Novi Pazar – Protesta qytetare e mbajtur këto ditë në Novi Pazar me thirrjen “Nuk lejojmë mihjen, shpimet dhe gërmimet në Rogozhnë” tregoi se mali i Rogoznës nuk është vetëm një hapësirë gjeografike, por simbol i mbijetesës, natyrës dhe identitetit rajonal.

Banorë, aktivistë mjedisorë dhe qytetarë të shqetësuar dolën kundër çdo projekti të mundshëm minerar që mund të prekë këtë zonë malore mes Kosovës, Sanxhakut lindor dhe Serbisë jugperëndimore.

Rogozna njihet për pyjet, kullotat, burimet ujore dhe pozitën e saj strategjike. Çdo ndërhyrje industriale shihet si kërcënim për mjedisin dhe jetën rurale të qindra familjeve.

Qytetarët kërkojnë transparencë të plotë:

 

 

• Kush po kërkon leje?
• Çfarë mineralesh kërkohen?
• Cilat janë pasojat mjedisore?
• Pse komuniteti lokal nuk është pyetur?

Në një rajon ku resurset shpesh janë shfrytëzuar pa përfitim lokal, Rogozna është kthyer në vijë të kuqe.

Mesazhi nga Novi Pazari ishte i qartë: Mali nuk shitet. Uji nuk preket. Rogozna mbrohet.

2. Analizë historike: Rogozna si kufi Kosovë–Sanxhak

Mali i Rogoznës historikisht ka qenë një nga nyjet më të rëndësishme lidhëse ndërmjet Kosovës dhe trevës së Sanxhakut. Në periudhën osmane rrugët që kalonin nëpër këtë masiv lidhnin Mitrovica me Novi Pazar dhe më tej me Bosnjën e Adriatikun.

Pas vitit 1912, me ndryshimin e kufijve shtetërorë, Rogozna mori edhe dimension kufitar politik ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, por në aspektin shoqëror mbeti zonë lidhëse mes familjeve, tregut dhe kulturës.

 

 

Në Luftën e Dytë Botërore terreni malor kishte rëndësi strategjike për lëvizje ushtarake dhe mbrojtje lokale.

Sot Rogozna paraqet:

• kufi natyror,
• urë historike,
• rezervuar ekologjik,
• simbol të ndërlidhjes Kosovë–Sanxhak.

Prandaj çdo ndërhyrje ekonomike aty shihet edhe si çështje identitare e historike.

Çfarë mineralesh dyshohet se ka në Rogozhnë?

 

 

Zona e Rogoznës prej kohësh përmendet në qarqet gjeologjike për potencial minerar. Në rajone të ngjashme të Serbisë jugperëndimore janë përmendur:

• Ar (gold)
• Bakër (copper)
• Plumb (lead)
• Zink (zinc)
• Argjend (silver)
• minerale të tjera polimetalike

Nëse interesimi i kompanive lidhet me këto burime, atëherë kuptohet pse protestat janë rritur. Minierat sjellin fitim ekonomik, por shpesh edhe:

• ndotje ujërash
• dëmtim pyjesh
• shpërngulje banorësh
• degradim të tokës bujqësore

Protesta në Novi Pazar tregoi se Rogozna nuk është vetëm një mal, por pjesë e kujtesës kolektive, e jetës ekonomike dhe e identitetit të banorëve të këtij rajoni. Reagimi qytetar dëshmoi se njerëzit nuk janë kundër zhvillimit, por kundër projekteve që mund të sjellin shkatërrim të natyrës, ndotje të ujit dhe vendime të marra pa zërin e komunitetit lokal.

Nëse zëri i qytetarëve dëgjohet, Rogozna mund të mbetet simbol i bashkëjetesës ndërmjet njeriut dhe natyrës. Nëse injorohet, ajo rrezikon të bëhet një tjetër shembull i humbjes së pasurive që nuk mund të rikthehen më.

 

 

Mesazhi nga Novi Pazari ishte i qartë: Rogozna mbrohet, sepse ajo u përket brezave që vijnë.