Safet Hasani, Gjermani, redaktor i librit
Mustafë Hasani – Paci rapsodi që këndoi ”Lahutën e Malësisë”
Deri sa t’mundëm me ligjërue,
E sa gjallë me frymë unë jam,
Kurrë Shqypni s’kam me t’harrue
Edhe n´varr me t´permend kam.
At’ Gjgjergj Fishta
”Këtë bottim ua kushtoj dy burrave të mirë shqiptarë: At’ Gjergj Fishtës, në 79 vjetorin e kalimit në amshim dhe Mustafë Hasani-Paci, në 36 vjetorin e ndarjës nga jeta, këtyre burrave që s’mund t’i harrojmë – njënin me pendë e tjetrin me këngë.
Ata kurrë mos u harrofshin,
N’zemra tona gjithmonë rrnofshin!”
– kështu shkruan Ismet M. Hasani, autori i lbirti me titull: ”Mustafë Hasani-Paci rapsodi që këndoi ”Lahutën e Malësisë”; libri është botuar në vitin 2019-të.
Shënim: 1. Rapsodi Mustafë Hasani – Paci, i ka mësue përmendësh 30 kangët të ”Lahutës” dhe i ka këndue nëpër Odat e Dukagjinit edhe në kohën e UDB-ës Jugosllave (dhe UDB-ashëve shqiptarë), kur Fishta ka qenë i ndaluar në Kosovë e Shqipni dhe në të gjitha trojet ku ka pasë shqiptarë.
2. Para së ta botoi libirin me titullin e mësipërm, autori e ka njohtuar mikun e vet z. Fritz Radovani, që jeton në Australi – se e ka për qëllim të botoj libër mbi At’ Gjergj Fishtën dhe babën e tij – Mustafën, dhe nga Fritzi ka marrë letër me këtë përmbajtje:
Letra nga Fritz Radovani
I nderuemi mik Ismet!
Tungjatjeta, tue të dishrue shnet dhe të mira në jetë. Më vjen fort mirë që po botojshe libër kushtue At’ Gjergj Fishtes dhe babës t’and – Mustafës.
Dishroj që në libër ta përshijsh edhe këtë të vërtetë historike, dëshmitar i të cillës jam unë vet. Qe po të shkruej se si ka n’odhur:
Nji prift i ri, kur e kishte takue At’ Mëshkallën i tregoi se At’ Ernesto Çoba, ia kishte mësue kushtet kur duhej të heshtte e At Mëshkalla i thot’: ”Shko e thuej Monsinjorit t’i mësoj kushtet se kur duhet të flasësh, mjaft kemi heshtë!?”
Edhe une boll kam heshtë. Prandaj, tuj e kujtue porosinë e At’ Mëshkallës, do të flas, se boll kam heshtë.
Ismet,
Mbasi e paske vendos me botue libër për Fishtën dhe për babën t’and, e tesh dua të shkruaj diçka me shumë randësi, dhe të lutëm e boton:
Ishte vera e vitit 1980-të, shkova në Rëmaj të varrezat me e vizitua nji tëáfërm timin. Aty të kapela e varreve takova nji person, më tregoj se ”e ka emnin Gjon, jam roje e varrezave”, edhe unë ia tregova emrin dhe i thashë se jam ardhërm’i vizitua varrin e nji të afërmi tëm. U ulëm pak dhe ai ma bani: ”- Çohu se dua,e të tregua diçka që s’e ke dijtë kurrë!?” U nisëm e shkuam deri të selvijat dhe, Gjoni ma bani, degjom tash: i numëroi selvijat: 1,2,3, e kur mbrrijtëm të e katërta, u ndal e me shikjoj në sye e më tha: ”Te kjo selvij’ janë eshtnat e At’ Gjergj Fishtës që me dorën teme, në nji thes çimentoje vet i kam gropue – dhe Fritz pashë shpirtnat e Atyne të vdekunve që i ké, e tash po të besoj edhe ty,mos i trego asuj pa ardhë koha, që të kesh mundësinë të tregosh se eshtnat e Fishtës gjindën këtu!?”
Tesh e kuptova mirë nga Gjoni se eshtnat e At’ Gjergj Fishtes nuk janë hudhë në lumin Drin, por gjinden në varrezat në Rëmaj (Shkodër) të groposuna në nji thes çimentoje në nji gropë tëe selvija e katërt, dhe se deri tash e dijn’ vetëm tre veta: Gjoni, I NDJERI Shyqyri Rrjolli dhe unë.
Melbourne, Australi Me respekt të veçant’
më 12 prill 2019 Fritz Radovani
*
”Fishta është kolos i mendimit dhe letërsisë
Shqipe, i cili në tërë veprimtarinë e vet- mesh-
tarake, intelektuale, politike dhe letrare, e ka
sintetizuar historinë e popullit shqiptar. Ky
françeskan ka qenë apostull i atdhetarizmit
të sinqert dhe të pastër, për të cilin shqiptarizmi
nuk ka qenë profesion, por një jetë intensive.”
(Zef Mirdita)
*
”Ishte dhjetori i vitit 1990. Dhjetori i frikës, i shpresave, i kërcënimeve, i varfërisë se skajshme, kur dhqiptarët shikonin një rreze shprese, por edhe dhëmbët kërcënues të diktaturës, që kishte gjith mjetet e dhunës në duart e saj. Në atë dhjetor, pikërisht më datë 30-të ishe 50 vjetori i kalimit në amshim të At Gjergj Fishtës. Të cilin e mohuan, e përbaltën, e quajtën edhe tradhtar.
Në këtë përvjetor ishte koha dhe momeni i qëlluar që populli të dinte të vërtetën për At’ Gjergj Fishtën” – më shkruan miku nga Australia- Fritz Radovani, dhe vazhdon:
”Iu drejtova disa shkrimtarëve, kritikëve letrar, të organizonim një Konferencë, për këtë përvjetor, por mora përgjigje të njejtë:
”Më vjen keq, nuk e njoh, nuk kam lexuar asgjë prej tij!?” (Fritz Radovani).
Këtë e shkruan autori Ismet M. Hasani, në fq. 76-80 të Librit me titullin e mësipërm. Prandaj, edhe unë si redaktor i Librit, për herë të parë po e dëgjoj se eshtrat e Fishtës, nuk janë hudh’ në lumin Drin, por gjëndën në varrezat në Rëmaj të Shkodrës.
*
Për këtë çështje, pas vitit 1992, FRITZ Radovani, i kishte vënë në dijeni tre persona: Anton Belushin, Ernest Perdodën dhe At Konrad Gjolaj, i cili mund të ketë bisedua me At Zef Pllumin.
Në vitin 2007-të, për këtë çështje, Fritzi i kishte vënë në dijeni institucionet Fetare Katolike të Shqipërisë.
Në vitin 2008, në Simpoziumin mbi jetën dhe veprën e At’ Gjergj Fishtës, të mbajtur në Melbourne në Australi, Fritz Radovani e ka ”rrahur” edhe çështjen e eshtrave të Gjergj Fishtës, që NUK janë hudhë në Lumin Drin, po gjinden në varrezat në Rëmaj të Shkodrës.
