Nexhmije Mehmetaj, Gjenevë
Diaspora shqiptare në Evropë ndërmjet votës politike dhe braktisjes institucionale të gjuhës amtare: një perspektivë nga shkolla shqipe e mësimit plotësues
Diaspora shqiptare në Evropë është sot një forcë politike e padiskutueshme. Ajo voton. Ajo udhëton. Ajo kthehet për zgjedhje. Ajo ndikon. Kam qenë dëshmitare e entuziazmit të saj gjatë fushatave zgjedhore, e fjalëve të mëdha, me plotë patos kombëtar që u drejtohet mërgimtarëve si shpresë, si shpëtim, si ndërgjegje e kombit.
Në këto momente, diaspora ndjehet e rëndësishme. E thirrur. E nevojshme. Por kjo ndjenjë zgjat aq sa zgjat fushata. Pas zgjedhjeve, zëri i saj venitet. Mbështetja shndërrohet në harresë. Dhe ajo që mbetet është një boshllëk i heshtur: mungesa e politikave që do ta mbronin identitetin e saj në përditshmëri.
Kur jep gjithçka, por nuk mbrohesh nga asgjë
Diaspora jep shumë. Jep votën. Jep remitencat. Jep kapitalin moral të qëndresës dhe sakrificës. Jep historinë e saj. Por ajo që nuk merr është mbrojtja e gjësë më të brishtë që ka: gjuhës së fëmijëve të saj.
Këtë asimetri nuk e kam lexuar në libra. E kam parë çdo javë në klasë. Në klasë të improvizuara, në fundjavë, pas orarit të shkollave vendase, ku mësuesit punojnë vullnetarisht, pa kontrata, pa siguri, pa përkrahje institucionale, por me një ndjenjë të thellë përgjegjësie kombëtare. Aty ku dashuria për gjuhën zë vendin e shtetit.
Tri dekada vullnetarizëm dhe heshtje
Mësimi plotësues i gjuhës shqipe në diasporë ka mbetur mbi tri dekada një akt vullnetar, pothuajse heroik. Shqiptarët ia kanë besuar gjuhën shqipe:
ndërgjegjes së mësuesit, durimit të prindit, dhe përpjekjeve të shoqatave.
Por vullneti nuk mund të zëvendësojë shkollën. Përfshirja e fëmijëve ka mbetur e ulët, jo sepse ata nuk duan shqipen, por sepse shqipja nuk ka status. Kur diçka nuk është e institucionalizuar, ajo perceptohet si e përkohshme, si dytësore, si shtesë – jo si themel.
Nën presionin e asimilimit
Fëmijët shqiptarë në Evropë rriten në sisteme arsimore të forta, të strukturuara, të pamëshirshme ndaj dobësive. Kjo i bën ata qytetarë të përgatitur të vendeve pritëse, por njëkohësisht i vendos përballë një rreziku të heshtur: humbjes së gjuhës amtare.
E shoh çdo ditë këtë betejë. Pa mbështetje shtetërore, shqipja mbetet gjuhë zemre, por jo gjuhë mendimi. Gjuhë e gjyshes, por jo e dijes. Gjuhë e emocioneve, por jo e formimit intelektual. Dhe kështu, ngadalë, asimilimi ndodh – pa zhurmë, pa dramë, por me pasoja të pakthyeshme.
Premtime që nuk u bënë kurrë realitet
Të gjitha qeveritë kanë premtuar. Fjalët kanë qenë të bukura, dokumentet të shumta. Por realiteti në klasë ka mbetur i njëjtë:
pa financim, pa status për mësuesit, pa kurrikula të detyrueshme, pa koordinim institucional.
Në këtë mënyrë, diaspora vazhdon të shihet si burim votash dhe remitencash, por jo si përgjigje afatgjatë kulturore.
Përfundim autorial
Si mësuese e diasporës, e konsideroj institucionalizimin e mësimit plotësues të gjuhës shqipe jo si luks, por si detyrim kombëtar dhe moral të shtetit të Kosovës. Pa këtë hap, çdo diskurs mbi rëndësinë e diasporës mbetet i zbrazët.
Nëse shteti merr votën e diasporës, ai duhet të marrë edhe përgjegjësinë për fëmijët e saj. Përndryshe, procesi i asimilimit do të vazhdojë i heshtur, ndërsa brezat e ardhshëm do ta humbin lidhjen gjuhësore dhe kulturore me vendin e origjinës – dhe ky do të jetë një dëm i pariparueshëm për kombin shqiptar.
Gjenevë, 29.12. 2025
Saktë, fatkeqësisht !
