Nga Isuf Bajraktari, Suedi
- Reflektim mbi dështimin për zgjedhjen e Presidentit dhe kuptimin politik të një momenti institucional
Në jetën politike të një shteti ka momente që në pamje të parë duken të zakonshme: një votim që nuk kalon, një seancë që mbyllet pa rezultat, një procedurë që shtyhet për një ditë tjetër. Megjithatë historia politike na mëson se shpesh pikërisht në këto çaste të heshtura të institucioneve shfaqen tensionet më të thella të një sistemi politik.
Dështimi për zgjedhjen e Presidentit nuk është thjesht një pengesë procedurale. Ai është një simptomë politike. Një shenjë që tregon se në arkitekturën e marrëdhënieve mes pushtetit dhe përfaqësimit qytetar ka lindur një çarje që nuk mund të mbulohet vetëm me aritmetikë parlamentare.
Pushteti, në thelb, është një provë e vazhdueshme. Jo vetëm për ata që e mbajnë, por edhe për ata që e vëzhgojnë. Sepse pushteti ka një prirje të vjetër sa vetë historia: ai fillon si instrument ndryshimi dhe shpesh përfundon si mekanizëm vetëruajtjeje.
Në këtë kuptim, ajo që ndodhi në parlament nuk mund të lexohet vetëm si një përplasje mes shumicës dhe opozitës. Më shumë se kaq, ajo ishte një moment kur sistemi politik u përball me vetveten. Një çast ku retorika e ndryshimit u testua përballë realitetit të pushtetit.
Historia e kombeve është e mbushur me shembuj kur liderë që kanë lindur nga shpresa e qytetarëve përfundimisht janë larguar nga ajo shpresë. Jo gjithmonë përmes një akti të hapur, por përmes një procesi më të heshtur: distancimit gradual nga pritjet e shoqërisë.
Ky është një nga paradokset e përhershme të politikës. Shpresa që ngrihet nga poshtë shpesh shndërrohet në pushtet, por jo gjithmonë arrin të kthehet tek qytetarët në të njëjtën formë që ka lindur.
Pikërisht për këtë arsye zhgënjimi politik është më i rëndë se kritika politike. Kritika është pjesë e natyrshme e demokracisë. Zhgënjimi, përkundrazi, lind atëherë kur qytetarët fillojnë të ndiejnë se diferenca mes premtimit dhe realitetit është bërë shumë e madhe për t’u shpjeguar me rrethana.
Për shumë qytetarë të Kosovës, disa nga figurat kryesore të politikës së viteve të fundit kanë qenë më shumë se aktorë institucionalë. Ata kanë përfaqësuar një ide: idenë se politika mund të ndryshojë drejtim, se qeverisja mund të bëhet më e drejtë dhe se pushteti mund të ushtrohet me më shumë përgjegjësi ndaj interesit publik.
Pikërisht për këtë arsye dilema që lind sot nuk është vetëm politike; ajo është edhe morale.
Si ta mbështesësh një projekt politik pa e humbur të drejtën për ta kritikuar atë?
Si ta duash shoqërinë tënde pa u bërë mbrojtës i verbër i pushtetit?
Si të qëndrosh pranë njerëzve të tu pa e humbur dinjitetin e mendimit të lirë?
Këto janë pyetje që shoqërojnë çdo qytetar që e merr seriozisht politikën.
Sepse dashuria për vendin nuk është një emocion retorik. Ajo është një marrëdhënie e thellë me gjuhën, me historinë dhe me kujtesën kolektive të një populli. Është ndjenja që e bën një qytetar të ndihet i lidhur me dheun e tij jo përmes interesit, por përmes përkatësisë.
Shumë njerëz në këtë vend nuk kanë kërkuar privilegje nga pushteti. Ata nuk kanë kërkuar poste apo tituj. Ajo që kanë kërkuar është shumë më elementare dhe njëkohësisht shumë më e vështirë: një shtet që funksionon me drejtësi.
Një shtet ku institucionet nuk janë vetëm struktura formale, por mekanizma që mbrojnë dinjitetin e qytetarëve.
Në këtë kuptim, krizat institucionale nuk janë gjithmonë vetëm probleme. Ndonjëherë ato janë edhe pasqyra që tregojnë gjendjen reale të një sistemi politik.
Sepse demokracia nuk matet vetëm nga aftësia për të prodhuar pushtet. Ajo matet nga aftësia për ta kufizuar pushtetin.
Dhe pikërisht këtu qëndron prova më e rëndësishme për çdo qeverisje: a është pushteti i aftë të dëgjojë shoqërinë apo vetëm të qeverisë mbi të?
Nëse politika fillon t’i shohë qytetarët vetëm si numra elektoralë, atëherë ajo humbet lidhjen me burimin e saj më të rëndësishëm: besimin publik.
Ndërsa besimi është ndoshta institucioni më i brishtë i një demokracie. Ai nuk shkruhet në kushtetuta dhe nuk garantohet me ligje. Ai ndërtohet përmes veprimit politik dhe shkatërrohet përmes zhgënjimit.
Megjithatë historia e kombeve na kujton një të vërtetë të thjeshtë: shoqëritë nuk mbijetojnë vetëm me realitetin e momentit. Ato mbijetojnë me vizionet që arrijnë të ruajnë për të ardhmen.
Sepse edhe kur politika bëhet e vogël, ideja e atdheut mbetet gjithmonë më e madhe se ajo.
Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron shpresa e çdo shoqërie: në faktin se ëndrrat e qytetarëve janë gjithmonë më të gjata se mandati i çdo pushteti.
