Në botën përplot kriza dhe tensione globale, një shtet që luan me stabilitetin e vet për interesa afatshkurtra politike, luan me ekzistencën e tij

Fakti që për herë të tretë radhazi po zvarritemi drejt kutive të votimit nuk është thjesht pasojë e një vullneti të pamenduar të partive në pushtet, të cilat në zgjedhjet e fundit parlamentare arritën një rezultat rekord.

Jo, asnjë kryeministër në këtë botë nuk është aq i pamatur sa ta vërë në rrezik një shumicë kaq komode.

Kjo situatë e pakëndshme është, në thelb, produkt i një mendësie të rehatshme dhe arrogante të pushtetit që është e motivuar nga iluzioni se zgjidhja mund të imponohet njëanshmërisht, duke u mbështetur vetëm në presionin që e prodhon shumica dërrmuese në parlament, pa hyrë në dialog të mirëfilltë me ish-presidenten menjëherë pas përfundimit të zgjedhjeve.

Në këtë pikë, kryeministri ynë do t’i kishte bërë një shërbim të vyer vetes dhe vendit, sikur t’i linte mënjanë dallimet me Vjosa Osmanin dhe, së bashku me të, ta vazhdonte ndërtimin e ushtrimit demokratik të pushtetit.

Të dy do të kishin mundur të mësonin nga gabimet e së kaluarës dhe t’i shprehnin në të ardhmen mospajtimet mes tyre në një mënyrë shumë më të mençur e konstruktive – një mënyrë që do ta pasuronte këtë demokraci të brishtë me ide larg më efektive dhe më dobiprurëse.

Në vend të kësaj, kemi përjetuar një autogol politik të qeverisë – një vetë-kurth – që e ka futur vendin në një situatë të brendshme dhe ndërkombëtare pothuajse të paprecedentë për nga shkalla e rrezikut.

Dhe nuk ka asnjë arsyetim për të eksperimentuar kaq pamëshirshëm me durimin e një elektorati të varfëruar, sikur ai të mos kishte halle të tjera përveçse t’ia sigurojë vazhdimisht 51% të votave një qeverie që nuk ndërmerr hapa seriozë për ta luftuar inflacionin, por kufizohet në shpërndarje lëmoshash në prag zgjedhjesh.

Kjo nuk është politikë serioze sociale dhe demokratike; është, përkundrazi, një derivat i rrezikshëm i një politike votash pa rezultate të prekshme ekonomike dhe shoqërore.

Dhe nëse kjo qeveri nuk arrin ta rikonfirmojë shumicën prej 51%, dhe nëse partitë opozitare, me mbështetjen e Vjosa Osmani, arrijnë ta marrin epërsinë, atëherë nuk do të jetë më Albin Kurti ai që do t’i diktojë rregullat e lojës politike, por Vjosa Osmani.

I kuptoj shumë mirë ata që thonë se pa mbështetjen e Albin Kurtit, Vjosa Osmani-Sadriu nuk do të ishte bërë kurrë presidente. Por ata e harrojnë me apo pa qëllim, një të vërtetë thelbësore: në vitin 2021, pa as Albin Kurti nuk do t’i kishte arritur kurrë 51% të votave pa mbështetjen e Vjosa Osmanit.

Jam thellësisht i zhgënjyer nga mungesa e seriozitetit me të cilën po udhëhiqet ky shtet i brishtë – si nga pushteti, ashtu edhe nga opozita.

Pse?

Sepse kur pushteti dhe opozita, secili në mënyrën e vet, e reduktojnë shtetin në një instrument të përkohshëm për konsum elektoral, atëherë nuk kemi më politikë në kuptimin e saj fisnik, por kemi një degradim të saj në teknikë manipulimi.

Nga perspektiva politike, kjo qasje e papërgjegjshme sjell një shkatërrim të vetë kuptimit të përfaqësimit: qytetari nuk përfaqësohet më, por keqpërdoret.

Vendimmarrja nuk buron nga interesi publik, por nga kalkulimet e ngushta partiake.

Sepse kur pushteti kërkon dominim absolut dhe opozita kërkon sabotim të vazhdueshëm, të dyja anët, në thelb, ushqehen nga i njëjti burim mendësie, nga mungesa e përgjegjësisë ndaj popullit dhe shtetit.