Artikull i shkëlqyeshëm me të vërteta të shumta Zonja, Nexhmije Mehmetaj, e cila një jetë ia kushtoi arsimimit të brezave në Kosovë dhe në mërgim . Zonja e nderuar me të drejtë shpreh shqetësimet rreth kësaj çështje mjaft të rëndësishme për fëmijët tanë në mërgim. Ajo mbi tri dekada punoi vullnetarisht në Kantonin Jura të Zvicrës më fëmijët shqiptarë . Veç kësaj vazhdimisht edhe nëpërmjet shkrimeve trajtoi problemet me të cilat u ballafaqua Shkolla me Mësim Plotësues në gjuhën shqipe në Mërgim . Dashurin për gjuhën dhe kulturën shqiptare e mbolli edhe tek çuni i saj i vetëm Liburni . Ai si ekspert në zë në Gjenevë , vite me radhë kryen funksionin e Kryetarit të LAPSH-it në nivel kantonal dhe në atë të Zvicrës . Fatkeqësisht pak shumë pak ndihmohet nga ne prindërit. Përkundër kësaj ai me vullnetin e tij të çeliktë vazhdon punën dhe bën përpjekje maksimale që të shtohet numri i nxënësve dhe cilësia . Mirëpo si nga Prishtina, Tirana dhe Shkupi mungon përkrahja . Deri me tani rreth këtij problemi pati vetëm deklarime për ndihmë e nuk u veprua konkretisht asnjëherë . Në mungesë përkrahje dhe motivimi nga qeveritë tona natyrisht që edhe cilësia e këtij mësimi është jo e kënaqshme . Shumica e personelit mësimor nuk ka kualifikim adekuat . Kjo temë e trajtuar shumë herë nga zonja Nexhmije Mehmetaj meriton shqyrtim nga Ministri i Arsimit të Kosovës në ardhje . Me keqardhje por edhe pse nënokupim Ministri i Qeverisë në ekzil prof.dr. Muhamet Bicaj ,pati bërë një punë të mrekullueshme .Çdo vit kuadri arsimor është zgjedhur me konkurse të rregullta dhe në një konkurrencë me shumë kandidatë . Po ashtu cilësia ka qenë e kënaqshme . Punën e mirë të prof.dr. Muhamet Bicaj e pati vlerësuar lartë dhe Presidenti historik i Kosovës , Dr. Ibrahim Rugova . Sot, jemi në rrethana 100% më të favorshme por fatkeqësisht mungon angazhimi i Prishtinës, Tiranës dhe Shkupit rreth këtij problemi jetik që fare lehtë mund të çojë në asimilimin e fëmijëve tanë . Le të na shërbejë asimilimi absolut i mbi 1milion shqiptarëve në Turqi.
1. E respektuara znj Mehmetaj – autore!
2- I respektuari z. Arif Ejupi – komentues!
I lexova opinionet e juaja…! Janë me vend edhe mendimet e juaja!
Mos harroni se qëndrojnë tri lloje mendimesh:
1. mendimi yt,
2. mendimi im, dhe
3- mendimi i DUHUR.
Të mençurit kanë zgjedhur të tretin.
*
Komentin po e përfundoj me këtë mendim PERSONAL:
Edhe sikur shqiptarëve në Mërgim t’ua kishim ndarë të gjitha pasuritë e botës, edhe sikur t’ua kishim njohur të gjitha gjuhët tjera me të fshehtat e artit dhe shkencës, megjithëatë do të ishin të mjerë e fatzinj pa GJUHËN SHQIPE, e cila, për ta është e bekueme, mirëbërëse, e besueshme, e palëkundur dhe armikja e së keqes.
*
Edhe unë jam mërgimtar, ndaj për gjuhën shqipe kam krijuar këtë poezi:
GJUHËN SHQIPE MOS E HARRONI
Ju shqiptasr në Diasporë,
rrini me libra e lapsa në dorë,
shkruani, shkruani edhe mësoni,
gjuhën shqipe mos e harroni!
Ju që jeni pak më të vjetër,
merreni vet e shkruani në letër,
dhe tregoni brezit tjetër,
gjuhën shqipe të shprehni në vepër!
Mbanju të rinjve ligjërata,
të mësojnë shqipën këto gjenerata,
dhe mësonju të gjithë shqiptarëve,
të mos e harrojnë gjuhën e t’parëve!
…
Përshëndetje,
IMH
PS!
Ua besoj krejt, ngase edhe vet kam qenë mësues 1964/65 dhe profesor 1968-1972.
prsh,
IMH