Udhëheqësi i Shtëpisë Botuese “Lena Graphic”, Hajdar Fejzullahu, është një intelektual i heshtur dhe punëtor i madh që angazhohet pandërprerë për ndriçimin e mendjes së kombit. Atë e njof nga gazeta Rilindja , kur punoja si gazetar i saj, përderisa ai punonte në Shtypshkronjën e gazetës, në të cilën, si kuadër i shquar i grafikës , kishte ardhur disa vite më herët nga Lubjana e Sllovenisë.
Me zellin, vendosmërinë dhe entuziazmin e tij , Hajdar Fejzullahu ma kujton botuesin norvegjez William Nygaard që e pati botuar librin “Vargjet satanike” të Salman Rushdie, shkrimtarit botëror nga India që jeton në Britaninë e Madhe.
Nygaard plagoset në vitin 1993 , por nuk u dorëzua kurrë.
Ai qe plagosur si rezultat i Fatwa-s së Ayatollah Ruhollah Khomeini të vitit 1989.
Hajdari është një person i kulturuar dhe i vendosur në ndërtimin dhe fuqizimin e kulturës kombëtare.
Që nga paslufta bashkëkëpunoj me të në botimin e librave të mija, që e paraqesin një anë të padukshme, të fshehur dhe të ndjekur të veprimtarisë sime intelektuale dhe mosdorëzimit tim para dhunës “sonë”, që e konsideroj dhunë armiqësore, e cila fatkeqësisht është bërë në rrethana lirie.
Une për këtë arsye jam mirënjohës i përjetshëm ndaj Hajdar Fejzullahut, këtij njeriu të mirë, të fortë dhe të kulturuar.
Po mos ta intervistoja Hajdar Fejzullahun për librin tim “Shqiptarët në luftë me Islamin Global”, do të ishte një lëshim i madh nga ana ime.
__________
Hajdar Fejzullahu, një kohë të gjatë bashkëpunoj me ty si botues i Lena Graphic dhe je ndër të njerëzit e rrallë në Kosovë, që me ëndje i boton librat kritik rreth islamit dhe islamizimit të kombit. Para disa vitesh kur të njoftova se do ta botoja librin bashkëbisedues me Ibrahim Kelmendin “Riislamizimi, rreziku i radhës”, pa asnjë mëdyshje e botove. Kjo për mua fliste shumë për formimin tënd intelektual dhe anën kombëtare të këtij formimi. A mund të më tregosh çka ndodhi që një komb i tërë tregohet i ndruajtur për ta kritikuar islamin dhe për t’i dalë përpara islamizimit antishqiptar të tij?
__
Hajdar Fejzullahu: I nderuari mik, Bajram Kabashi, është e vërtetë që ne bashkëpunojmë prej shumë vitesh. Para së gjithash, jam mirënjohëse për bashkëpunimin tonë. Ju keni qenë dhe mbeteni një gazetar shumë profesionist dhe me ndjenja të larta kombëtare. Pas luftës hapa Shtëpinë Botuese “Lenagraphic” në Prishtinë dhe, gjatë gjithë kësaj kohe, kam bashkëpunuar shumë mirë me shtëpitë botuese të vendit. Sa i përket pyetjes suaj, librat që trajtojnë kritikisht islamin politik i kam botuar me bindje, ndonëse kanë qenë shumë të rrallë. Më kujtuat librin e z. Gani Mehmetaj, “Zoti fliste shqip”. Pastaj vjen libri i Ibrahim Kadriut, që trajton çështje rreth islamit, ku predikuesit paraqiten me prejardhje ruse. Gjithashtu edhe libri i Ibrahim Kelmendit, “Gjurmë dhe fërkem“. Tani pres me shumë padurim edhe librin e Bajram Kabashit, të cilin sinqerisht mezi pres ta lexoj.
__
Një kohë ke punuar në Lubjanë të Sllovenisë si ekspert i shtypshkronjave, pastaj pate ardhur në Prishtinë nga atje, ku për shumë vite punove në Shtypshkronjën e gazetës Rilindja, derisa u pavarësove dhe që nga paslufta e udhëhoqe Shtypshkronjën Lena Graphic. Kur kthehemi pas dhe vlerësojmë ndër vite, a mund të rrëfesh se si ishte shqiptari dhe si është tash, në vitin 2026…? Shqiptari që në saje të NATO-s dhe UÇK-së e fitoj lirinë kombëtare të munguar me shekuj dhe ra “nën pushtimin e brendshëm islamik”. Pse ndodhi kjo?
