Hajriz Mamaj, Prishtinë
_____
Sot, në lokalet e Ansamblit Kombëtar të Këngëve dhe Valleve “Shota”, në një atmosferë të jashtëzakonshme artistike dhe festive, u promovua libri i Prof. Xhemali Berishës, “Valle tradicionale të Opojës”.
Ishte një mbrëmje ku libri nuk mbeti vetëm në faqet e tij. Ai doli nga letra dhe u kthye në tingull, në lëvizje, në kujtesë dhe në emocion. U bë një udhëtim nëpër traditën, shpirtin dhe historinë e një treve që ndër breza ka ruajtur me krenari vlerat e saj kulturore.
Në fillim të promovimit, moderatori dhe këngëtari i njohur, Mentor Mripa, bëri një prezantim të shkurtër të veprës dhe të autorit. Më pas, fjalën e mori ushtruesi i detyrës së Ansamblit Kombëtar “Shota”, Xheladin Krasniqi. Ai falënderoi autorin për veprën e tij dhe për kontributin shumëvjeçar si koreograf i këtij ansambli.
Prof. Xhemali Berisha është një nga emrat e rëndësishëm të koreografisë shqiptare në Kosovë. Si koreografi i parë shqiptar në Kosovë, ai arriti që vallet nga trevat shqiptare t’i nxirrte përtej kufijve të vendit dhe t’i prezantonte në festivale kombëtare e ndërkombëtare. Një nga sukseset më të veçanta ishte pjesëmarrja në Festivalin Ndërkombëtar Botëror të Dizhonit, në Francë, ku Ansambli arriti të zinte vendin e dytë.
Për vlerat e librit foli edhe drejtori i shtëpisë botuese “Thesari”, z. Demir Reshiti. Ai theksoi rëndësinë e këtij botimi, i cili, pas rreth 40 vjetësh, rikthehet te lexuesi për të dëshmuar edhe një herë pasurinë e jashtëzakonshme të valleve tradicionale të Opojës dhe të trevave të tjera shqiptare të Kosovës.
Një vështrim të thellë kritik dhe etnomuzikologjik mbi veprën e solli etnomuzikologu Visar Munishi. Fjala e tij i dha promovimit një dimension të veçantë shkencor dhe kulturor, duke nxjerrë në pah rëndësinë e ruajtjes, dokumentimit dhe përcjelljes së trashëgimisë sonë popullore te brezat që vijnë.
Por kulmi emocional i kësaj mbrëmjeje erdhi në fund.
Autori i librit solli në skenë vallen “Lulet e Marsit”, një krijim që i kushtohet 20-vjetorit të Masakrës së Familjes Jashari.
Aty, vallja pushoi së qeni vetëm vallëzim. Ajo u bë histori. U bë dhimbje. U bë kujtesë. U bë krenari.
Motivi i kësaj valleje ishte i mbushur me fjalë të shndërruara në lëvizje. Autori, përmes koreografisë, arriti të pasqyrojë denjësisht një nga ngjarjet më të dhimbshme dhe më të lavdishme të historisë sonë të re.
Fjalët u zëvendësuan me hapa. Dhimbja u shndërrua në gjest. Kujtimi mori jetë përmes trupave të valltarëve. Çdo lëvizje kishte një mesazh. Çdo hap mbante një ofshamë. Çdo kthesë dukej si një pikë loti. Dhe mbi të gjitha, mbi atë dhimbje, qëndronte krenaria. Krenaria e një populli që ka ditur të sakrifikojë për lirinë. Krenaria e atyre që ranë për të mos u gjunjëzuar. Krenaria e Familjes Jashari, e cila u bë simbol i qëndresës dhe i sakrificës shqiptare. Muzika e kompozitorit Fisnik Asllani u gërshetua fuqishëm me lëvizjet e valltarëve. Tingujt sikur i dhanë zë asaj që nuk mund të thuhej me fjalë. Hapat e valltarëve përcollën luftën, dhimbjen, qëndresën dhe dëshirën për ta larguar pushtuesin nga Kosova. Në skenë nuk po vallëzohej vetëm. Në skenë po rrëfehej një histori.
Një histori e shkruar me trup, me tingull, me lot dhe me krenari.
Si gazetar shumëvjeçar në Radio Televizionin e Prishtinës dhe, pas mbylljes së tij në vitin 1990, edhe në Televizionin “Diaspora” në Berlin, kam pasur privilegjin të jem pjesë e shumë ngjarjeve kulturore. Kam parë e përcjellë shumë promovime librash, manifestime artistike dhe ngjarje të rëndësishme kombëtare. Por ajo që përjetova sot ishte diçka e veçantë. Ishte një emocion që nuk e kam përjetuar në asnjë promovim libri deri më sot.
Sepse sot libri nuk u promovua vetëm me fjalë. Ai u promovua me shpirt. U promovua me muzikë. U promovua me valle. U promovua me kujtesën e një populli.
Prandaj, falënderoj nga zemra Prof. Xhemali Berishën për ftesën dhe për mundësinë që të jem pjesë e kësaj ngjarjeje me rëndësi të veçantë kulturore e kombëtare.
Një falënderim të veçantë ia drejtoj moderatorit, këngëtarit Mentor Mripa, për mënyrën e bukur dhe profesionale të drejtimit të këtij promovimi. Po. Pa ndryshuar asnjë fjali nga teksti i mëparshëm, mund të shtohet ky paragraf në pjesën e falënderimeve, pas falënderimit për moderatorin:
Një falënderim i veçantë shkon edhe për artistët dhe orkestrën e Ansamblit Kombëtar të Këngëve dhe Valleve “Shota”, të cilët me profesionalizmin, përkushtimin dhe shpirtin e tyre artistik i dhanë kësaj mbrëmjeje një dimension të veçantë. Me tingujt e muzikës dhe bukurinë e lëvizjeve skenike, ata dëshmuan edhe një herë se arti shqiptar jeton fuqishëm dhe se tradita jonë, kur interpretohet me dashuri e përkushtim, bëhet një urë e gjallë mes së kaluarës, së tashmes dhe së ardhmes.
Mirënjohje të veçantë meritojnë edhe bashkëkrahinorët dhe bashkëvendësit e Prof. Xhemali Berishës, të ardhur nga Opoja. Ata erdhën për të përjetuar nga afër një vepër që ruan dhe përcjell vlerat, kujtesën dhe shpirtin e trevës së tyre.
Sot, në skenën e “Shotës”, Opoja nuk ishte vetëm një vend. Ishte një kujtesë.
Ishte një trashëgimi. Ishte një zë i gjallë i kulturës shqiptare.
Prof. Xhemali Berisha, përmes librit dhe koreografisë së tij, dëshmoi edhe një herë se vallja shqiptare nuk është vetëm art. Ajo është kujtesë e gjallë e kombit.
Ajo ruan gjurmët e të parëve tanë, dhimbjet e historisë, gëzimet e jetës dhe krenarinë për të qenë shqiptar.
Prandaj, sa herë që një valle shqiptare ngrihet në skenë, nuk lëvizin vetëm valltarët. Lëviz historia. Flet kujtesa. Ngrihet krenaria.
Dhe për sa kohë që do të ketë njerëz që e ruajnë, e dokumentojnë dhe e përcjellin këtë pasuri te brezat e rinj, kultura jonë do të vazhdojë të jetojë.
Sepse një popull që e ruan këngën, vallen dhe kujtesën e vet, e ruan edhe shpirtin e tij kombëtar.
