NGA GJAKOVA NË ZVICËR DHE NJU JORK – Emri i skulptorit shqiptar Veli Morina mbart me vete një histori të veçantë sa profesionale, aq edhe kombëtare. I diplomuar në Akademisë e Arteve të Kosovës, ky artist me origjinë nga qyteti i njohur i kulturës, Gjakova, ka arritur të ndërthurë me sukses talentin e tij të lindur me një aktivizëm të pashoq qytetar në dobi të komunitetit shqiptar në mërgim. Sot, ai jeton dhe krijon në Nju Jork, SHBA, por gjurmët e tij artistike shtrihen thellë nëpër Evropë e veçanërisht në Zvicër.
Vitet në Reinach AG, në Zvicër, si qendër e artit dhe aktivizmit kulturor dhe qytetarë
Gjatë viteve të 90-ta, në një kohë kur Kosova dhe mbarë kombi kalonin nëpër sprova të mëdha historike, Veli Morina u vendos në Reinach AG (Kantoni i Aargaut), Zvicër. Për komunitetin shqiptar të asaj periudhe, Morina nuk ishte thjesht një artist i mbyllur në studio, por një shtyllë e rëndësishme e jetës shoqërore. Ai u dallua si një veprimtar i palodhur, duke marrë pjesë aktive në organizimin e festave kombëtare, ngjarjeve kulturore dhe demonstrimeve të ndryshme të diasporës. Emri i tij mbahet mend gjithashtu për shpirtin e lartë të solidaritetit, duke qenë gjithmonë në vijën e parë të aksioneve vullnetare dhe nismave humanitare në ndihmë të atdheut.
Universi artistik: Mjeshtëria në gur dhe poezia në dru
Edhe pse formësimi i tij profesional lidhet ngushtë me monumentalitetin e gurit, mermerit dhe granitit – materiale me të cilat punon edhe sot në metropolin e Nju Jorkut si specialist restaurimi – Morina zotëron një teknikë po aq të rrallë në gdhendjen e drurit. Përmes drurit, ai ka realizuar eksponate dhe reliefë të mrekullueshëm me vlerë të lartë muzeale. Në këto punime, ai ka gravuar me precizion të lartë portretet e figurave më të ndritura të kombit dhe botës:Gjergj Kastrioti – Skënderbeu.
Skulpturat dhe reliefet e tij të Kryetrimit ishin simbol i pandarë që zbukuronin dhe u jepnin frymë kombëtare pothuajse të gjitha evenimenteve kulturore të mërgatës në Zvicër.
Nënë Tereza: Përmes daltës mbi dru, ai arriti të pasqyronte me një ndjeshmëri të lartë butësinë, dritën dhe humanizmin e shenjtëreshës shqiptare.
Një shembull frymëzimi për mërgatën sot, nga Nju Jorku ku vazhdon të udhëheqë projekte që ndërlidhin dizajnin e mermerit me skulpturën, Veli Morina mbetet një model i shkëlqyer i intelektualit dhe artistit shqiptar. Ai provoi se arti dhe atdhedashuria mund të bashkëudhëtojnë, duke e kthyer daltën e skulptorit në një mjet për të ruajtur dhe lartësuar rrënjët e identitetit shqiptar kudo në botë.
