____
Kujtim Shala është akademik po aq sa Penis Aga gjatë narkozës, në çastin e synetisë:
Anatomikisht i pranishëm, por për çdo funksion tjetër duhet pritur derisa të mbarojë anestezia.
Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron problemi: tek ne, narkozën nuk e merr vetëm trupi. E merr edhe titulli.
Sapo ia vendos dikujt përpara emrit fjalën “akademik”, duket sikur i është bërë një anestezi kolektive edhe publikut: askush nuk pyet më çfarë ka bërë, çfarë ka shkruar, çfarë ka menduar apo çfarë ka sjellë në dijen e përbashkët. Mjafton titulli dhe gjithçka tjetër vihet në gjumë.
Titulli zëvendëson veprën, grada zëvendëson mendimin, ndërsa ceremonia zëvendëson dijen.
Dikur njerëzit punonin një jetë të tërë për të merituar një titull. Sot mjafton ta kesh titullin dhe pastaj të gjithë sillen sikur puna tashmë është kryer.
Në fund mbetet një pyetje e thjeshtë: kur një titull nuk dëshmon më për dijen e njeriut, por vetëm për ceremoninë në të cilën iu dha, a kemi vërtet të bëjmë me një akademik — apo me një dekoratë që ka mësuar të ecë?
Problemi nuk është mungesa e titullit. Titulli mund të jetë aty: i krehur, i parfumosur dhe i gatshëm për fotografi.
Problemi është se, sa herë kërkohet ndonjë shenjë jete intelektuale, gjithçka futet përsëri në gjumë.
Në këtë vend, akademizmi ndonjëherë nuk matet me atë që ke prodhuar, por me atë që të kanë shkruar poshtë emrit.
Dhe kështu lind akademiku ceremonial: një njeri që nuk ka nevojë të mendojë, sepse në vend të tij mendon titulli.
Por titulli jo vetëm që nuk mendon për të; ai ia çon edhe trurin në pension të parakohshëm.
Në atë pikë, anestezia nuk është më kalimtare. Ajo bëhet mënyrë jetese.
Titulli shndërrohet në një vulë që mbulon mungesën e veprës, arsyes dhe vetëdijes — derisa akademiku mbetet zgjuar vetëm sa për ta mbajtur titullin, ndërsa gjithçka tjetër vazhdon të flejë.
Dhe këtu metafora e Penis Agës bëhet, fatkeqësisht, më e saktë se çdo titull akademik: anatomikisht i pranishëm, ceremonialisht i lavdishëm, por ende nën narkozë.
