Rezistenca paqësore albiniane dhe Lufta Çlirimtare e Kosovës (1997–1999), përfaqëson kulmin e rezistencës së shqiptarëve ndaj shtypjes serbe. Por, procesi politik dhe institucional pas luftës solli një deformim të qëllimeve thelbësore fillestare.
Në vend që të afirmohej projekti i ribashkimit kombëtar, Kosova u kap nga struktura politike të lidhura me trashëgiminë titiste, shpeshherë të mbështetura nga faktorët reaksionarë ndërkombëtarë, veçanërisht nga Franca dhe qarqe të afërta me Beogradin.
-Ky artikull analizon rolin e renegatëve të LÇ-re të “Grupit të Rognerit”, ndërhyrjen e Agim Çekut dhe pasojat e infiltrimit të agjenturës së trashëgimisë të sigurimit serb në politikën e Kosovës.
Konteksti historik?!
Pas dështimit të Lidhjes Demokratike të Kosovës, për të ndërkombëtarizuar çështjen e Kosovës nëpërmjet rezistencës paqësore pasive; kjo ide mashtruese në krye me Ibrahim Rugovën dështoi me turp.
Si feniks rilindi ideja dhe veprimtaria revolucionare për çlirim; e famshmja Ushtria Çlirimtare e Kosovës (UÇK), e cila artikuloi me guxim në betimin e saj,-për herë të parë pas Luftës së Dytë Botërore dhe LBRSH të heroit Adem Demaçi; projektin e ribashkimit kombëtar nëpërmjet luftës së armatosur.
Por, fatkeqësisht, që në vitet 1998–1999, në Tiranë, në hotel “Rogner”, në skenë doli një fraksion i cili synonte kontrollin politik të UÇK-së, duke nënvlerësuar dhe injoruar figurat kryesore të UÇK-së që realisht e kishin udhëhequr LÇ-re në terren.
“Mic Sokolat” e Rognerit!
Xhavit Haliti, Hashim Thaçi, Kadri Veseli e Fatmir Limaj, të vetëquajturit, shpeshherë “Mic Sokolat e Rognerit”, përfaqësonin linjën e tutpshme të lëshimeve (kompromiseve politike dhe ushtarake, duke mos e zbatuar linjën e projektit kombëtar.
Në kundërshtim me Adem Demaçin, Bislim Zyrapin dhe Dilaver Goxhajn, të cilët e shihnin UÇK-në si mjet për realizimin e ribashkimit kombëtar.
Ky grup famëkeq i “Rognerit” synonte të kontrollonte narrativën politike dhe të përfitonte nga mbështetja ndërkombëtare selektive.
Ndërhyrja franceze dhe ardhja e Agim Çekut në udhëheqje të UÇK-së?!
Një element vendimtar prapakthyes, ishte ardhja e Agim Çekut, një ish-oficer i Ushtrisë Jugosllave, në krye të UÇK-së. Çeku, u soll në Kosovë përmes kanaleve të mbështetura nga Franca e ideve reaksionare të “Bastijes”, një shtet tradicionalisht i afërt me Beogradin. Vendosja e tij në krye të strukturave ushtarake solli margjinalizimin e Komandantëve që e kishin udhëhequr luftën në terren.
Kështu, figura të spikatura, si Gjeneral Bislim Zyrapi (Shef i Shtabit i UÇK-së) dhe Komandanti Kolonel Dilaver Goxhaj (“Shpëtim Golemi”), zëvendësshef i Shtabit dhe koordinator me NATOn,u denigruan nga strukturat e reja të pasluftës.
Vrasjet politike dhe heshtja institucionale?!
Një nga shembujt më të qartë të këtij procesi ishte vrasja e Ekrem Rexhës, Komandant “Drinit” në oborrin e shtëpisë së tij pas luftës. Ky akt, i interpretuar gjerësisht si krim politik, mbeti pa autor të zbuluar. Prokuroria e Kosovës, e lidhur me strukturat e partive të dala nga grupi i Rognerit, nuk ndërmori asnjë hap serioz për hetim, për vrasjet, kidnapimet dhe zhdukjet; siç u sulmuan egërsisht,bashkëpunëtorët e  Ukshin Hotit, Beadin Hallaçi e të t tjerë veprimtarë të bashkimit kombëtar.
Trashëgimia e sigurimit serb
Një analizë më e thellë duhet të bëhet më tej; që të sqarojmë qartë dhe saktë; se, ky proces nuk ndodhi rastësisht. Për dekada me radhë, Serbia kishte kultivuar një rrjet të gjerë bashkëpunëtorësh përmes sigurimit shtetëror.
-Shumë familje, që punonin roje mali, roje fushe, Drejtora , Pronar Kafeneje e Restorantesh, shoferë kamioni apo taksie, duhej të kishin lidhje me policinë serbe, këta puthadorë të armikut dhe pasardhësit e tyre; gjatë luftës, pa merita u emëruan me poste të larta në UÇK, si “Komandantë” dhe pas luftës, këta “trima” nga klikat e tyre u emëruan “Liderë politikë”.
Kjo qe njëra nga mënyrat më të sofistikuara përmes së cilës Serbia arriti të imponojë ndikimin e saj edhe pas luftës.
Përfundim
Kosova fitoi lirinë me gjak, por humbi projektin kombëtar pas luftës në tavolinat e politikës reaksionare përballë Serbisë dhe miqve të saj ndërkombëtarë.

Titistët e Rognerit, të përkrahur nga faktorët reaksionarë ndërkombëtarë dhe të mbështetur nga trashëgimia e sigurimit serb, e deformuan qëllimin fillestar të UÇK-së, që u pasqyrua qartë te betimi i ushtarëve dhe Komandantëve të UÇK-së.

Ky realitet i hidhur, ende mbetet plagë e hapur për kombin shqiptar, një sfidë për të ardhmen: si të çlirohet politika nga ndikimi i strukturave, që kurrë nuk i shërbyen idealit të ribashkimit kombëtar.
Referenca (për draftin)
Judah, T. (2000). Kosovo: War and Revenge. Yale University Press.
Demaçi, A. (2001). Deklarata publike mbi fragmentarizimin e UÇK-së. Arkivi i Kosovës.
Phillips, D. L. (2012). Liberating Kosovo: Coercive Diplomacy and U.S. Intervention. MIT Press.
Zyrapi, B. (2000). Raportet e Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së. Arkivi i Ministrisë së Mbrojtjes së Shqipërisë.
Human Rights Watch (2001). Under Orders: War Crimes in Kosovo. New York.
Vickers, M. (1998). Between Serb and Albanian: A History of Kosovo. Columbia University Press.
20. 09. 2025