Nga: Dardan Osmanaj
Ibish Neziri… më jep rezultatin.
Në prezantimin e librit tënd “Drejtësia pa llogaridhënie”, ke thënë një fjali që më mbeti në mendje:
“Padrejtësinë më së shumti e ndjejnë ata që e kanë përjetuar vetë.”
Kam dëgjuar rrëfimin tënd. Ke folur për vitet e burgut, për torturat, për poshtërimin dhe për fjalët që, sipas teje, të kanë plagosur më shumë se çdo dhunë fizike. Ke treguar se si njeriu mund të copëtohet nga një fjalë, kur i fyhet nëna, familja dhe çdo gjë që ka të shenjtë.
Dhe ndërsa të dëgjoja, nuk më lindi zemërimi. Më lindi një pyetje.
Nëse e ke përjetuar vërtet atë dhimbje, si është e mundur që sot përdor të njëjtën gjuhë ndaj një njeriu tjetër? Nëse e di sa shumë dhemb kur të prekin nderin dhe familjen, pse duhet ta prekësh nderin dhe familjen e dikujt tjetër?
Ekziston një ligj që nuk është shkruar në libra, nuk miratohet në parlamente dhe nuk gjendet në asnjë kod penal. Është ligji i ndërgjegjes njerëzore: atë që të ka lënduar ty, mos ia bëj askujt tjetër.
Pikërisht ky është dallimi mes njeriut që ka mësuar nga dhimbja dhe atij që vetëm e përdor dhimbjen si argument. Vuajtja nuk ka vlerë nëse nuk të bën më njerëzor. Nuk mjafton të tregosh historinë tënde; duhet të tregosh se ajo histori të ka ndryshuar.
Nëse ke vuajtur nga padrejtësia, instinkti yt i parë duhet të jetë ta ndalosh padrejtësinë, jo ta vazhdosh atë. Nëse ke qenë viktimë e fyerjeve, nuk mund të bëhesh ti ai që fyen. Sepse në atë moment nuk po lufton më kundër së keqes; po e vazhdon atë.
Dhe këtu lind pyetja më e rëndë.
Nëse njeriu vazhdon t’ua bëjë të tjerëve pikërisht atë që thotë se ia kanë bërë atij, atëherë çfarë ka mësuar nga vuajtja? Çfarë kuptimi ka gjithë ajo dhimbje, nëse nuk ka lindur prej saj as mëshirë, as ndërgjegje dhe as moral?
Prandaj ndonjëherë mendja më shkon te një mendim i hidhur. Jo sepse dua ta gjykoj askënd, por sepse sjellja ngre pyetje. Kur një njeri e përsërit të njëjtën dhimbje që thotë se e ka përjetuar vetë, është e vështirë të mos pyesësh veten: a e ka ndier vërtet atë plagë në shpirt, apo e njeh vetëm si një histori për ta rrëfyer?
Sepse zakonisht ai që e njeh thellë peshën e një plage nuk dëshiron të hapë plagë të reja. Ai që e ka parë errësirën, përpiqet të bëhet dritë për të tjerët, jo t’i shtyjë edhe ata në të njëjtën errësirë.
Unë nuk kërkoj urrejtje. Nuk kërkoj hakmarrje. Nuk kërkoj as privilegj.
Kërkoj vetëm një gjë: që njeriu të ketë ndërgjegje.
Sepse morali nuk matet me librat që shkruan, me intervistat që jep apo me historinë që tregon për veten. Morali matet me mënyrën se si sillesh me të tjerët, sidomos kur ke mundësinë t’i lëndosh dhe zgjedh të mos e bësh.
Në fund, dhimbja nuk të jep të drejtën të lëndosh. Ajo të jep përgjegjësinë të mos lejojsh që e njëjta dhimbje të kalojë te dikush tjetër. Vetëm atëherë vuajtja merr kuptim. Vetëm atëherë njeriu fiton mbi të kaluarën e tij.
____
- Redaksia e Drinit nuk e njef arsyen e këtij reagimi, andaj ai që ndihet i kritikuar pa të drejtë e ka të drejtën e plotë për të reaguar dhe dhënë përgjigjen që mendon se është sqaruese dhe më afër së vërtetës.
