë për hipokrizi apo për devijim nga interesat kombëtare, atëherë kufiri mes përfaqësimit social dhe ndërhyrjes politike fillon të bëhet i paqartë. Kjo nuk do të thotë se veteranët nuk kanë të drejtë të shprehin qëndrime politike – përkundrazi, çdo qytetar e ka këtë të drejtë. Por kur kjo bëhet në emër të një organizate që duhet të jetë gjithëpërfshirëse për një kategori të tërë shoqërore, atëherë lind rreziku i politizimit të saj.
Në rastin konkret, komunikata e OVL-së duket më shumë si një deklaratë politike kundër qeverisë, sesa si një reagim që lidhet drejtpërdrejt me interesat e veteranëve. Kjo krijon një dilemë institucionale: nëse organizata hyn vazhdimisht në debatet politike të ditës, atëherë ajo duhet të sqarojë publikisht rolin e saj – a është organizatë joqeveritare apo po vepron si subjekt politik?
Nga ana tjetër, qeveria e Kosovës ka argumentuar se politikat e saj në çështje të ndjeshme janë zhvilluar në koordinim me partnerët ndërkombëtarë, veçanërisht me Bashkimi Evropian dhe partnerët euro-atlantikë. Në një shtet të vogël dhe në një rajon ende të brishtë si Ballkani, koordinimi me aleatët shpesh është pjesë e realitetit diplomatik dhe jo domosdoshmërisht shenjë dobësie politike.
Problemi real nuk është vetëm komunikata e OVL-së, por një fenomen më i gjerë në politikën kosovare: instrumentalizimi i simbolikës së luftës në debatet e përditshme politike. Lufta e Ushtria Çlirimtare e Kosovës është një kapitull themelor i historisë së Kosovës dhe meriton respekt të pakontestueshëm. Por kur ajo përdoret si argument për të delegjitimuar kundërshtarët politikë të ditës, ekziston rreziku që memoria historike të kthehet në mjet polarizimi politik.
Kosova sot përballet me sfida të reja: konsolidimin institucional, dialogun me Serbia dhe forcimin e pozitës ndërkombëtare. Përballë këtyre sfidave, shoqëria ka nevojë për institucione të qëndrueshme dhe për një kulturë politike që dallon qartë mes historisë së luftës dhe politikës së përditshme.
Veteranët e luftës kanë një vend të veçantë në historinë e Kosovës dhe një autoritet moral që buron nga sakrifica e tyre. Por pikërisht për këtë arsye, organizatat që i përfaqësojnë duhet të jenë të kujdesshme që ky autoritet të mos përdoret si instrument në konfliktet politike të ditës.
Nëse ky kufi nuk ruhet, rreziku është që organizatat e luftës të humbin rolin e tyre bashkues dhe të shndërrohen në aktorë të polarizimit politik. Dhe në një shoqëri që ende po ndërton institucionet e saj demokratike, ky është një luks që Kosova vështirë se mund ta përballojë.
