(Nga dhimbja te maturia – një ditë e rëndë nuk duhet të bëhet një ditë e rrezikshme për Kosovën.)
Gjashtëmbëdhjetë shtatori nuk ishte një datë e zakonshme në kalendarin e Kosovës. Për shumë qytetarë ishte një ditë tronditjeje, zhgënjimi dhe zemërimi. Përkrahësit e ish-krerëve të UÇK-së e përjetuan vendimin si një goditje të rëndë dhe si një padrejtësi ndaj njerëzve që, në sytë e tyre, kanë bartur mbi supe barrën e luftës dhe të shtetndërtimit.
Në gjykatore qëndruan Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi. Përtej çdo bindjeje politike, ata janë figura që lidhen drejtpërdrejt me një nga kapitujt më të rëndësishëm të historisë së Kosovës. Prandaj edhe reagimi emocional i një pjese të shoqërisë nuk ishte i papritur.
Por pikërisht këtu fillon pyetja më e vështirë: çfarë bëjmë me zemërimin?
A e kthejmë në argument juridik apo në përplasje?
A e çojmë në institucione apo në rrugë pa krye?
A kërkojmë drejtësi apo i hapim rrugë kaosit?
Kosova nuk ka luksin të gabojë edhe një herë.
Pamjet pas vendimit ishin të dhimbshme. Protesta është e drejtë. Zemërimi është i kuptueshëm. Kundërshtimi është pjesë e demokracisë. Por kur protestës i bashkëngjitet maska, përplasja me policinë apo thirrjet për veprime që mund ta destabilizojnë vendin, atëherë duhet të ndalemi dhe të pyesim: kuj i shërben kjo?
Çfarë fshihet pas maskës?
Në një demokraci, qytetari nuk ka pse ta fshehë fytyrën kur shpreh një qëndrim politik. Ai mund të brohorasë, të protestojë, të kritikojë dhe të kundërshtojë. Por përgjegjësia individuale është pjesë e lirisë. Liria pa përgjegjësi shndërrohet lehtë në kaos.
Dhe ka edhe një paradoks tjetër, ndoshta edhe më të hidhur.
Në mesin e turmave u panë edhe njerëz që dikur kishin mbështetur themelimin e kësaj gjykate, ndërsa sot shfaqeshin si protagonistë të dhimbjes që ajo kishte shkaktuar. Politika, siç di ta bëjë shpesh, paska kujtesë të shkurtër.
Nuk është e ndershme që një ditë të ngrihet gishti për një vendim politik dhe një ditë tjetër të kërkohet kapital politik nga pasojat e atij vendimi.
Qytetari mund të ndryshojë qëndrim. Edhe politikani mund të ndryshojë qëndrim. Por ndryshimi i qëndrimit kërkon shpjegim, jo poza.
Kosova nuk ka nevojë për politikanë që shfaqen në çdo turmë vetëm për të qenë në fotografi.
Ka nevojë për njerëz që, kur temperatura politike rritet, dinë të hedhin ujë e jo benzinë.
Policia, ndërkohë, ishte në rrugë për të ruajtur rendin. Dhe këtu duhet thënë qartë: policia nuk është armiku i qytetarit vetëm pse ndodhet përballë tij në një protestë. Në një shtet demokratik, policia duhet të jetë në shërbim të rendit dhe qytetarit, ndërsa qytetari duhet ta respektojë ligjin.
Nëse ka pasur tejkalime të kompetencave, ato duhet të hetohen. Nëse ka pasur dhunë nga protestuesit, edhe ajo duhet të trajtohet sipas ligjit. Shteti funksionon pikërisht atëherë kur ligji zbatohet njësoj për të gjithë.
Kjo është rruga e një shteti.
Jo “kallja” e Kosovës.
Jo armatosja e popullatës.
Jo destabilizimi i Ballkanit.
Këto nuk janë rrugë shpëtimi. Janë rrugë që mund ta dëmtojnë pikërisht atë për të cilën pretendojmë se po luftojmë: Kosovën si shtet.
Ne e kemi parë çfarë ndodh kur emocionet dalin para arsyes. E kemi përjetuar vitin 2004. E dimë se sa shpejt një situatë mund të dalë nga kontrolli dhe sa gjatë mund të paguhen pasojat.
Prandaj, sot Kosovës nuk i duhen burra që bërtasin më fort. I duhen njerëz që mendojnë më gjatë.
Nëse besojmë se është bërë padrejtësi, atëherë ta luftojmë padrejtësinë me të gjitha mjetet juridike dhe demokratike.
Nëse besojmë se procesi ka mangësi, t’i argumentojmë ato.
Nëse besojmë se është cenuar ndonjë e drejtë, ta kërkojmë atë të drejtë në institucionet përkatëse.
Nëse besojmë në pafajësinë e të akuzuarve, le ta dëshmojë mbrojtja këtë përmes fakteve dhe procedurave ligjore.
Sepse shteti që duam ta mbrojmë nuk mund të mbrohet duke e dobësuar.
Dhe këtu qëndron mësimi më i madh i ditëve pas 16 shtatorit: zemërimi është i kuptueshëm, por nuk është strategji.
Kosova duhet të ruhet edhe nga emocionet e veta.
Në momente të tilla, çdo fjalë duhet peshuar. Çdo hap duhet menduar njëqind herë. Çdo lider duhet ta dijë se një deklaratë e pamatur mund të ketë pasoja shumë më të mëdha sesa një duartrokitje e çastit.
Nuk na duhet një tjetër kapitull i dhimbshëm në historinë tonë.
Na duhet drejtësi. durim, përgjegjësi.
Dhe mbi të gjitha, na duhet një Kosovë e qetë, e qëndrueshme dhe e fortë institucionalisht. Sepse drejtësia mund të vonojë, por lufta për të nuk duhet të shndërrohet në luftë kundër vetvetes.
Nëse 16 shtatori ishte një padrejtësi, atëherë përgjigjja më e fortë ndaj saj nuk është kaosi. Është drejtësia.
Dhe në këtë rrugë, Kosova nuk duhet ta humbë as gjakftohtësinë, as shtetin, as të ardhmen.
