____
Kur i dëgjoja krerët e LDK-së, PDK-së dhe AAK-së duke folur për miqësinë mes shteteve, më kapte një ndjenjë e çuditshme: sikur dikush, pa na pyetur fare, na kishte kthyer sërish në “Planetin e Majmunëve”.
Ky shtet është vëllai ynë.
Ai tjetri është miku ynë i përjetshëm.
I treti është partneri ynë strategjik.
Ndërsa ai që sapo na dërgoi një deklaratë për shtyp është, me sa duket, kushëriri ynë i parë — të paktën në pemën familjare të diplomacisë.
LDK-ja, PDK-ja dhe AAK-ja flisnin për shtetet sikur të ishin familje të mëdha shqiptare të ulura në sofren e Gjytyrym Baloshit dhe gruas së tij Bukla Bukoshit, për të ngrënë kaçamak, për të ngrerë dolli, për t’u përqafuar dhe për t’ia përkujtuar njëra tjetrës se sa shumë janë dashur ndër vite.
Vetëm një pyetje mungonte:
Po interesat e këtij shteti, ku janë?
Askush nuk thoshte:
“Ky shtet ndjek interesat e veta.”
Jo.
Kjo do të ishte tepër serioze për një konferencë partie.
Më e lehtë ishte:
“Na do.”
Dhe kur ai shtet, që sipas tyre na donte aq shumë, votonte ndryshe nga ne, papritur zbulohej një problem i vogël emocional:
“Ka pasur një keqkuptim.”
Kështu, në fjalorin diplomatik të partive tona, një votë kundër interesit tonë nuk është domosdoshmërisht konflikt interesi.
Është thjesht një krizë e përkohshme në miqësi.
LDK-ja e quan miqësi.
PDK-ja e quan partneritet.
AAK-ja e quan vëllazëri.
Por askush nuk e quan me emrin më të thjeshtë:
interes shtetëror.
Sepse kjo do të kërkonte të flisje për marrëveshje, garanci, interesa, fuqi, përgjegjësi dhe rezultate.
Ndërsa “miku ynë i madh” është shumë më i përshtatshëm për një konferencë shtypi.
Pastaj vjen një shtet tjetër, na përqafon, bën një fotografi dhe na thotë një fjali të bukur.
Ne kthehemi të emocionuar:
— E kemi mik!
— Çfarë na dha?
— Asgjë.
— Atëherë pse është mik?
— Sepse na përqafoi.
Dhe pas kaq vitesh diplomaci partiake, kemi arritur në një zbulim madhështor:
Shtetet nuk kanë interesa. Kanë ndjenja.
Ekonomistët gabojnë.
Diplomatët gabojnë.
Historianët ndoshta edhe më shumë.
Vetëm partitë tona e dinë të vërtetën.
Mjafton një fotografi me një lider të huaj, një shtrëngim duarsh dhe një fjali për “miqësinë tradicionale”, dhe menjëherë kemi një sukses të jashtëzakonshëm të politikës së jashtme.
Edhe majmunët e “Planetit të Majmunëve” do të ishin treguar më të kujdesshëm me fjalën “mik”.
Ata, të paktën, nuk do ta ngatërronin përqafimin me marrëveshjen.
Ne po.
Dhe kur marrëveshja dështon, ulemi në kafene dhe pyesim:
— Si ka mundësi që miku ynë na tradhtoi?
Ai nuk ju tradhtoi.
Ai thjesht e lexoi marrëveshjen.
Ju, ndërkaq, lexuat vetëm përqafimin.
Dhe kështu partitë tona kanë arritur të krijojnë ndoshta të vetmen diplomaci në botë ku njëra palë lexon dokumentet, ndërsa pala tjetër numëron sa herë është përqafuar në fotografi.
Prandaj, LDK, PDK e AAK, para se të ankoheni për “komplotet ndërkombëtare”, ndoshta ia vlen të bëni një gjë shumë më të thjeshtë:
lexojeni marrëveshjen.
Sepse problemi nuk është gjithmonë se bota nuk na do.
Problemi është se ju, për vite të tëra, na keni mësuar ta masim politikën e jashtme me numrin e miqve, fotografive dhe përqafimeve — në vend që ta masim me atë që realisht fitohet për shtetin.
Dhe nëse kjo ju duket padrejtësi, kërkoni falje.
Jo pse nuk gjetët miq.
Por pse, në realizimin e interesave tuaja partiake, dëshmuat se dini të jeni jashtëzakonisht këmbëngulës, ndërsa kur vjen puna te interesat shtetërore, papritur bëheni filozofë të durimit.
Ndoshta këtu qëndron edhe keqkuptimi ynë më i madh:
Ju thoni “interes kombëtar”, ndërsa populli, pas kaq vitesh, ende po përpiqet të kuptojë se kujt i referohet përemri “ju”.
Dhe kjo, në fund të fundit, është e vetmja marrëveshje ku duket se të gjithë e kanë lexuar tekstin.
Vetëm se secili e ka lexuar një tekst tjetër.
