Nga: Pouia Tajali
Sot, Organizata e Muxhahedinëve të Popullit të Iranit (MEK/PMOI) njihet nga shumë audienca perëndimore si një lëvizje opozitare iraniane: një grup që organizon tubime dhe konferenca në Evropë dhe në Shtetet e Bashkuara, mban lidhje me ligjvënës dhe ish-zyrtarë qeveritarë dhe flet për demokracinë, sekularizmin dhe të drejtat e njeriut. Por historia e këtij grupi ka filluar shumë më herët.
Në vitet 1970, MEK-u ishte një grup revolucionar, i armatosur dhe nëntokësor që vepronte në Iran kundër qeverisë së Shahut. Gjatë asaj periudhe, personeli ushtarak amerikan dhe civilët amerikanë që punonin në projekte të mbrojtjes të lidhura me SHBA-në në Teheran u vunë gjithashtu në shënjestër të sulmeve të tij. Vite më vonë, kur Departamenti Amerikan i Shtetit e hoqi MEK-un nga lista e Organizatave të Huaja Terroriste në vitin 2012, ai deklaroi shprehimisht se aktivitetet e kaluara terroriste të organizatës — përfshirë përfshirjen e saj në vrasjen e qytetarëve amerikanë në Iran gjatë viteve 1970 — nuk ishin harruar. Prandaj, kjo histori nuk është thjesht një akuzë politike; ajo është pjesë e historisë së dokumentuar të vetë qeverisë amerikane.
Pyetja kryesore është: Si u shndërrua një grup me një histori të dokumentuar dhune ndaj amerikanëve, disa dekada më vonë, në një organizatë me mbështetës politikë dhe qasje në Uashington?
Shërbimi Kërkimor i Kongresit të SHBA-së, në vlerësimin e tij historik, e përshkroi gjithashtu MEK-un si një grup kundër Shahut që u krijua në fillim të viteve 1960 dhe ideologjia themelore e të cilit kombinonte islamin dhe marksizmin. Prandaj, në vitet 1970 MEK-u nuk ishte një parti politike konvencionale; ai ishte një grup nëntokësor që përdorte dhunë kundër objektivave të qeverisë iraniane, si dhe objektivave perëndimore. Në këtë kuadër, prania ushtarake dhe ekonomike amerikane në Iran u bë gjithashtu pjesë e objektivave të organizatës.
Harold Price: Objektivi i parë amerikan
Më 31 maj 1972, gjeneral brigade Harold L. Price i Forcave Ajrore të SHBA-së, shefi i seksionit të Forcave Ajrore të Grupit Këshillimor të Ndihmës Ushtarake të SHBA-së në Teheran, u vu në shënjestër të një atentati me bombë. Bomba ishte vendosur përgjatë rrugës së tij të zakonshme për në punë.
Price u plagos rëndë, duke pësuar, ndër të tjera, fraktura në këmbë. Nga shpërthimi u vranë gjithashtu një grua dhe një fëmijë iranian. Incidenti ndodhi në të njëjtën kohë me vizitën e Presidentit të SHBA-së, Richard Nixon, në Iran.
Price mbijetoi; viktimat e mëvonshme nuk do ta kishin të njëjtën mundësi…
Louis Hawkins: Vrasja e një oficeri amerikan
Më 2 qershor 1973, nënkoloneli Louis L. Hawkins i Ushtrisë së SHBA-së, i cili ishte caktuar në Grupin Këshillimor të Ndihmës Ushtarake të SHBA-së në Teheran, u qëllua dhe u vra. Dokumentet historike amerikane thonë se Hawkins u vra gjatë kohës që po ecte nga vendbanimi i tij drejt vendit ku do të hipte në një automjet.
Incidenti ishte i rëndësishëm sepse viktima ishte pjesë e pranisë ushtarake amerikane në Iran — një prani që MEK-u e konsideronte pjesë të rendit politik kundër të cilit luftonte.
Shaffer dhe Turner: Prita vdekjeprurëse e vitit 1975
Më 21 maj 1975, koloneli Paul R. Shaffer Jr. dhe nënkoloneli Jack H. Turner të Forcave Ajrore të SHBA-së u vranë në një atentat në Teheran.
