Ky ilustrim paraqet një model të mundshëm të Sistemit Shëndetësor Digjital të Kosovës, ku të gjitha institucionet publike dhe private lidhen në një platformë të vetme kombëtare.
1. Kartela Elektronike Shëndetësore
Çdo qytetar do të pajisej me një kartelë ose identitet elektronik shëndetësor.
Përmes saj:
identifikohet pacienti;
ruhet historia mjekësore;
ruhen analizat;
ruhen diagnozat;
ruhen recetat.
Kjo eliminon nevojën që pacienti të bartë dosje letre nga një mjek te tjetri.
2. Faturimi Elektronik
Çdo shërbim regjistrohet automatikisht.
Për shembull:
kontroll specialistik;
analizë laboratorike;
radiografi;
operacion;
trajtim dentar.
Në momentin që kryhet shërbimi:
lëshohet faturë elektronike;
pacienti merr kopje në telefon ose email;
Administrata Tatimore merr informacion në kohë reale.
Kjo redukton ekonominë informale.
3. Pagesa Digjitale
Sot shumë pagesa bëhen me para në dorë.
Modeli i ri parashikon:
kartë bankare;
transfer bankar;
aplikacion mobil;
portofol elektronik.
Çdo pagesë mbetet e regjistruar.
Kjo e bën të vështirë fshehjen e të ardhurave.
4. Platforma Qendrore Shëndetësore
Kjo është zemra e sistemit.
Në të lidhen:
QKUK;
spitalet rajonale;
qendrat e mjekësisë familjare;
klinikat private;
laboratorët;
farmacitë.
Çdo institucion punon në të njëjtin sistem.
5. Dosja Mjekësore Elektronike
Kur një pacient vizitohet në Prishtinë, Pejë apo Gjilan:
mjeku sheh historinë e pacientit;
sheh alergjitë;
sheh terapitë;
sheh analizat e mëparshme.
Kjo shmang:
analiza të dyfishta;
gabime mjekësore;
humbje kohe.
6. Administrata Tatimore
Një nga përfitimet kryesore.
Çdo faturë:
regjistrohet automatikisht;
dërgohet në sistemin fiskal;
kontrollohet në kohë reale.
Rezultati:
më pak evazion fiskal;
më shumë të ardhura për shtetin;
konkurrencë e drejtë.
7. Fondi i Sigurimeve Shëndetësore
Nëse Kosova vendos sigurime shëndetësore funksionale:
sistemi elektronik mund të verifikojë:
kush është i siguruar;
cilat shërbime mbulohen;
sa duhet të paguajë fondi.
Pa digjitalizim, sigurimet funksionojnë shumë vështirë.
8. Ministria e Shëndetësisë
Për herë të parë do të kishte statistika reale.
Do të dinte:
sa pacientë trajtohen;
sa operacione kryhen;
sa mjekë punojnë;
ku mungojnë specialistët;
ku ka keqpërdorime.
Vendimmarrja do të bazohej në të dhëna reale dhe jo në hamendësime.
Si do të funksiononte praktikisht?
Hapi 1
Pacienti hyn në ambulancë.
Identifikohet me kartelë elektronike ose telefon.
Hapi 2
Mjeku regjistron vizitën.
Hapi 3
Sistemi gjeneron faturën.
Hapi 4
Pacienti paguan me kartë ose telefon.
Hapi 5
Fatura dërgohet automatikisht në Administratën Tatimore.
Hapi 6
Historia mjekësore ruhet automatikisht.
Çfarë përfiton qytetari?
Nuk humb dokumentet. Nuk bart analiza në letër. Nuk paguan pa faturë. Ka qasje në historikun e vet. Merr shërbim më të sigurt.Çfarë fiton shteti?
Lufton informalitetin. Rrit të ardhurat tatimore. Ul korrupsionin. Kontrollon cilësinë e shërbimeve. Krijon bazën për sigurime shëndetësore moderne.Çfarë fiton sektori privat?
Rregulla të barabarta për të gjithë. Besueshmëri më e madhe. Më pak burokraci.
Pagesa dhe raportime automatike.
Nëse Kosova do të zbatonte këtë model, brenda 3–5 viteve mund të kalonte nga një sistem i fragmentuar dhe me nivel të lartë informaliteti në një sistem të ngjashëm me ato të Estonia, Finland apo Denmark, ku pothuajse çdo shërbim shëndetësor është i regjistruar dhe i gjurmueshëm elektronikisht.
