____
FRIKA KA EMËR, AJO E KA EMRIN PROPAGANDA RRENCAJKA
____
Në Kosovë ekziston një teori politike aq interesante, saqë juristët ndoshta duhet ta studiojnë si fenomen të ri natyror:
Nëse një ish-udhëheqës i UÇK-së dënohet në Hagë, rrezikohet pavarësia e Kosovës.
Sipas kësaj logjike, Republika e Kosovës qenka ndërtuar mbi një mekanizëm shumë të ndjeshëm:
një njeri dënohet — shteti lëkundet;
një njeri lirohet — shteti stabilizohet.
Ndoshta herën tjetër Kushtetuta duhet të ketë edhe një nen të ri:
“Republika e Kosovës nuk mund të funksionojë pa ish-komandantin X.”
LE TA DALLOJMË NJËHERË INDIVIDIN NGA SHTETI
Argumenti juridik fillon me një dallim shumë të thjeshtë.
Përgjegjësia penale është individuale.
Dhomat e Specializuara gjykojnë persona konkretë për përgjegjësi konkrete penale. Vetë Dhomat e kanë sqaruar se përgjegjësia para tyre është personale dhe se nuk po gjykohet UÇK-ja, një komunitet apo Kosova si shtet.
Pra:
Një ish-president nuk është Republika e Kosovës.
Një ish-kryeministër nuk është Republika e Kosovës.
Një ish-komandant nuk është UÇK-ja.
Dhe, mbi të gjitha, asnjëri prej tyre nuk është shteti i Kosovës.
Kjo është arsyeja pse një aktgjykim eventual dënues ndaj një individi nuk mund të përkthehet automatikisht në “dënim të Kosovës”.
Në të drejtën penale ndërkombëtare kjo nuk është ndonjë shpikje e re. Edhe Tribunali për ish-Jugosllavinë e kishte të qartë parimin e përgjegjësisë individuale: prokuroria ndiqte penalisht individë, jo shtete, organizata apo grupe etnike.
DHE PASTAJ VJEN AKTAKUZA
Këtu propaganda bën edhe një magji tjetër:
aktakuza bëhet aktgjykim.
Por juridikisht nuk është kështu.
Aktakuza përmban pretendimet e prokurorisë. Ajo nuk është konstatim gjyqësor i përgjegjësisë.
Personi i akuzuar prezumohet i pafajshëm dhe barra për të provuar akuzat i takon prokurorisë. Para Dhomave të Specializuara standardi është ai i provës përtej dyshimit të arsyeshëm.
Prandaj:
Aktakuza nuk është fajësi.
Por këtu duhet të jemi po aq konsekuentë:
Lufta nuk është pafajësi.
Një medalje nuk është aktgjykim.
Një uniformë nuk është imunitet penal.
Një funksion shtetëror nuk është mburojë juridike.
Dhe ADN-ja politike e UÇK-së, sado e famshme të jetë, nuk është provë juridike.
PDK-ja DHE SHKENCA E RE E ADN-së POLITIKE
Këtu fillon pjesa më interesante e propagandës.
PDK-ja na kujton shpesh se e ka ADN-në e UÇK-së.
Shumë mirë.
Por ADN-ja është çështje biologjie.
Përgjegjësia penale është çështje prove.
Nëse do të ishte ndryshe, gjykatat nuk do të kishin nevojë për prokurorë, avokatë dhe gjyqtarë.
Do të mjaftonte një laborator:
“Na sillni ADN-në politike.”
Nëse del UÇK — pafajësi.
Nëse nuk del UÇK — përgjegjësi.
Do të ishte sistemi juridik më i lirë në Evropë.
MERITAT E LUFTËS NUK SHUHEN NGA NJË GJYKIM
Dhe këtu duhet bërë edhe një dallim tjetër.
Nëse dikush ka luftuar për çlirimin e Kosovës, kjo meritë historike nuk zhduket automatikisht sepse ai person akuzohet.
Por as meritat e luftës nuk mund të krijojnë imunitet nga ligji.
Këto janë dy gjëra të ndryshme.
Një person mund të ketë merita historike dhe njëkohësisht të jetë objekt i një procedure penale.
Dhe vetëm gjykata mund të përcaktojë nëse përgjegjësia penale është provuar.
Pra:
As aktakuza nuk e shkatërron heroin.
As heroizmi nuk e shkatërron drejtësinë.
Të dyja duhet të qëndrojnë në vendin e tyre.
PO KOSOVA?
Këtu vjen pyetja kryesore:
Nëse një individ dënohet, pse duhet të rrezikohet shteti?
Nëse një ministër dënohet për korrupsion, a dënohet ministria?