Një kabllogram diplomatik amerikan i deklasifikuar jep një përshkrim të hollësishëm të sulmit: një automjet ua bllokoi rrugën, ndërsa një automjet tjetër iu afrua nga pas. Tre persona të armatosur zbritën nga automjetet, e detyruan shoferin iranian të shtrihej në tokë dhe më pas qëlluan disa herë mbi Shaffer dhe Turner. Në vendngjarje u la gjithashtu një deklaratë në anglisht dhe persisht.
Departamenti Amerikan i Shtetit më vonë i identifikoi shprehimisht dy oficerët si viktima të atentateve të MEK-ut dhe një dokument qeveritar deklaroi se organizata kishte marrë përgjegjësinë për vrasjet e tyre.
Tre punonjës të Rockwell: Sulmi i vitit 1976
Më 28 gusht 1976, tre punonjës amerikanë të Rockwell International u vranë në Teheran:
- Donald J. Smith
- Robert R. Krongard
- William C. Cottrell
Ata po punonin në një projekt kërkimor elektronik të lidhur me Forcat Ajrore iraniane dhe po udhëtonin drejt bazës ajrore Doshan Tappeh kur u zunë në pritë.
Sipas një dokumenti diplomatik amerikan, një Volkswagen ua bllokoi nga përpara Dodge-in me të cilin udhëtonin, ndërsa një minibus ua bllokoi rrugën nga pas. Më pas, katër sulmues zbritën nga automjetet dhe hapën zjarr. Cottrell u vra ndërsa përpiqej të dilte nga automjeti.
Washington Post raportoi më vonë se tre punonjësit e Rockwell-it që punonin në projektin IBEX ishin vrarë; projekti lidhej me një sistem mbikëqyrjeje elektronike të lidhur me ushtrinë iraniane. Departamenti Amerikan i Shtetit e përfshiu gjithashtu këtë sulm ndër sulmet e MEK-ut kundër qytetarëve amerikanë.
Paul Grimm: Viktima e shtatë
Paul Grimm, një drejtues ekzekutiv amerikan i lidhur me Texaco-n, është rasti i fundit që zakonisht përfshihet në pasqyrimin e përgjithshëm të qeverisë amerikane.
Një dokument i deklasifikuar i FBI-së thotë se në dhjetor 1978, sulmues të MEK-ut qëlluan dhe vranë Grimm-in, i cili ishte drejtues ekzekutiv i Texaco-s dhe drejtor menaxhues i një kompanie iraniane të shërbimeve të naftës, ndërsa ai po shkonte në punë.
Shtatë viktima; një histori më e gjerë
Pas numrit “shtatë” qëndrojnë individë konkretë:
- Louis Hawkins, këshilltar ushtarak amerikan;
- Paul Shaffer dhe Jack Turner, dy oficerë të Forcave Ajrore të SHBA-së;
- Donald Smith, Robert Krongard dhe William Cottrell, tre punonjës të Rockwell International;
- dhe Paul Grimm, një drejtues ekzekutiv amerikan i lidhur me Texaco-n.
Por historia e organizatës nuk përfundon me këta shtatë individë. Bombardimet kundër objekteve amerikane, sulmet ndaj kompanive amerikane dhe mbështetja e pretenduar e MEK-ut për marrjen e Ambasadës së SHBA-së janë gjithashtu pjesë e kësaj historie.
Prandaj, çështja nuk ka të bëjë thjesht me shtatë viktima; bëhet fjalë për historinë e një organizate që, në një periudhë të historisë së saj, përdori dhunën kundër amerikanëve si pjesë të luftës së saj revolucionare.
Në vitin 1997, Shtetet e Bashkuara e përcaktuan MEK-un si një Organizatë të Huaj Terroriste (FTO), status që mbeti në fuqi deri më 28 shtator 2012. Historia e dhunës së vetë organizatës ishte gjithashtu pjesë e vlerësimit të Uashingtonit në marrjen e këtij vendimi.
Por në vitin 2012 situata ndryshoi. Kur njoftoi heqjen e organizatës nga lista, Departamenti Amerikan i Shtetit tha se vendimi nuk nënkuptonte se aktivitetet e saj të kaluara terroriste po shpërfilleshin — përfshirë përfshirjen e MEK-ut në vrasjen e qytetarëve amerikanë në Iran gjatë viteve 1970 dhe një sulm në territorin amerikan në vitin 1992.
