_____
E kam një mik nga Drenica.
Karakterin e tij e skanova e para se ta njihja.
Jo me aparat.
Me televizor.
Më mjaftoi ta shihja në një studio televizive, përballë Mizi Pipidak Pilifuncit, gjatë garës për postin e kryetarit të Drenasit.
Në letër ishte një debat.
Dy kandidatë.
Dy programe.
Dy alternativa për të ardhmen e qytetit.
Në praktikë ishte diçka tjetër.
Njëri po fliste.
Tjetri po e linte të fliste.
Dhe ky, siç doli, ishte dallimi kryesor mes tyre.
Sepse Isa nuk e ofendoi Mizin.
As edhe një herë.
Nuk e sulmoi.
Nuk e ndërpreu.
Nuk e ngriti zërin.
Nuk bëri asgjë.
Thjesht e la të fliste.
Isa ia dha Mizit një përparësi që në politikë është shumë më e rrezikshme se një kundërsulm:
Lirinë.
Lirinë absolute për të qenë vetvetja.
Mizi e përdori këtë liri me përkushtim.
Foli.
Pastaj foli edhe pak.
Dhe, për të qenë plotësisht i sigurt se publiku e kishte kuptuar mirë, vazhdoi të fliste.
Në një moment ndodhi diçka e papritur.
Mizi nuk kishte më nevojë për kundërshtar.
Po e mundte vetveten.
Me çdo fjali hiqte nga vetja një shtresë të vogël të asaj fasadës që njerëzit zakonisht e mbajnë kur e dinë se janë para kamerave.
Dhe, pak nga pak, doli në sipërfaqe gjithçka.
Primitivizmi.
Vetëkënaqësia.
Dhe ai vetëbesimi i çuditshëm që lind kur truri ka vendosur të marrë një ditë pushimi.
Mizi dukej i bindur se vetëbesimi ishte inteligjencë.
Ky për fat të keq është një keqkuptim shumë i përhapur në shoqërinë tonë.
Edhe majmuni i cirkut është jashtëzakonisht i sigurt në vetvete kur ngjitet në skenë.
Por askush nuk ia jep atij çelësat e komunës vetëm pse është i sigurt në vetvete.
Përveçse, natyrisht, nëse është kuadër i PDK-së.
Në atë rast problemi nuk është më majmuni.
Problemi është se kush e ka emëruar drejtorin e cirkut.
Dhe këtu arrijmë te PDK-ja.
Një strukturë politike që, duke e parë nga jashtë, ta jep përshtypjen se ka arritur ta kthejë politikën në një disiplinë të re zoologjike.
Njerëzit marrin vendime.
Vendimet prodhojnë pasoja.
Pasojat prodhojnë probleme.
Problemet prodhojnë konferenca për shtyp.
Dhe konferencat për shtyp prodhojnë një tjetër vendim.
Një sistem pothuajse perfekt.
Po të mos ishte një detaj i vogël:
Askush nuk pyet më se ku përfundoi qytetari.
Por le ta lëmë cirkun për një çast anash.
Sepse këtu fillon pjesa që ju intereson më së shumti.
Miku im quhet Isa Xhemajlaj.
Pasardhës i të famshmit Xhemail Abria.
Dhe te Isa gjeta diçka që në politikën tonë është bërë pothuajse specie e mbrojtur.
Karakter.
Jo karakter politik.
Karakter njerëzor.
Respekt.
Fjalë e dhënë.
Dhe, për një çudi të madhe të kohëve moderne, fjalë e dhënë që mbahet.
Dashuri për njerëzit.
Dashuri për vendin.
Dinjitet.
Dhe pastaj vjen krimi më i madh:
Isa mendon me kokën e tij.
Në Kosovë kjo mund të jetë një mangësi serioze për një karrierë të suksesshme politike.
Sepse të menduarit të çon te pyetjet.
Pyetjet të çojnë te përgjigjet.
Dhe përgjigjet e kanë një zakon shumë të keq:
Ndonjëherë e tregojnë të vërtetën.
Isa është një përzierje e pazakontë.
Njërën këmbë e ka në traditë.
Tjetrën e ka në të ardhmen.
Aq larg në të ardhmen, saqë të krijohet përshtypja se të tjerët kanë ardhur në botën e tij nga shekulli i kaluar.
Ai e respekton traditën pa u bërë rob i saj.
E do vendin pa e keqpërdorur patriotizmin si sfond televiziv.
I respekton njerëzit, por nuk e ka zakon t’ua ledhatojë egon vetëm për t’i mbajtur të kënaqur.
Dhe pastaj ka një armë shumë më të rrezikshme.
Një pasqyrë.
Jo pasqyrë të zakonshme.