__
Hajdar Fejzullahu: Në Ljubljana kam shkuar shumë i ri, ende adoleshent. Nuk njihja as gjuhën serbe, e as atë sllovene. Atje më zuri mosha shtatëmbëdhjetëvjeçare, si një djalë i larguar nga Kosova. Me shumë vështirësi gjeta punë, sepse ligji nuk lejonte punësimin e atyre që nuk i kishin mbushur 18 vjet. Megjithatë, ndërmarrja komunale Hrast në Ljubljana kishte të drejtë të punësonte nxënës dhe studentë edhe pa librezë pune. Gëzimi im ishte i madh. Mendoja se fati gjithmonë i prin njeriut këmbëngulës. Mësova mirë gjuhën sllovene dhe fillova të lexoj vazhdimisht. Këtu duhet ta kuptojmë mirë një gjë: pa lexim, njeriu mbetet i vetizoluar.
Një ditë, duke lexuar gazetën Delo të Ljubljanës, pashë një konkurs të hapur nga Shtëpia Botuese Ivan Cankar (Cankarjeva založba) për pranimin e nxënësve në shkollën e grafikës, ku vetë shtëpia botuese do të financonte shkollimin e tyre.
Në atë çast ndjeva se aty fshihej fati im. Adresa ishte në rrugën Kopitarjeva nr. 2, në katin e dytë, ku komisioni do t’i testonte kandidatët. U paraqita i veshur me kujdes dhe i përgatitur.
Kur hyra në intervistë, njëri nga anëtarët e komisionit më pyeti:
A punon?
Po, punoj — iu përgjigja.
Ai vazhdoi:
E di se këtu do të marrësh vetëm pagën e një nxënësi. A do të mund t’ia dalësh?
— Po, pa asnjë dyshim , iu përgjigja në gjuhën sllovene.
Në atë kohë ata dinin shumë pak për shqiptarët. Kryetari i komisionit më kërkoi dokumentet dhe dëftesën e klasës së tetë. Unë i dorëzova vetëm lejen e identifikimit me mbiemrin Fejzullahu.
Ai më pyeti me habi: Çfarë je ti?
Jam shqiptar — iu përgjigja.
U habitën dhe më thanë se nuk kishin njohuri për shqiptarët. Njëri prej tyre më tha:
— E flet shumë bukur gjuhën sllovene.
Unë iu përgjigja: E dua këtë gjuhë dhe e kam mësuar me shumë dëshirë.
Pastaj më thanë: Në rregull. Vetëm sill dëftesën e klasës së tetë brenda dy javësh. Kështu u pranova në Shkollën e Grafikës , Grafika Universal në Ljubljana.
Që në ditën e parë i vura vetes një kusht: ose do të jem më i miri i këtij brezi, ose nuk do të vazhdoj. Dhe, vërtet, kështu ndodhi. Isha shumë i zellshëm si në praktikë, ashtu edhe në mësime. Pas kësaj fillova të krijoj shoqëri, kryesisht me sllovenë, gazetarë dhe inxhinierë të grafikës. Gëzoja një respekt të veçantë. Atje ishte edhe një numër i vogël intelektualësh shqiptarë. Takoheshim zakonisht një herë në javë; ishim pesë ose gjashtë veta dhe secili punonte në vende me përgjegjësi. Ndërkohë, gjendja e shqiptarëve në ato vite ishte shumë e rëndë. Rreth 98 për qind e tyre ishin punëtorë krahu.
Por një gjë dua t’ju them, miku im Bajram: nuk ishte e lehtë të flisje aq mirë gjuhën e një populli, sa ata të të konsideronin si një prej tyre, ndërsa mbiemri Fejzullahu i bënte të dyshonin.
Shpesh më pyesnin: Vërtet, çfarë je?
Unë u tregoja se vija nga Kosova, atëherë një krahinë autonome në kuadër të Federatës Jugosllave.
Ata vazhdonin: Mirë, po pse nuk jeton në Shqipëri? A të lidh diçka me Shqipërinë?