Ky dallim është thelbësor: Ndryshimi në statusin juridik të një organizate nuk do të thotë se ka ndryshuar realiteti i saj historik.
Pikërisht këtu shfaqet një nga kontradiktat më të rëndësishme historike. Sot, disa politikanë amerikanë dhe ish-zyrtarë të qeverisë amerikane marrin pjesë në aktivitete të lidhura me MEK-un. Shërbimi Kërkimor i Kongresit ka folur gjithashtu për angazhimin e vazhdueshëm të organizatave të lidhura me MEK-un me anëtarë të Kongresit.
Në të njëjtën kohë, po ajo qeveri amerikane ka ruajtur në dokumentet e saj zyrtare historinë e sulmeve të kësaj organizate kundër amerikanëve.
Kjo kontradiktë ngre një pyetje të rëndësishme për opinionin publik amerikan: MEK-u sot mund të paraqitet me një gjuhë të ndryshme nga ajo e viteve 1970, por a mundet një grup thjesht ta bëjë të parëndësishme të kaluarën e tij të dhunshme? A janë ata që sot bashkëpunojnë me organizatën ose përfaqësuesit e saj në Uashington, apo i ofrojnë mbështetje politike, të vetëdijshëm për historinë e sulmeve të saj kundër qytetarëve amerikanë? Dhe nëse janë të vetëdijshëm, çfarë vendi zë kjo histori në vendimet e tyre për të bashkëpunuar me organizatën dhe për t’i ofruar asaj mbështetje politike?
Më 22 dhe 23 shtator 2026, njëkohësisht me zhvillimin e mbledhjeve të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në Nju Jork, mbështetës të lëvizjes së njohur si “Rezistenca Iraniane” kanë bërë thirrje për një tubim në Dag Hammarskjöld Plaza, përballë selisë së Kombeve të Bashkuara, ndërsa organizata, përfshirë Organization of Iranian American Communities (OIAC), janë të përfshira në promovimin dhe organizimin e tij.
Në këtë kontekst, pyetja bëhet më e rëndësishme se kurrë:
Nëse kjo histori do t’i përkiste ndonjë grupi tjetër, a do ta trajtonte Uashingtoni të kaluarën e tij në të njëjtën mënyrë?
______
From the Assassination of Americans to a Rally Outside the United Nations: The Documented History of the MEK’s Violence Against U.S. Citizens
By: Poua Tajali
Today, the People’s Mojahedin Organization of Iran (MEK/PMOI) is known to many Western audiences as an Iranian opposition movement: a group that holds rallies and conferences in Europe and the United States, maintains ties with lawmakers and former government officials, and speaks of democracy, secularism, and human rights. But the history of the group began much earlier.
In the 1970s, the MEK was an underground, armed revolutionary group operating in Iran against the Shah’s government. During that period, American military personnel and U.S. civilians working on U.S.-related defense projects in Tehran were also targeted in its attacks. Years later, when the U.S. State Department removed the MEK from its list of Foreign Terrorist Organizations in 2012, it explicitly stated that the organization’s past terrorist activities—including its involvement in the killing of U.S. citizens in Iran in the 1970s—had not been forgotten. Therefore, this history is not merely a political allegation; it is part of the documented history of the U.S. government itself.
The central question is: How did a group with a documented history of violence against Americans become, decades later, an organization with political supporters and access to Washington?
The U.S. Congressional Research Service, in its historical assessment, also described the MEK as an anti-Shah group that emerged in the early 1960s and whose core ideology combined Islam and Marxism. The MEK was therefore not a conventional political party in the 1970s; it was an underground group that used violence against Iranian government targets as well as Western targets. Within this framework, the U.S. military and economic presence in Iran also became part of the organization’s targets.
Harold Price: The First American Target
On May 31, 1972, Brigadier General Harold L. Price of the U.S. Air Force, chief of the Air Force section of the U.S. Military Assistance Advisory Group in Tehran, was targeted in a bombing. The bomb had been planted along his usual route to work.
Price was seriously wounded, suffering, among other injuries, broken legs. An Iranian woman and a child were also killed in the explosion. The incident occurred at the same time as U.S. President Richard Nixon’s visit to Iran.
Price survived; the subsequent victims would not have the same opportunity…
Louis Hawkins: The Assassination of an American Officer
On June 2, 1973, Lieutenant Colonel Louis L. Hawkins of the U.S. Army, who was assigned to the U.S. Military Assistance Advisory Group in Tehran, was shot and killed. U.S. historical documents state that Hawkins was assassinated while walking from his residence toward the place where he was to board a vehicle.
