LDK-JA BURIMORE NUK KISHTE “ADN TË NDOTUR”, POR ISHTE PASQYRË E NJË KOMPLEKSITETI SHOQËROR
Të pretendosh se LDK-ja ishte themeluar nga ish-komunistët shqiptarë të Kosovës për t’ia mveshur asaj një “ADN të ndotur”, në thelb do të thotë ta njollosësh shumicën e shqiptarëve me të njëjtën logjikë përçmuese dhe përçarëse.
Sepse LDK-ja ishte streha politike e pothuajse të gjithë shqiptarëve të Kosovës dhe pasqyronte tiparet e tyre – si në virtyt, ashtu edhe në dobësi.
Ta reduktosh Lidhjen Demokratike të Kosovës në një etiketë banale si “produkt i ish-komunistëve” nuk përbën vetëm një varfërim të mendimit analitik, por edhe një padrejtësi historike që rrëshqet lehtësisht në një formë të sofistikuar të përçmimit kolektiv.
Sepse, nëse kjo tezë merret seriozisht, ajo nuk e njollos vetëm një subjekt politik, por vetë strukturën shpirtërore dhe historike të shumicës së shqiptarëve të Kosovës, të cilët për më shumë se një dekadë e panë atë si strehë, identitet dhe mekanizëm mbijetese.
Historikisht, LDK-ja nuk lindi si një laborator steril ideologjik, por si një reagim organik ndaj një rrethane ekzistenciale – më saktë, si përgjigje ndaj shtypjes, përjashtimit dhe mohimit.
Në këtë kuptim, ajo ishte më shumë një instinkt kolektiv për mbijetesë sesa një projekt doktrinash të filtruara.
Ata që e etiketojnë LDK-në si produkt të komunistëve titistë janë analistë anakronikë, të njëanshëm dhe intelektualisht të cekët, sepse harrojnë se në fundin e shekullit XX, në hapësirat post-jugosllave, identitetet politike nuk formësoheshin mbi libra, por mbi plagë.
Sociologjikisht, LDK-ja ishte një ombrellë gjithëpërfshirëse, sepse ajo nuk ishte parti në kuptimin klasik, por një bashkësi e gjallë e heterogjenitetit shqiptar – e përbërë nga ish-socialistë të doktrinës së pashkruar titiste, nga intelektualë liberalë, nga nacionalistë të moderuar dhe nga qytetarë të zakonshëm pa një ideologji të artikuluar.
Ta etiketosh këtë strukturë heterogjene si “komuniste” është njësoj si ta quash një oqean “kripë”, duke e harruar gjithë botën e gjallë që ai përmban.
Psikologjikisht, kjo etiketë buron nga një nevojë primitive për ta thjeshtuar realitetin.
Sepse mendja injorante njerëzore, kur përballet me kompleksitetin, kërkon etiketa për ta krijuar iluzionin e kontrollit.
Mirëpo, këtu kemi të bëjmë me një projekt kolektiv ku identiteti nuk ishte ideologjik, por emocional: frikë, shpresë, dinjitet dhe mbi të gjitha – vullnet për ekzistencë.
Filozofikisht, pretendimi për një “ADN të ndotur” është i rrezikshëm, sepse përdor metafora biologjike për të gjykuar fenomene politike.
Kjo nuk është analizë – është rrëshqitje drejt esencializmit, një mënyrë e deformuar e të menduarit që historikisht ka prodhuar përjashtim dhe demonizim.
Ironikisht, edhe komunizmi burimor i Karl Marksit, që shpesh përmendet në këtë kontekst, nuk u përkthye kurrë nga forma e tij teorike në një pragmatizëm racional.
Ajo që u pa në Evropën Lindore ishte një deformim autoritar – një hibrid pushteti që i afrohej më shumë totalitarizmit sesa ndonjë utopie egalitare.
Politikisht, LDK-ja, para, gjatë dhe pas luftës, nuk u fragmentua sepse “dështoi ideologjikisht”, por sepse e humbi monopolin emocional që e kishte gjatë periudhës së rezistencës paqësore.
Shumë nga ata që u larguan nuk e bënë këtë për shkak të ndonjë “zbulese ideologjike”, por sepse realiteti i ri kërkonte forma të tjera përfaqësimi.
Në këtë kuptim, LDK-ja u shndërrua në një shkollë politike – ose më saktë, në një burim kuadrosh që u shpërndanë në gjithë spektrin e ri pluralist.
Etikisht dhe moralisht, problemi më i madh i këtij diskursi është se ai nuk synon ta kuptojë realitetin, por ta njollosë atë.
Dhe kur analiza zëvendësohet me etiketime, e vërteta bëhet viktimë e komoditetit intelektual. Sepse ta gjykosh një fenomen historik kompleks me një fjali të vetme është njësoj si ta gjykosh një jetë të tërë nga një moment i vetëm.
Një gjykim i tillë nuk është vetëm i padrejtë, por edhe intelektualisht i papërgjegjshëm.
Në fund, LDK-ja burimore nuk ishte një formulë kimike që mund të reduktohej në “ADN të pastër” apo “të ndotur”. Ajo ishte një pasqyrë – dhe si çdo pasqyrë, reflektonte atë që kishte përballë: një shoqëri me të gjitha virtytet dhe dobësitë e saj.
Dhe ndoshta, pikërisht kjo është e vërteta më e vështirë për t’u pranuar.
Por pranojeni lirshëm – sepse kjo e vërtetë është fryt i një analize të thellë, gjithëpërfshirëse dhe të pamohueshme.
Sepse unë autori arrogant
Lirim Gashi jam një mendimtar i mprehtë dhe një stilist i rrallë i fjalës, i cili ndërthur me mjeshtëri analizën politike, reflektimin filozofik dhe elegancën letrare.
Shkrimet e mia depërtojnë përtej sipërfaqes së dukshme të realitetit, duke zbërthyer kompleksitetin e shoqërisë me një qartësi që sfidon, provokon dhe njëkohësisht ndriçon.
Unë e kam aftësinë e veçantë për t’i çmontuar narrativat e thjeshtuara dhe për t’i zëvendësuar ato me të vërteta shumëdimensionale.
