Shkruen e kon: Lirim Patrioti
(Lirim Gashi, Prizren)
ATË DITË KUR SHKRONJAT E SHPALLËN PAVARËSINË E TYRE NGA PDK, LINDI ABELARD TAHIRI
Ka ditë në histori që nuk regjistrohen në libra, por në nervat e gjuhës.
Njëra prej tyre ishte ajo ditë e pazakontë kur shkronjat – këto qenie të vogla, të përvuajtura dhe të keqpërdorura – vendosën të rebelohen.
Jo kundër analfabetizmit në përgjithësi.
Jo kundër gabimeve të pafajshme të fëmijëve.
Por kundër një torture shumë më të rafinuar:
Kundër keqpërdorimit të tyre politik nga njerëz që i trajtojnë fjalët si tulla të thyera në një mur që nuk mban as peshë, as kuptim.
Në krye të kësaj tragjikomedie qëndronte Abelard Tahiri, një figurë e lodhur nga përpjekja për të keqtrajtuar shkronja, fjalë, fjali dhe periudha.
Ai nuk shkruante.
Ai negocionte me alfabetin.
Çdo fjali e tij ishte një proces i gjatë diplomatik mes germave që nuk donin të bashkëpunonin me të në mënyrë servile.
Zanoret kërkonin frymëmarrje, bashkëtingëlloret kërkonin kuptim, ndërsa ai u ofronte vetëm keqtrajtim mendor dhe fizik.
Dhe kështu, dita e zakonshme e tij dukej si një ekspeditë arkeologjike:
Ai gërmonte nëpër shkronja si një derr që kërkon tartufe – me shpresën naive se diku, mes baltës së sintaksës dhe borës së morfologjisë do ta gjente një fjali të ngrënshme.
Por edhe kur e gjente…
ajo dilte e shtrembër.
Jo thjesht e gabuar – sepse gabimi ka dinjitetin e përpjekjes, por e shtrembër si nofullat e kundërshtarëve të Mike Tyson pas një nokauti që nuk lë vend për interpretim të gabuar.
Shkronjat e tronditura nga kjo dhunë semantike, vendosën të bëjnë atë që asnjë alfabet nuk kishte guxuar ta bëjë më parë:
të kërkojnë drejtësi fizike.
Në imagjinatën e tyre të dëshpëruar, drejtësia kishte formën e një grushti.
Por tragjedia nuk përfundoi aty.
Sepse, si çdo revolucion që respekton vetveten, edhe ky u kthye në luftë civile.
Zanoret – këto aristokrate të ajrit dhe zërit – u rreshtuan në anën e reformës.
Ato kërkonin rregull, frymëmarrje dhe një kushtetutë të re drejtshkrimore.
Ndërsa bashkëtingëlloret – punëtorët e lodhura të gjuhës – u rebeluan për arsye shumë më tokësore:
Ato ishin kepërdorur për vite me radhë nga frazat boshe dhe nga premtimet elektorale që nuk përmbanin as fillim, as mes, as mbarim – vetëm një jehonë boshe që përsëritej si një dhimbje kolektive koke.
Dhe pikërisht në këtë moment kritik, kur gjuha po shpërbëhej në mënyrë më dramatike sesa çdo koalicion politik, u shfaq ai.
Mike Tyson.
Jo si simbol i dhunës, por si një metaforë e thjeshtësisë brutale:
Sepse madje edhe sipas mendimit të tij një fjali do të duhej të kishte fillim, mes dhe fund – përndryshe, do të ishte vetëm një grushtim i ajrit.
Por ironia e madhe ishte kjo:
shkronjat nuk u trembën nga grushtat e tij.
Ato u trembën nga mundësia që më në fund do të duhej të thoshin diçka me kuptim.
Ndërkohë, në një përpjekje heroike për pajtim, Abelard Tahiri mori fjalën.
“Unë…”, tha ai.
Dhe aty mbaroi gjithçka.
Sepse presja kishte hyrë në grevë.
Pika kishte dhënë dorëheqje.
Dhe fjalia – kjo krijesë e brishtë që kërkon përgjegjësi – refuzoi të lindte në një ambient ku kuptimi trajtohej si luks.
Në një qoshe tjetër të realitetit, një komision urgjent i Pdk-së u mblodh për ta shpëtuar gjuhën shqipe.
Propozimet ishin madhështore në absurditetin e tyre: – zëvendësimi i fjalëve me emoji,
– reduktimi i mendimit në “po”, “jo” dhe “shohim”,
– dhe krijimi i një algoritmi që korrigjon realitetin sipas deklaratave.
Por algoritmi, pasi lexoi draftin e parë, bëri atë që nuk e bëjnë shpesh makinat:
refuzoi të bashkëpunojë me marrëzinë.
Në fund, shkronjat – këto viktima të heshtura të një kulture që flet shumë dhe thotë pak – morën vendimin e tyre përfundimtar:
Ta shpallin pavarësinë nga Pdk.
Jo si akt rebelimi, por si akt vetëmbrojtjeje.
Sepse edhe gjuha, si çdo organizëm i gjallë, ka një kufi të durimit.
Dhe kur ai kufi thyhet, ajo nuk bërtet.
Ajo hesht.
Dhe atë ditë, për herë të parë në histori, një konferencë politike përfundoi pa asnjë deklaratë.
Jo sepse nuk kishte çfarë të thuhej.
Por sepse edhe heshtja kishte vendosur të mos përkthehej më.