The incident was significant because the victim was part of the U.S. military presence in Iran—a presence that the MEK regarded as part of the political order it opposed.
Shaffer and Turner: The Deadly Ambush of 1975
On May 21, 1975, Colonel Paul R. Shaffer Jr. and Lieutenant Colonel Jack H. Turner of the U.S. Air Force were assassinated in Tehran.
A declassified U.S. diplomatic cable provides a detailed account of the attack: one vehicle blocked their path while another approached them from behind. Three armed men got out, forced the Iranian driver to lie on the ground, and then shot Shaffer and Turner several times. A statement in both English and Persian was also left at the scene.
The U.S. State Department later explicitly identified the two officers as victims of MEK assassinations, and a government document stated that the organization had claimed responsibility for their killings.
Three Rockwell Employees: The 1976 Attack
On August 28, 1976, three American employees of Rockwell International were killed in Tehran:
- Donald J. Smith
- Robert R. Krongard
- William C. Cottrell
They were working on an electronic research project related to the Iranian Air Force and were traveling toward Doshan Tappeh Air Base when they were ambushed.
According to a U.S. diplomatic document, a Volkswagen blocked their Dodge from the front, while a minibus blocked the road from behind. Four attackers then got out and opened fire. Cottrell was killed while attempting to leave the vehicle.
The Washington Post later reported that the three Rockwell employees working on the IBEX project had been killed; the project involved an electronic surveillance system associated with the Iranian military. The U.S. State Department also included this attack among the MEK’s attacks against American citizens.
Paul Grimm: The Seventh Victim
Paul Grimm, an American executive associated with Texaco, is the final case that is generally included in the overall U.S. government accounting.
An FBI declassified document states that in December 1978, MEK attackers shot and killed Grimm, who was a Texaco executive and the managing director of an Iranian oil-services company, while he was on his way to work.
Seven Victims; A Larger History
Behind the number “seven” are specific individuals:
- Louis Hawkins, an American military adviser;
- Paul Shaffer and Jack Turner, two U.S. Air Force officers;
- Donald Smith, Robert Krongard, and William Cottrell, three Rockwell International employees;
- and Paul Grimm, an American executive associated with Texaco.
But the organization’s history does not end with these seven individuals. Bombings targeting U.S. facilities, attacks against American companies, and the MEK’s alleged support for the seizure of the U.S. Embassy are also part of this history.
The issue, therefore, is not simply seven victims; it is the history of an organization that, at one point in its history, used violence against Americans as part of its revolutionary struggle.
In 1997, the United States designated the MEK as a Foreign Terrorist Organization (FTO), a status that remained in effect until September 28, 2012. The organization’s own history of violence was also part of Washington’s assessment in making that decision.
But in 2012, the situation changed. When announcing the organization’s removal from the list, the U.S. State Department said that the decision did not mean that its past terrorist activities were being ignored—including the MEK’s involvement in the killing of American citizens in Iran in the 1970s and an attack on U.S. soil in 1992.
This distinction is fundamental: A change in an organization’s legal status does not mean that its historical reality has changed.
This is where one of the most important historical contradictions emerges. Today, some American politicians and former U.S. government officials participate in events associated with the MEK. The Congressional Research Service has also referred to the continuing engagement of organizations associated with the MEK with members of Congress.
At the same time, the same U.S. government has preserved in its official records the history of the organization’s attacks against Americans.
This contradiction raises an important question for the American public: the MEK today may present itself using language different from that of the 1970s, but can a group simply render its violent past irrelevant? Are those who interact with or politically support the organization or its representatives in Washington aware of its history of attacks against American citizens? And if they are aware, what place does this history have in their decisions to cooperate with and provide political support to the organization?
On September 22 and 23, 2026, coinciding with the United Nations General Assembly meetings in New York, supporters of the movement known as the “Iranian Resistance” have called for a rally at Dag Hammarskjöld Plaza, outside the United Nations headquarters, and organizations including the Organization of Iranian American Communities (OIAC) are involved in promoting and organizing it.
Against this backdrop, the question becomes more relevant than ever:
If this history belonged to any other group, would Washington treat its past in the same way?