Atëherë ua shpjegoja me qetësi statusin tonë politik, ashtu siç ishte në të vërtetë. Megjithatë, mbiemri im vazhdonte t’i hutonte. Më pyesnin edhe: Je mysliman? Unë u përgjigjesha: Jo. Falë Zotit, në Drenicën e asaj kohe ishim rritur pa xhami dhe pa edukim fetar. Prandaj, i vetmi element që më bënte të ndihesha ndryshe ishte mbiemri im.
__
Je dëshmitar i madh i xhamizimit-islamizimit të kombit për interesat e huaja antishqiptare. Po na islamizohet mbarë Kosova, sidomos disa vise të saj të skajshme. Po islamizohet Mitrovica, Vushtrria, Kaçaniku e madje edhe vende që kurrë s’ishin të islamizuara, si Drenica dhe Rugova. Duket se ekziston një plan-program, gjithsesi i huaj, për të na islamizuar. Një plan që nuk pengohet nga udhëheqësi ynë askund, as në Kosovë, Shqipëri, ndërsa për Maqedoninë të mos flasim se atje identiteti religjioz i kombit e ka vërshuar atë kombëtar. Pse gjithë kjo heshtje dhe pajtim me të keqën…?
__
Hajdar Fejzullahu: Mjerisht, të kesh ndjenjë të fortë kombëtare është një përgjegjësi e madhe. Unë e kuptova se çfarë është kombi dhe si ruhet ai pikërisht nga një popull prej rreth dy milionë banorësh – sllovenët. Nuk duhet ta harrojmë se, sa herë flitej për kombet, ata thoshin: “Ne, sllovenët, jemi një komb i vogël. Duhet ta ruajmë veten, të kemi shumë kujdes, sepse mund të asimilohemi. Rroftë gjuha sllovene, rroftë kombi slloven!” Kur i dëgjoja këto fjalë, thosha me vete: “O Zot, sa do të doja t’i dëgjoja edhe te populli im!” Pas luftës, gëzimi ynë zgjati vetëm dy ose tri vjet. Ne dinim pak a shumë për kombin tonë dhe për sakrificat që ishin bërë për të. Mirëpo, me kalimin e kohës filluan të shfaqeshin zhvillime që nuk lidhen më me çështjen kombëtare dhe as me idealet e luftës. Shumëkush krijoi përshtypjen se i gjithë ai gjak i derdhur ishte bërë për fenë. Filloi të përhapej veshja arabe, ndërsa ndërtimi i xhamive mori hov të madh. Drenasi dhe Skenderaj, dikur, nuk kishin xhami në shumicën e fshatrave.
Në mbarë Drenicën, sipas rrëfimeve të të moshuarve, kanë ekzistuar vetëm katër xhami: një në Polluzhë, një afër Kamanicës dhe dy të tjera, emrat e të cilave nuk më kujtohen. Pas luftës, ndërtimi i xhamive u shtua me ritme të shpejta. Për një intelektual është e vështirë ta përjetojë këtë zbehje të vetëdijes kombëtare. Të vish nga Evropa dhe të shohësh këtë ndryshim të madh të krijon trishtim. Më e dhimbshmja është se disa e ngatërrojnë fenë me kombin, ndonëse këto janë dy nocione të ndryshme. Kjo më ka ngjallur frikën se po përballemi me një proces të asimilimit kulturor e kombëtar. Asimilimi nuk ndodh gjithmonë me forcë; ai mund të vijë edhe përmes ndryshimeve të ngadalshme shoqërore. Sot, ndërtimi i një xhamie gjigante në qendër të Prishtinës, në zemër të një vendi me histori të lashtë ilire, për shumë njerëz ngre pyetje dhe dilema. Unë i lutem Zotit në gjuhën shqipe: “Ruaje, o Zot, kombin tim. Ruaje, o i Plotfuqishëm, këtë popull, një ndër kombet më të lashta të Evropës.”
__
E ke vërejtur se ky islamizim legal – antishqiptar, po e krijon një shoqëri paralele që nuk ka mundur ta imagjinonte askush deri tash. Po e krijon atë shoqëri të verbër që nuk don ta njef Gjergj Kastriotin dhe që vazhdimisht e mohon atë dhe gjergjkastriotsit, një “shoqëri” me “heronjt e vet”, njerëzit e vet të kulturës “myslimane”, “popullin “shumicë” Musliman” etj, për dallim nga ai i “pakicës 3 %”. Kah po shkon ky shtet, kjo shoqëri?
