Nga Isuf Bajraktari, Suedi
Kriminalizimi i pasurisë si strategji politike
Kur një pushtet nuk di të krijojë zhvillim, ai di shumë mirë të krijojë armiq. Kjo nuk është risi. Është një teknikë e vjetër politike: kur mungojnë rezultatet, shpiket faji.
Dikur quhej “armik i klasës”. Sot, me një ambalazh më modern, quhet “pasuri e pajustifikueshme”. Por thelbi nuk ka ndryshuar: nuk ndërtohet ekonomi, ndërtohet armiqësi.
Në Kosovën e sotme, po konsolidohet një narrativë e rrezikshme: pasuria nuk shihet më si sukses i mundshëm, por si provë e dyshimtë. Nuk kërkohet më vetëm ligjshmëri, kërkohet justifikim publik, moral dhe i përhershëm.
Ky nuk është standard drejtësie. Është standard presioni.
Nga drejtësia te gjuetia politike
Kur pushteti fillon të flasë më shumë për “sa ke” sesa për “çfarë ke bërë”, atëherë kemi hyrë në një territor të rrëshqitshëm. Ligji zëvendësohet me perceptim, ndërsa drejtësia me dyshim kolektiv.
Kjo nuk është luftë kundër korrupsionit. Kjo është gjueti politike me gjuhë morale.
Sepse korrupsioni është individual, konkret dhe i provueshëm. Ndërsa kjo që po ndërtohet është një klimë ku çdo pasuri bëhet potencialisht e dyshimtë, pa dallim, pa nuancë, pa standard të qartë.
Dhe aty ku mungon standardi, fillon abuzimi.
Populizëm i paketuar si drejtësi
Le të mos kemi iluzione: kjo gjuhë nuk është për drejtësi, është për vota.
Në një shoqëri të lodhur nga varfëria, është e lehtë të shitet ideja se dikujt “do t’i merret”. Është një formë e shpejtë kënaqësie politike: nuk ndërton mirëqenie, por ofron ndjenjën e hakmarrjes.
Kjo është barazi e rreme, barazi përmes uljes së tjetrit, jo ngritjes së të gjithëve.
Dhe kjo është formula klasike e populizmit: krijo një “fajtor”, ushqe zemërimin dhe korr vota.
Pasojat që nuk thuhen
Historia e ka provuar vazhdimisht: kur pasuria kriminalizohet në mënyrë të përgjithshme, ndodhin tri gjëra të menjëhershme: kapitali largohet, ekonomia zhytet në informalitet, dhe krijohet një elitë edhe më e errët dhe më e paprekshme.
Pra, jo vetëm që nuk zhduket korrupsioni, ai thjesht ndryshon formë dhe bëhet më i padukshëm.
Ndërkohë, dëmi më i madh i bëhet klimës ekonomike dhe besimit qytetar.
Mesazhi për të rinjtë: mos guxoni
Çfarë u thuhet sot të rinjve në Kosovë?
Mos synoni shumë, se bëheni të dyshimtë.
Mos rrezikoni, se mund të akuzoheni.
Mos dilni mbi mesataren, se mund të bëheni objekt sulmi.
Një shoqëri që i frikësohet suksesit nuk ndërton drejtësi, ajo ndërton mediokritet të institucionalizuar.
Drejtësia nuk bëhet me megafon
Nëse ka korrupsion, dhe ka, ai duhet luftuar pa kompromis. Por me ligj, me prova, me institucione. Jo me retorikë që ndez turmat dhe mjegullon standardet.
Sepse drejtësia që bazohet në emocione nuk është drejtësi. Është spektakël.
Dhe spektakli politik mund të fitojë zgjedhje, por nuk ndërton shtet.
Në fund, pyetja është e thjeshtë:
A duam një shtet që ndëshkon shkeljen, apo një shtet që dyshon suksesin?
Sepse këto të dyja nuk janë e njëjta gjë.
Urrejtja është armë e fuqishme politike.
Por është themeli më i dobët mbi të cilin mund të ndërtohet një shtet.