Nga perspektiva ekonomike, pasojat janë brutale dhe të prekshme. Inflacioni nuk luftohet me retorikë dhe as me lëmosha të përkohshme.

Sepse ekonomia e dërmuar nuk stabilizohet me “injeksione elektorale”, por me politika strukturore, të qëndrueshme dhe të guximshme.

Nga ana tjetër, kur buxheti keqpërdoret si mjet propagande, ai e humb funksionin e tij si instrument zhvillimi dhe kthehet në mekanizëm mbijetese politike.

Nga perspektiva psikologjike, shoqëria hyn në një gjendje lodhjeje kronike kolektive. Qytetarët fillojnë të ndihen të pavlerë, të manipuluar dhe të pashpresë. Kjo prodhon apati, cinizëm dhe, në fund, një shkëputje të rrezikshme nga vetë ideja e pjesëmarrjes demokratike.

Nga perspektiva sociologjike, kemi fragmentim të besimit shoqëror. Kur institucionet nuk funksionojnë si ura bashkëpunimi, por si barrikada përplasjeje, shoqëria copëtohet në kampe armiqësore. Solidariteti zëvendësohet me dyshim, ndërsa interesi i përbashkët shpërbëhet në interesa klanore.

Nga perspektiva sociale, padrejtësia thellohet. Shtresat më të dobëta mbeten peng i cikleve të premtimeve boshe dhe lëmoshave të përkohshme.

Në vend të fuqizimit, kemi varësi. Në vend të dinjitetit, kemi mbijetesë.

Nga perspektiva filozofike, kjo është një krizë e thellë e kuptimit të shtetit. Shteti nuk është pronë e partive, por kontratë morale mes qytetarëve dhe institucioneve.

Kur kjo kontratë shkelet vazhdimisht, atëherë legjitimiteti nuk është më një fakt, por një iluzion që mbahet gjallë përmes manipulimit.

Nga perspektiva diplomatike, një shtet që nuk ka koherencë të brendshme nuk mund të ketë kredibilitet të jashtëm. Aleatët nuk i besojnë një aktori që ndryshon drejtim sipas nevojave elektorale, ndërsa kundërshtarët përfitojnë nga kjo paqëndrueshmëri për të forcuar pozitat e tyre.

Nga perspektiva strategjike, mungon vizioni afatgjatë. Politika reduktohet në reagim të momentit. Nuk ndërtohen politika shtetformuese, por vetëm mekanizma për mbijetesë ditore në pushtet apo në opozitë.

Nga perspektiva taktike, kemi përdorim të gabuar të mjeteve: presioni zëvendëson dialogun, propaganda zëvendëson transparencën, ndërsa konfrontimi zëvendëson bashkëpunimin.

Kjo nuk është taktikë inteligjente; është simptomë e mungesës së strategjisë.

Nga perspektiva etike dhe morale, kemi një rrëshqitje të rrezikshme. Kur standardet bien, gënjeshtra bëhet normale, manipulimi bëhet mjet i pranueshëm, ndërsa përgjegjësia zhduket. Një politikë pa etikë nuk është thjesht e keqe – është destruktive.

Por mbi të gjitha, nga perspektiva e sigurisë së brendshme dhe globale, kjo qasje është alarmante.

Një shtet i polarizuar, me institucione të dobësuara dhe me qytetarë të zhgënjyer, është një shtet i cenueshëm.

Sepse dobësia e brendshme krijon hapësirë për ndërhyrje të jashtme, për destabilizim dhe për manipulim gjeopolitik.

Në një botë ku krizat janë të ndërlidhura dhe tensionet globale janë në rritje të paparë, një shtet që luan me stabilitetin e vet për interesa afatshkurtra politike, në fakt luan me vetë ekzistencën e tij.

Sepse siguria nuk është vetëm çështje ushtrie apo policie. Siguria është besim. Është stabilitet institucional. Është drejtësi funksionale. Është ekonomi e qëndrueshme. Është unitet minimal shoqëror.

Dhe kur këto mungojnë, asnjë shumicë 51% nuk mjafton për ta mbajtur një shtet në këmbë.