__
Hajdar Fejzullahu: E vërteta është se jo vetëm unë, por edhe shumë intelektualë të mirëfilltë, jemi të shqetësuar për atë që po ndodh me këtë tjetërsim të shoqërisë sonë. Shtrojmë pyetjen: si arritëm në këtë gjendje, ku në disa raste shohim të zbehet respekti për simbolet tona kombëtare, si Gjergj Kastrioti – Skënderbeu dhe Nëna Terezë, personalitete që për dekada kanë qenë pikë referimi për identitetin shqiptar? Ajo që ka ndodhur gjatë dy dekadave të fundit, sipas mendimit tim, kërkon përgjegjësi institucionale. Asnjë udhëheqës shtetëror nuk mund t’i shmanget përgjegjësisë për zhvillimet që kanë ndodhur në vend.
Nëse një drejtues nuk e vëren se çfarë po ndodh me identitetin e kombit të tij, atëherë lind pyetja se sa e njeh dhe sa e mbron ai shoqërinë që udhëheq. Edhe në Shqipëri kanë ndodhur raste që kanë nxitur debat publik, si mbulimi i monumentit të Gjergj Kastriotit Skënderbeut në sheshin qendror të Tiranës gjatë faljes së Bajramit.
Ndërkohë, në diskursin publik janë dëgjuar akuza se në protesta marrin pjesë persona të veshur me petkun arab, duke u krijuar përshtypja se Kosova po identifikohet gjithnjë e më shumë me një formë të theksuar të islamit. Sipas mendimit tim, do të ishte më e dobishme të analizoheshin me qetësi ndikimet e ndryshme ideologjike dhe politike që veprojnë në rajon. Këto ndikime, pavarësisht prejardhjes së tyre, mund të krijojnë përçarje ndërmjet shqiptarëve dhe ta dobësojnë unitetin kombëtar.
Miku im, Bajram Kabashi, jemi dëshmitarë të një kohe që shumëkush e përjeton me shqetësim. Ekziston frika se identiteti fetar po fiton më shumë peshë se identiteti kombëtar. Një zhvillim i tillë, sipas bindjes sime, do të ishte në kundërshtim me idealet mbi të cilat është ndërtuar vetëdija kombëtare shqiptare.
__
Nga xhamitë po del gjithnjë e më tepër njeriu që mendon ndryshe në kuptimin religjioz, që tashmë të kaluarën e shikon dhe vlerëson me syrin religjioz, atë njeri për të cilin tashmë është formësuar mendimi se nuk ka ekzistuar pushtimi osman-turk , por vetëm “një lloj bashkëqeverisjeje me osmanët” që, megjithatë, i kanë luftuar, vrarë e ndjekur paraardhësit tanë të krishterë dhe që nuk e kanë lejuar në anjë mënyrë shkollimin në gjuhën shqipe, për dallim prej atij në gjuhën serbe që i përpiu e asimiloj të thuash të gjithë shqiptarët ortodoksë dhe atë në gjuhën greke që i dha krah helenizimit të shqiptarëve që e praktikonin religjionin ortodoksë. “Vëllau turk” po del që s’ka pasur preokupim tjetër përpos me na turqizue-islamizue, apo jo?