Nëse një deputet dënohet për një vepër penale, a burgoset Kuvendi?
Nëse një kryetar komune dënohet, a zhduket komuna?
Jo.
Sepse individi nuk është institucioni.
Dhe institucioni nuk është shteti.
Prandaj edhe në rastin e Hagës duhet të zbatohet i njëjti parim.
Nëse përgjegjësia penale nuk provohet, personi duhet të lirohet nga ajo përgjegjësi.
Nëse provohet, personi duhet të përgjigjet sipas ligjit.
Në asnjërin rast nuk zhduket Republika e Kosovës.
HISTORIA KA NJË LAJM TË KEQ PËR SEKTORIN E FRIKËS
Pas Luftës së Dytë Botërore, udhëheqës të Gjermanisë naziste u gjykuan dhe u dënuan në Nuremberg.
Gjermania nuk u zhduk.
Përkundrazi, u ndërtua një rend i ri politik dhe juridik dhe Gjermania e pasluftës u bë një nga demokracitë dhe ekonomitë më të fuqishme të botës.
Edhe në Japoni, figura të larta politike e ushtarake u gjykuan pas luftës.
Japonia nuk u zhduk.
Prandaj ideja se “nëse gjykohen individët, zhduket shteti” nuk është mësim i historisë.
Është më shumë një produkt i sektorit tonë të propagandës.
DHE KEMI EDHE REPUBLIKËN SRPSKA
Pastaj kemi një shembull edhe më ironik.
Republika Srpska vazhdon të ekzistojë si entitet brenda Bosnjë-Hercegovinës, ndërsa gjykatat ndërkombëtare kanë konstatuar se në Srebrenicë u krye gjenocid dhe kanë dënuar individë të shumtë për përgjegjësinë e tyre në krimet e kryera atje.
Pra, individët u dënuan.
Entiteti nuk u zhduk.
Kjo nuk do të thotë se përgjegjësia individuale dhe përgjegjësia shtetërore janë e njëjta gjë — përkundrazi, pikërisht ky dallim është thelbësor në të drejtën ndërkombëtare. Edhe Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë e ka trajtuar veçmas çështjen e përgjegjësisë së shtetit nga përgjegjësia e personave që kryen krimet.
Pra, juridikisht duhet të dimë çfarë po gjykohet, kush po gjykohet dhe për çfarë përgjegjësie.
Propaganda i përzien të gjitha.
Drejtësia i ndan.
DHE KËTU PDK-JA KA NJË PROBLEM
Nëse PDK-ja pretendon se e ka ADN-në e UÇK-së, atëherë do të duhej të ishte ndër të parat që kërkon:
proces të drejtë, prova të forta dhe vendim të bazuar në ligj.
Sepse nëse akuzat nuk provohen, të akuzuarit duhet të lirohen.
Por nëse përgjegjësia penale provohet, askush nuk duhet të jetë mbi ligjin.
As komandanti.
As kryeministri.
As presidenti.
As deputeti.
As partia.
Kjo nuk është tradhti ndaj luftës.
Kjo është pikërisht ideja e shtetit për të cilin thuhet se është luftuar.
NË FUND, FRIKA KA NJË EMËR
Problemi nuk është Haga.
Problemi është ideja se një individ është aq i madh sa shteti duhet të dridhet kur ai gjykohet.
Kjo është pikërisht ajo që duhet ta refuzojmë si arsyetim.
Kosova nuk është një individ.
UÇK-ja nuk është një individ.
PDK-ja nuk është Kosova.
Dhe pavarësia e Kosovës nuk mund të jetë peng i fatit juridik të askujt.
Një shtet serioz nuk thotë:
“Mos e gjykoni, sepse është i yni.”
Një shtet serioz thotë:
“Është i yni, prandaj ka të drejtën për një proces të drejtë. Por nëse përgjegjësia e tij penale provohet, ligji vlen edhe për të.”
Kjo nuk e dobëson shtetin.
Kjo është pikërisht ajo që e bën shtetin shtet.
Prandaj, kur sektori propagandistik i PDK-së na paralajmëron se një aktgjykim ndaj një individi mund ta rrezikojë Republikën e Kosovës, përgjigjja është shumë e thjeshtë:
Mos e nënvlerësoni kaq shumë Kosovën.
Sepse nëse një shtet mund të rrëzohet nga një aktgjykim ndaj një njeriu, atëherë problemi nuk është te Haga.
Problemi është se dikush e ka ndërtuar shtetin në madhësinë e një njeriu.
Dhe një shtet i ndërtuar në madhësinë e një njeriu nuk është shtet i fortë.
Është një njeri me flamur.
Dhe tani le ta ruajmë flamurin.
Por jo duke e vendosur askënd mbi ligjin.
