Luan Asllan Dibrani , Prishtinë
Nga Ahmet Musa te Shqiptar Shaljani – intelektuali që e ktheu studion televizive në arenë të mbrojtjes së kombit, gjuhës, historisë dhe flamurit
Ka njerëz që shkojnë në studio televizive për t’u parë.
Ka të tjerë që shkojnë për t’u dëgjuar.
Shqiptar Shaljani shkon për t’u përballur.
Pothuajse çdo ditë ftohet në studio televizive, në debate e përballje ku çështjet e fesë, kombit, historisë dhe identitetit shqiptar përplasen ashpër.
Dhe përballë tij dalin kundërshtarë që, duke folur në emër të interpretimeve të tyre fetare, kanë vënë në pikëpyetje figura, simbole dhe pjesë të trashëgimisë sonë kombëtare.
Shaljani nuk tërhiqet.
Nuk e ul kokën.
Nuk e ndërron temën.
Ai përgjigjet.
Me histori.
Me argument.
Me kujtesë.
Me flamurin kuqezi përpara ndërgjegjes së tij.
NJËRI ME KOMBËTARIZËM – TJETRI ME SHKOMBËTARIZËM
Këtu qëndron thelbi i përballjeve të tij.
Kur dikush përpiqet ta vendosë identitetin fetar mbi identitetin kombëtar, Shaljani përgjigjet me kombin.
Kur dikush relativizon figurat tona historike, ai përgjigjet me historinë.
Kur dikush nënçmon flamurin kuqezi, ai e ngre edhe më lart atë.
Kur dikush përpiqet ta shkëpusë shqiptarin nga gjeneza dhe kujtesa e tij kulturore, ai i kthehet rrënjës.
Ata me shkombëtarizim – ai me kombëtarizëm.
Kjo është beteja intelektuale që Shqiptar Shaljani ka zgjedhur.
Jo luftë kundër myslimanit.
Jo luftë kundër besimit në Zot.
Por përballje me çdo ideologji që, sipas tij, kërkon që shqiptari të harrojë se kush është për t’u bërë kopje kulturore e dikujt tjetër.
KUR NË STUDIO VIHET NË GJYQ VETË SHQIPTARIA
Shaljani është përballur me deklarata që prekin tema tepër të ndjeshme: raportin ndaj Skënderbeut, Pavarësisë së Shqipërisë, flamurit kombëtar, historisë paraosmane dhe marrëdhënies ndërmjet identitetit fetar dhe atij kombëtar.
Dhe pikërisht këtu ai bëhet i pakompromis.
Sepse për të ekzistojnë disa vija që nuk kapërcehen:
Flamuri shqiptar nuk negociohet.
Gjuha shqipe nuk negociohet.
Historia kombëtare nuk fshihet.
Heronjtë shqiptarë nuk hidhen në kosh për t’i bërë vend një ideologjie të importuar.
Dhe Shqipëria nuk fillon me ardhjen e një perandorie të huaj në Ballkan.
Këtu ai godet.
Jo me grusht.
Me fjalë.
Dhe fjala, kur mbështetet në argument, mund të jetë më e fuqishme se britma.
PËRBALLË NDIKIMEVE TË HUAJA
Në diskursin e tij, Shaljani ka ngritur vazhdimisht alarmin për ndikimet politike dhe ideologjike që vijnë nga jashtë dhe që përpiqen ta përdorin fenë si mjet ndikimi.
Ai kërkon që çdo ndikim i tillë – qoftë nga Beogradi, Stambolli, Teherani, Athina apo nga cilado qendër tjetër politike e fetare – të shihet me syrin kritik të interesit shqiptar.
Sepse pyetja e tij është e thjeshtë:
A i shërben kjo shqiptarit dhe vendit të tij, apo interesit të dikujt tjetër?
Kjo është pyetje legjitime.
Kosova ka derdhur tepër gjak për lirinë e saj që mendjen t’ia dorëzojë përsëri një qendre të huaj.
AI NUK U PËRUL
Mund ta kundërshtosh Shqiptar Shaljanin.
Mund të mos pajtohesh me interpretimet e tij historike.
Mund të debatosh me të.
Por është vështirë t’ia mohosh një cilësi:
guximin për të dalë përballë.
Kur të tjerët heshtnin për të mos humbur miq, ai fliste.
Kur të tjerët llogarisnin reagimet, ai hynte në debat.
Kur tema konsiderohej tabu, ai e hapte.
Kur kundërshtari ngrinte zërin, ai kërkonte argumentin.