__
Hajdar Fejzullahu: Sipas bindjes sime, kur identiteti fetar vendoset mbi identitetin kombëtar, krijohet rreziku që individi ta humbasë lidhjen me historinë dhe traditën e popullit të vet. Kjo është arsyeja pse shoh me shqetësim përhapjen e ideologjive fetare me karakter politik. Historia dëshmon se gjatë sundimit osman nuk u lejua hapja e shkollave në gjuhën shqipe, ndërsa zhvillimi i arsimit kombëtar u përball me pengesa të shumta. Megjithatë, shqiptarët arritën t’i kapërcenin ato vështirësi dhe ta ruanin gjuhën e tyre. Në këtë drejtim, nuk mund të anashkalohet kontributi historik i Kishës Katolike, e cila për shekuj me radhë ruajti gjuhën shqipe, letërsinë, kulturën dhe trashëgiminë tonë shpirtërore. Këtë rol e dëshmojnë edhe shumë autorë e studiues të historisë shqiptare. Mendoj se çdo shqiptar, pavarësisht besimit fetar, duhet ta njohë dhe ta vlerësojë këtë kontribut. Historia e kombit është e përbashkët dhe nuk i përket vetëm një feje apo një bashkësie të caktuar. Njëkohësisht, më shqetëson fakti që dialogu me njerëz të ndikuar nga ideologjitë radikale është bërë gjithnjë e më i vështirë. Kam përshtypjen se në disa raste ata i shohin me mosbesim ata shqiptarë që kanë bindje të tjera. Po ashtu, në opinionin publik kanë qarkulluar akuza dhe diskutime për ndikimin e figurave të caktuara fetare dhe për përfshirjen e disa qytetarëve të Kosovës në konfliktin e Sirisë. Këto janë çështje që duhen trajtuar me seriozitet, mbi bazën e fakteve dhe të vendimeve të institucioneve përgjegjëse. Besoj se e ardhmja e shqiptarëve duhet të ndërtohet mbi ruajtjen e identitetit kombëtar, respektimin e lirisë së besimit dhe forcimin e institucioneve demokratike, duke mos lejuar që asnjë ideologji të cenojë unitetin e kombit.
__
Ke pasur dhe ke mundësi të pakufishme t’i vëresh disponimet e njerëzve dhe mospajtimin me islamizimin. Inteligjenca që nuk kontrollohet nga BIK-u është qartësisht antiislamike, përderisa janë të tjerë, shpesh të heshtur e që veprojnë në mënyrë e me metoda agjenturore, që e përkrahun islamizimin. A mendon se dikush paska të drejtë me na islamizuar dhe që të na jep pa na pyetur identitet religjioz islamik?
__
Hajdar Fejzullahu: Mendoj se shtresa e mirëfilltë intelektuale e sheh me skepticizëm islamin politik. Dyshimet e saj mbështeten në bindjen se ndikime të ndryshme të huaja antishqiptare kanë gjetur pikërisht te ne terrenin më të përshtatshëm për të vepruar. Fatkeqësisht, kur dikush reagon publikisht ndaj këtyre dukurive, shpesh bëhet objekt fyerjesh dhe sulmesh, sidomos në rrjetet sociale.
Shumë prej kundërshtarëve paraqiten me emra të rremë ose nofka, duke e bërë edhe më të vështirë debatin e hapur. Pa dyshim, sipas mendimit tim, ndikimin më të madh në këtë drejtim e ka Bashkësia Islame e Kosovës. Kryemyftiu Naim Tërnava, pas dy mandateve, arriti të rizgjidhet sërish në krye të institucionit. Për mua, kjo tregon se sistemi i zgjedhjes nuk ka krijuar mundësi reale për ndryshim të udhëheqjes. Kur udhëheqësit fetarë flasin në emër të kombit, kjo më duket shqetësuese, sepse kombi dhe feja janë dy nocione të ndryshme dhe nuk duhet të identifikohen me njëri-tjetrin. Përzierja e tyre, sipas bindjes sime, rrezikon ta zbehë identitetin kombëtar. Më kujtohet një filozof i njohur, i cili në një intervistë kishte thënë se komunizmi dhe islami politik gjejnë terren më të lehtë në shoqëri të dobësuara.
Pavarësisht nëse pajtohemi ose jo me këtë vlerësim, ai na fton të reflektojmë mbi gjendjen tonë. Sot kam përshtypjen se mbrojtja e identitetit kombëtar kërkon më shumë përgjegjësi nga të gjithë: nga institucionet shtetërore, nga elita intelektuale, por edhe nga institucionet fetare. Vetëm duke e ruajtur këtë ekuilibër mund ta forcojmë vetëdijen tonë kombëtare dhe ta mbrojmë atë për brezat që do të vijnë.