Pasqyrë politike.
Isa nuk të thotë:
“Ti je i keq.”
As:
“Ti je budalla.”
As:
“Ti je i korruptuar.”
Asgjë.
Ta vendos pasqyrën përpara.
Kaq.
Dhe tani bëhu gati.
Sepse pasqyra nuk negocion.
Nuk bën koalicione.
Nuk kërkon vota.
Nuk ka interes financiar.
Nuk ka ambicie politike.
Ajo vetëm e tregon fytyrën e vërtetë të tjetrit.
Dhe pikërisht këtu fillon problemi.
Nëse të shan dikush, mund të zemërohesh.
Nëse të akuzon, mund ta kundërshtosh.
Nëse të sulmon, mund ta sulmosh edhe ti.
Por nëse ta vendos një pasqyrë përpara pa ta përmendur emrin ?
Çfarë bën?
E akuzon pasqyrën se ka qëllime të këqija?
E denoncon?
E shpall armike të popullit?
E fton në debat televiziv?
Në fund të fundit, pasqyra nuk ka thënë asgjë.
Vetëm ta ka treguar fytyrën.
Dhe budallenjtë e kanë një dobësi të çuditshme:
Kur e shohin veten, zemërohen me atë që ua mban pasqyrën.
Dhe pikërisht kjo i ndodh Isës.
Ai i nxjerrë njerëzit më të këqij nga vrimat e tyre politike.
Ata e shikojnë aftësinë e tij krejtësisht të habitur.
E njohin veten në pasqyrën e tij.
Dhe menjëherë fillojnë të bërtasin:
“E ka me mua!”
Isa nuk e kishte përmendur askënd.
Ata vetë e përmendën veten.
Pasqyra hesht.
Kjo është pjesa më e bukur.
Dhe më e rrezikshme.
Sepse njeriu mund ta gënjejë një gazetar.
Mund ta gënjejë një votues.
Mund ta gënjejë një koleg.
Madje mund ta gënjejë edhe veten.
Por e ka të pamundur ta gënjejë një pasqyrë.
Sidomos kur pasqyra nuk ka nevojë të flasë.
Isa e ka edhe një aftësi tjetër.
Ai nuk duket se e lexon vetëm njeriun.
E lexon edhe lëvizjen e tij.
E kupton një veprim politik para se të ndodhë.
E dallon qëllimin para se të thuhet.
E sheh pasojën para se ai që e ka bërë veprimin ta kuptojë edhe vetë se çfarë ka bërë.
Në një shtet normal kjo do të quhej aftësi analitike.
Në Kosovë mund të duket si problem karakteri.
Sepse njerëzit që jetojnë me improvizim nuk e duan shumë njeriun që e kupton skenarin para tyre.
Ai ua prish befasinë.
Dhe tani vijmë te një ide që tingëllon si shaka.
Por ndoshta nuk është.
Po ta njihte kryeministri ynë Albin Kurti, Isën, ashtu siç e njoh unë, do t’ia besonte me mendje dhe më zemër detyrën më të rëndësishme shtetërore:
Drejtimin e Shërbimit të Inteligjencës së Kosovës.
Në fakt, do të ishte një reformë e shkëlqyer.
Dhe shumë e lirë.
Nuk do të duheshin më qindra njerëz.
Analistë.
Nënanalistë.
Këshilltarë.
Kundërkëshilltarë.
Ekspertë të ekspertëve.
Dhe, mbi të gjitha, njerëzit që në fund përgatisin një PowerPoint për t’ia shpjeguar shefit atë që analisti i parë e kishte kuptuar të hënën në mëngjes.
Isa mund të rrinte në zyrë.
Pa shumë zhurmë.
Pa shumë mbledhje.
Pa shumë PowerPoint.
Thjesht do të priste.
Sepse njerëzit që kanë diçka për të fshehur kanë një problem të madh:
Nuk dinë të rrinë të qetë.
Herët a vonë dalin vetë.
Si minjtë.
Nuk ke nevojë t’i ndjekësh.
Nuk ke nevojë t’u ngresh kurthe.
Nuk ke nevojë as të shpenzosh miliona për t’i gjetur.
Mjafton një pasqyrë.
Vendose përpara.
Prit.
Dhe shiko çfarë ndodh.
Ndoshta kjo do të ishte reforma më e madhe dhe më e lirë në historinë e inteligjencës sonë:
Më pak njerëz.
Më pak dosje.
Më pak kompjuterë.
Më pak mbledhje.
Më pak PowerPoint.
Dhe më shumë pasqyra.
Sepse Isa nuk i ndjek minjtë.
Ai thjesht ua vendos pasqyrën përpara.
Dhe pret.
Ata pastaj vijnë.
Vetë.