Dhe kur i vihej përpara dilema ndërmjet heshtjes dhe bindjes së vet, ai zgjidhte bindjen.
Kjo është arsyeja pse figura e tij nuk mund të shpjegohet vetëm me debatet televizive.
Shqiptar Shaljani është produkt i një qëndrese shumë më të gjatë.
“NUK DUA TË VDES ME EMRIN ARAB”
Pastaj erdhi akti që e vulosi gjithë filozofinë e tij personale.
Ahmet Musa vendosi ta ndryshonte emrin.
Sipas rrëfimit të tij, ai e shprehu vendimin me fjalët:
“Nuk dua të vdes me emrin arab.”
Dhe zgjodhi:
SHQIPTAR SHALJANI.
Ky nuk ishte thjesht ndryshim në regjistrin civil.
Për të ishte një akt simbolik shkëputjeje nga ajo që e konsideronte trashëgimi të huaj dhe rikthim te identiteti që dëshironte ta shpallte vetë.
Shqiptar – për kombin.
Shaljani – për truallin, prejardhjen dhe kujtesën.
Dy fjalë.
Një biografi.
Një deklaratë.
NGA SHALA E BAJGORËS NË STUDIOT TELEVIZIVE
Ai vjen nga një trevë ku mali nuk ka qenë vetëm peizazh.
Ka qenë strehë.
Ka qenë qëndresë.
Ka qenë kufi ndërmjet nënshtrimit dhe kryengritjes.
Shala e Bajgorës.
Dhe diçka nga ai karakter malësor duket se Shqiptar Shaljani e merr me vete sa herë ulet përballë kamerave.
Ai nuk hyn në studio si njeri që kërkon falje për mendimin e vet.
Hyn si intelektual që kërkon debat.
Si njeri i historisë që kërkon dëshmi.
Si shqiptar që kërkon përgjigje.
Dhe mbi të gjitha, si njeri që refuzon t’ia dorëzojë identitetin kombëtar kujtdo që kërkon ta zëvendësojë atë me një projekt ideologjik.
BETEJA MË E MADHE PO ZHVILLOHET TE BREZI I RI
Por fitorja e një debati televiziv nuk është fundi.
Beteja vendimtare zhvillohet në mendjen e brezit të ri.
Të rinjtë shqiptarë sot lexojnë, udhëtojnë, krahasojnë burime, kërkojnë dokumente dhe nuk pranojnë më çdo autoritet vetëm sepse flet nga një foltore.
Ata pyesin.
Dhe pyetja është armiku më i madh i fanatizmit.
Nëse të rinjtë largohen nga radikalizmi, kjo nuk duhet të nënkuptojë largim nga e drejta e tyre për besim. Përkundrazi, do të thotë të kuptojnë se mund të besosh pa e mohuar kombin, mund të lutesh pa e fyer flamurin dhe mund ta duash Zotin pa e urryer historinë tënde.
Ky është ndryshimi që duhet përshëndetur.
NJË BURRË NUK E SHPËTON VETË NJË KOMBI – POR MUND TA ZGJOJË NJË DEBAT
Nuk duhet t’i ndërtojmë askujt mite të rreme.
Por duhet t’ua njohim njerëzve guximin kur e tregojnë.
Shqiptar Shaljani ka ndihmuar që një debat dikur i mbyllur të bëhet publik:
Çfarë duhet të jetë mbi të gjitha interesi ynë si shoqëri?
Ai e ka dhënë përgjigjen e vet:
Kombi.
Atdheu.
Gjuha.
Flamuri.
Kultura.
Historia.
Dhe prej kësaj vije nuk largohet.
Prandaj sot emri Shqiptar Shaljani nuk është vetëm emri i dikurshëm Ahmet Musa i ndryshuar në dokumente.
Është emri i një qëndrimi.
I një njeriu që hyri në debate ku të tjerët nuk dëshironin të hynin.
I një njeriu që preku tabu.
I një burri të Shalës së Bajgorës që zgjodhi të mos heshtë.
Dhe historia ka një zakon të çuditshëm:
nuk i kujton gjatë ata që heshtën kur duhej të flisnin.
Ajo kujton njerëzit që patën guximin të ngriheshin dhe të thoshin:
“Këtu është vija ime.
Këtu është historia ime.
Këtu është gjuha ime.
Këtu është flamuri im.
Dhe këtu është Shqipëria ime.”
SHQIPTAR SHALJANI
Nga Shala e Bajgorës, përballë kamerave dhe përballë kundërshtimit — me një bindje që nuk e vuri në ankand: shqiptarinë.