__
Nacionalizmi serb, grek, malazez, maqedonas , turk etj, janë formuar prej shqiptarësh me të cilët kanë vra e pre shqiptarë, ua kanë marrë trojet etj. Edhe tash Serbët, Grekët dhe Turqit, i kanë sytë nga ne, ose për të na marrë territore ose për të na asimiluar me religjion si Turqia neoosmane, e cila nuk ndalet nga investimet religjioze falas për “arnautët”. Megjithëse na e xhamizoi vendin, me megaxhaminë në Prishtinë ku po ndërtohet gratis prej taksapaguesit turk që përmes Diyanetit po i jep mbi 50 milionë euro për ndërtimin e saj, mendohet se me “17 mijë persona që u krijohen kushtet për ta falur namazin në ditë”, do të krijohet ushtari i ri religjioz islamik, që i del përkrah gjeostrategjisë turke për të na futur në konflikt me vetvetën dhe botën…, apo jo?
__
Hajdar Fejzullahu: Kombet që sot na rrethojnë, si serbët, grekët, malazezët dhe turqit, sipas bindjes sime historike, u formësuan edhe mbi territore e popullsi shqiptare. Nën ndikimin e fuqive lindore, të Kishës Ortodokse dhe më vonë të Perandorisë Osmane, identiteti iliro-shqiptar u godit rëndë.
Një shembull që përmendet në histori është fisi i Kelmendasve, nga i cili, sipas disa autorëve, dolën familje që më vonë u sllavizuan dhe u përfshinë në formimin e identitetit serb. Aleanca e Kishës Ortodokse Ruse pati ndikim të madh gjatë shekujve XVII dhe XVIII, duke mbështetur popujt ortodoksë të Ballkanit. Në të njëjtën mënyrë, edhe grekët gjetën përkrahje të konsiderueshme nga bota ortodokse.
Historia e shqiptarëve ka qenë e mbushur me fatkeqësi. Një pjesë e madhe e popullsisë kaloi në fenë islame gjatë sundimit osman. Si pasojë, sipas shumë studiuesve, lidhjet me Europën u dobësuan dhe vetëdija kombëtare u zbeh. Proceset e gjata të ndryshimeve fetare dhe politike ndikuan edhe në identitetin kombëtar.
Ndërkohë, popujt e krishterë përreth gëzonin mbështetje më të madhe ndërkombëtare, ndërsa shqiptarët shpesh mbetën të pambrojtur.
Një nga tragjeditë më të mëdha ishte spastrimi etnik i Toplicës gjatë viteve 1876–1878. Mijëra shqiptarë u vranë ose u dëbuan nga trojet e tyre. Edhe sot nuk ekziston një shifër e saktë për numrin e viktimave dhe të të dëbuarve, gjë që e bën edhe më të dhimbshme kujtesën për atë Golgotë historike.
__
Derisa në Iran kallen “kodra me shami”, këtu islamistët politik luftojnë hapur për të drejtat religjioze. Politika po i përmbanë duke iu përshtatur. Shembulli është komuna e Prishtinës ku “u reduktua orari i mësimit “puna e ramazanit” (agjërimit)” të nxënësve, apo në nivelin më të lartë, ku i mundësohet mohuesit të Gjergj Kastriotit nga Drenica që të bëhet deputet i Kuvendit të Kosovës. Çka duhet të bëhet në nivelin kombëtar për ta ndaluar të keqen Hajdar Fejzullahu?
__
Hajdar Fejzullahu: Irani, edhe sot, përballet me sfida të mëdha të brendshme. Shumë të rinj iranianë kërkojnë një shoqëri më të lirë dhe më të qytetëruar, por shpesh përballen me pasoja të rënda për shkak të bindjeve të tyre. Ndërkohë, edhe në Kosovë shoh dukuri që më shqetësojnë. Në disa raste, drejtues institucionesh apo komunash marrin vendime që, sipas mendimit tim, ndikohen nga politika fetare. Kjo më duket një shenjë e dobësimit të vetëdijes kombëtare. Në Prishtinë, gjatë festës së Bajramit, qyteti ndryshon krejtësisht. Në orët e paradites është pothuajse i zbrazët dhe shumë lokale qëndrojnë të mbyllura deri afër mesditës. Sa herë e shoh këtë pamje, më pushton një ndjenjë e thellë trishtimi. Për mua, çdo Bajram është edhe një ditë reflektimi për fatin e kombit tim. Dal në rrugët e qytetit me mendime të shumta dhe me shqetësimin se identiteti ynë kombëtar duhet të mbetet gjithmonë mbi çdo ndarje tjetër. Ky është një shqetësim personal që e mbaj në zemër dhe që më shoqëron sa herë vjen kjo festë.
