Në foto janë brigjet e Velipojës
Per miqtë nga Shqipëria!
Protestat e fundit në Shqipëri kanë hapur një debat shumë më të madh sesa vetë projekti që kundërshtohet. Ato kanë nxjerrë në pah një dukuri që e shoqëron Shqipërinë prej dekadash: dyshimin pothuajse instinktiv ndaj investimeve të huaja strategjike.
Nëse shikon vijën bregdetare shqiptare, nga Saranda deri në Velipojë, vështirë se gjen investime të huaja të përmasave që kanë transformuar brigjet e Kroacisë, Malit të Zi apo Greqisë. Shqipëria ka një nga vijat bregdetare më të bukura të Mesdheut, por vazhdon të mbështetet kryesisht te ndërtime të vogla, hotele familjare dhe investime vendase. Kapitali i madh ndërkombëtar pothuajse mungon.
Pyetja është: pse?
Një pjesë e përgjigjes lidhet me klimën e pasigurisë juridike dhe korrupsionin. Por një pjesë tjetër lidhet edhe me kulturën politike që është krijuar në vend, ku investitori i huaj shpesh shihet me dyshim, si dikush që vjen për të grabitur pasuritë kombëtare dhe jo për të krijuar zhvillim.
Natyrisht, çdo investim duhet të respektojë ligjin, mjedisin dhe interesin publik. Askush nuk kërkon që zhvillimi të bëhet në kurriz të natyrës apo të trashëgimisë kombëtare.
Por refuzimi apriori i kapitalit të huaj krijon një mesazh të rrezikshëm: se Shqipëria nuk është një vend mikpritës për investitorët. Protestat kundër projektit në Zvërnec janë shoqëruar me slogane si “Shqipëria nuk është në shitje”, ndërsa mbështetësit e projektit argumentojnë se vendi nuk duhet të perceptohet si armiqësor ndaj investimeve.
Historia ekonomike tregon se asnjë vend i vogël nuk është zhvilluar vetëm me kapital vendas. Irlanda, Kroacia, Emiratet e Bashkuara Arabe, Singapori apo Mali i Zi kanë ndërtuar një pjesë të suksesit të tyre duke tërhequr investime të mëdha ndërkombëtare, të shoqëruara me rregulla të qarta dhe mbikëqyrje shtetërore.
Paradoksi shqiptar është se, ndërsa mijëra të rinj largohen çdo vit për të punuar në kompani të huaja jashtë vendit, një pjesë e opinionit publik kundërshton ardhjen e të njëjtit kapital në Shqipëri. Në vend që vendet e punës të krijohen pranë familjeve të tyre, ato eksportohen bashkë me fuqinë punëtore.
Patriotizmi nuk matet me refuzimin e investimeve të huaja. Patriotizëm është të mbrosh interesin publik, duke kërkuar transparencë, respekt për mjedisin dhe përfitime të drejta për qytetarët. Po aq patriotike është edhe krijimi i një klime ku kapitali serioz ndërkombëtar ndihet i sigurt për të investuar.
Shqipëria nuk ka luksin të trembë investitorët seriozë. Ajo ka nevojë për investime që sjellin teknologji, standarde të reja menaxhimi, vende pune të paguara mirë dhe rritje ekonomike. Sfida nuk është të zgjedhim mes natyrës dhe zhvillimit, por të ndërtojmë një model ku të dyja bashkëjetojnë.
Në fund të fundit, pyetja nuk është nëse Shqipëria duhet të pranojë investime të huaja. Pyetja e vërtetë është: a mund të përballojë Shqipëria t’i refuzojë ato?
