Si si sot, në vitin 1464, disa javë para kurorëzimit të Gjergj Kastriotës-Skënderbeut, Papa Piu II (1458-1464) do të kishte vdekur në Ancona të Italisë!
Në qytetin Ancona, ku vepronte atëbotë kolonia e qëndrueshme arbërore, papa Pio II (emri mirëfilltë i tij, Enea Silvio Piccolomini), pas aktiviteteve të rëndësishme ndërkombëtare, priste për të kaluar në Republikën e Raguzës (gusht-tetor 1464).
Dihet se, papa Pio II ose ndryshe Aneas Silvius është shquar për njërin ndër humanistet e historianet më të mirënjohur të periudhës së Humanizmit dhe Rilindjes europiane. Si i tillë është shquar edhe në Koncilin e Bazelit (1439). Nga viti 1442 e gjejmë në Vjenë si sekretar personal të Perandorit Frederick III; në vitin 1446 ai u emërua ipeshkëv i Triestes; në vitin 1447 në Siena; në vitin 1456 kardinal, dhe më në fund në vitin 1458 ai u zgjodh papë. Të dhëna të rëndësishme për Arbërinë gjatë mbretërimit të Gjergj Kastrioti-Skënderbeut gjenden në veprat e tij monumentale: “I Commentarii rerum memorabilium, quae temporibus suis contigerunt”, “De gestis Concili Basiliensis commentariorum, libri II”, “Opera omnia” dhe disa të tjera.
Objektivi kryesor i Pikolominit në Republikën e Raguzës ishte takimi me burrat më të shquar të kohës në mbrojtje të vlerave europiane. Kështu, papa eshte pritur te takohet me Duken e Republikës së Venedikut Cristoforo Moro, Mbretin e Hungarisë Matthias Corvinus (Mátyás Corvinus, Mátyás Hunyadi, 1443–1490) dhe Gjergj Kastrioti-Skënderbeun, i cili priste kurorëzimin Mbret të Arbërisë nga Papa Piu II.
E gjithë kjo histori interesante fshihet në arkivat e Raguzës, Anconës, Venedikut, Romës e të tjera. Krahas shpalljes së kurorëzimit mbret të Gjergj Kastrioti-Skënderbeut nga Papa Piu II, vëmendjen tërheqin edhe njoftimet në lidhje me përgatitjet e Republikës së Raguzës për pritjen e personaliteteve më të rëndësishme të kohës, që nisën përkatësisht në janar dhe maj 1464. Në këtë kontekst, ndër seritë e shumta të sukseseve përgatitore, duhet përmendur sigurimi i disa pikave të rëndësishme në qytet, veçanërisht sigurimi i fortifikimit Revelin!
Burimi: Një kopje e dokumentit te hulumtuar me kolegun MA. sc. Ruzhdi Panxha në Arkivin Shtetëror të Dubrovnikut, sot ruhet edhe në Arkivin Shtetëror të Kosovës!
___
Prishtinë, më 14 gusht 2025