__
A mendon Hajdar Fejzullahu që islamizimin e kombit për interesat e huaja gjeostrategjike tashmë po e bënë “udhëheqësi arnaut”, për të cilin sa ishte gjallë nuk ka mundur të mendonte se do të vinte ajo ditë akademiku nacionalist serb Vaso Çubriloviq, që ka bërë disa elaborata për të na shkatërruar me Islam…?
__
Hajdar Fejzullahu: Vaso Çubrilloviqi hartoi memorandumin e tij për shpërnguljen e shqiptarëve, duke paraqitur mënyrat se si, sipas tij, duhej të zbatohej ky projekt. Fatkeqësisht, ai e përgatiti këtë memorandum në rrethana që i konsideronte të favorshme për zbatimin e tij. Sipas bindjes sime, shqiptarët e Kosovës në atë kohë ndodheshin në një gjendje shumë të rëndë ekonomike dhe shoqërore. Një pjesë e madhe e tyre identifikohej kryesisht përmes përkatësisë fetare dhe jo gjithmonë arrinte ta shprehte lirshëm identitetin kombëtar shqiptar. Kjo gjendje u shkonte për shtat politikave të shtetit serb. Në këtë kontekst, memorandumi i Vaso Çubrilloviqit gjeti terren për t’u marrë në shqyrtim, ndërsa marrëveshjet ndërmjet autoriteteve të asaj kohe në Jugosllavi dhe Turqi krijuan kushte që shumë shqiptarë të shpërnguleshin drejt Turqisë. Shumë familje, të lodhura nga dhuna, presionet dhe varfëria, u detyruan të linin trojet e tyre. Sipas këndvështrimit tim, fati i shqiptarëve të Kosovës në atë periudhë u ndikua edhe nga zhvillimet e mëdha politike e ushtarake që përfshinë Evropën gjatë Luftës së Dytë Botërore, të cilat ndryshuan rrjedhën e historisë së rajonit.
__
A e vëren Hajdar Fejzullahu se jemi në zgripcin e ekzistencës kombëtare; në njërën anë e kemi përkrahjen jo vetëm të heshtur ndaj islamizimit nga ana e “politikës sonë” dhe në anën tjetër janë zërat kritik që nuk pajtohen me islamizim, zëra që po shtohen dita ditës. Si e shihni daljen në skenë të Lëvizjes së Deçanit e cila nuk gëzon përkrahje të hapur nga politika dhe ndaj së cilës disa politikan dhe “analistë” vazhdojnë të shpifin…?
Rreziku: të jemi apo të mos jemi
__
Hajdar Fejzullahu: Rreziku për të qenë apo për të mos qenë, përballë këtyre rrymave që vijnë nga shtete të fuqishme dhe nga investitorë të këtij islami, po na e ngushton gjithnjë e më shumë hapësirën për mbrojtjen e kombit. Një pjesë e sinqertë e intelektualëve, sidomos gjenerata më e moshuar, dëshiron me çdo kusht të mbrojë kombin. Për shembull, Lëvizja e Deçanit, sado pak, ka dhënë kontribut në mbrojtjen e çështjes kombëtare. Megjithatë, pikërisht te kjo lëvizje kam një vërejtje: emërtimi i saj nuk më ka pëlqyer. Ndoshta do të ishte më e përshtatshme të quhej Lëvizja e Re Kombëtare. Arsyeja është se disa qarqe keqdashëse përpiqen t’i japin asaj kontura ose lidhje me serbët, gjë që nuk ka asnjë bazë. Unë njoh mirë pjesëtarë të kësaj lëvizjeje dhe e di se ajo është një lëvizje e mirëfilltë kombëtare. Nga ana tjetër, shpresat vijnë gjithnjë e më shumë nga Kisha e Llapushnikut, e cila po jep një kontribut të shkëlqyer në forcimin e vetëdijes kombëtare. Kemi djem të fuqishëm e atdhetarë, të cilët sakrifikojnë dhe rrezikojnë gjithçka vetëm e vetëm që kombi ynë të zërë vendin që i takon në familjen evropiane.
