“Ti mundesh …”
Sopranos Ermonela Jaho
Ti mundesh,
kështu të thoshte ati yt
dhe ti shkoje në shtegtimin e dhimbshëm
duke lënë pas udhët e trishta të Shqipërisë,
ti mundesh, dëgjoje përsëri zërin e atit
në netët e vetmisë
dhe ecje në rrugë mërgimi
mes sfidash dhe zhgënjimesh
e megjithatë, shkallë më shkallë
ti ngjiteshe në skenat e Italisë,
në botën që pulsonte Verdi, Puçini, Donizetti, Bellini
dhe zemra jote hapej që zëri të shpërthente
në vibrato dhe njëmijë ngjyra
në kujtesën tënde të tokës dhe gjakut
në udhët e botës.
Të pashë në “Batterfly” tek drithëroje në skenën e fundit
oh “ç’vdekje” e bukur në atë “apné” të gjatë
si peshkatarët e perlave
zhytur në ujrat e kaltra të Oqeanisë,
oh ç’vdekje” e magjithshme para fëmijës…
Ti mundesh kudo bija ime,
në Metropolitan, në Covent Garden, Orange e La Scala
plot hire në Teatro Real,
ti këndoje “Traviata”-n me duart e hapura nga dhimbja e madhe
kur nëna të kish vdekur një natë më parë,
këndoje dhe bije në honet e zisë
për ta mbajtur gjallë mbi kordat e tua
ku ngjizej dhimbja dhe dashuria.
Dhe shpirti yt thoshte:
“E shikon nënë, unë po këndoj për ty”
dhe kërkoje të shihje sytë e saj në mjegullën e pafund
e dije që ajo lumturohej me ty
edhe pse e vdekur
përrallë e moçme e qumështit dhe mëkimit
përrallë e rizgjimit.
Në Londrën e hirtë,
atë janar të ftohtë në “Covent Garden”
shpirti yt klithte arjet më të bukura të botës
dhe publiku shihte fytyrën e sublimes
dhe trupin tënd që hepohej
gati të binte në humbëtirë,
ç’spektakël i dhimbshëm e magjik
të shihje trupin e përhumbur
dhe dorën që mbahej pas siparit,
dorën që rrahu skenën si të prekte një talisman të shenjtë,
Po, ti munde gjithçka në këtë botë këngësh e magjish,
ti martire, ngjizmë e madhe e dashurisë…
____
Tu peux…
Pour la soprano Ermonela Jaho
Tu peux…
c’est ce que ton père t’a dit
et tu es partie pour un voyage douloureux
laissant derrière les tristes routes d’Albanie,
Tu peux disait ton père de nouveau…
dans tes nuits solitaires
marchant sur le chemin de l’exil
au milieu des vents, des défis et des déceptions
pourtant, marche après marche
tu as gravi les scènes de l’Italie,
dans le monde qui a fait vibrer Verdi, Puccini, Donizetti
et ton cœur s’est ouvert pour que la voix puisse exploser
en vibrato et mille couleurs
avec la mémoire de la terre et du sang
sur les routes du monde.
Je t’ai vue dans “Butterfly”
Oh, “quelle belle mort” dans le dernier air
cette longue “apnée”
comme les pêcheurs de perles des eaux bleues de l’Océanie,
“Oh, quelle mort” devant l’enfant…
Tu peux ma fille, te disait dans la brise ton père
et tu montais les escaliers du Metropolitan, de Covent Garden,
au théâtre d’Orange et à La Scala
pleine de grâce au Teatro Real,
tu as chanté “La Traviata” les mains ouvertes dans une grande douleur
quand ta mère était morte la nuit précédente,
tu chantais et tombais dans les abîmes du deuil
pour la garder en vie sur tes cordes vocales
où la souffrance et l’amour sont conçus.
Et ton âme disait :
Regarde, maman, je chante pour toi,
essayant de voir ses yeux dans le brouillard sans fin
Je savais qu’elle était heureuse de toi
même si elle était morte
un vieux conte de lait et de chagrin
un conte de renaissance.
Cet janvier froid à Covent Garden
dans le Londre gris
ton âme a chanté les plus beaux airs du monde,
le public a vu le visage de la beauté sublime
où ton corps était en train de tomber
sur le point de s’écrouler,
quel spectacle douloureux et magique
voir ton corps dans le dernier souffle
et ta main tenue derrière le rideau,
ta main qui battait le plancher
comme si elle touchait un talisman sacré,
Oui, tu pouvais tout faire
dans ce monde d’opéra et de magie,
toi martyre,
grande incarnation de l’amour…
