Luan – Asllan Dibrani, Gjermani
Irfan Salihu është vetëm një emër që doli në sipërfaqe.
Ai nuk është i vetëm…! Si imami Irfan Salihu, “historinë” e interpretojnë si të ishin serbë dhe turqë edhe imamë të tjerë.
Pra, problemi është më i gjerë.
Prej vitesh në hapësirën shqiptare dëgjohen predikues që, në vend se të merren me fenë, moralin, humanizmin dhe jetën shpirtërore, hyjnë në histori, arkeologji, identitet kombëtar dhe gjeopolitikë — shpesh pa burime, pa metodë shkencore dhe pa përgjegjësi për pasojat e fjalës së tyre.
Dhe aty nis problemi.
Sepse kur një hoxhë thotë:
“Shqiptarët kanë ardhur vonë në Kosovë”,
kur një tjetër thotë:
“Kishat nuk kanë qenë shqiptare”,
kur një tjetër e minimizon trashëgiminë paraosmane,
atëherë nuk kemi më vetëm predikim fetar.
Kemi prodhim narrative.
Njëri e thotë në Prizren, tjetri e përsërit diku tjetër
Irfan Salihu nuk duhet parë si një rast i izoluar.
Ai është vetëm shembulli më i dukshëm i një dukurie ku disa predikues fetarë, me ose pa vetëdije, përsërisin teza që çuditërisht përputhen me narrativat e vjetra të historiografisë nacionaliste serbe:
se shqiptarët qenkan ardhacakë;
se Kosova para osmanëve paska qenë praktikisht pa shqiptarë;
se trashëgimia e krishterë e Kosovës qenka ekskluzivisht serbe;
dhe se identiteti shqiptar fillon pothuajse aty ku fillon Perandoria Osmane.
Kjo nuk është histori.
Kjo është histori e prerë sipas nevojës ideologjike.
Kur xhamia kthehet në akademi historie
Problemi bëhet edhe më grotesk kur foltorja fetare shndërrohet në fakultet historie.
Një ditë flitet për besimin.
Ditën tjetër për Dardaninë.
Të tretën për Mesjetën.
Të katërtën për prejardhjen e shqiptarëve.
Dhe të pestën shpallet verdikti:
“Kështu ka qenë!”
Pa arkiv.
Pa dokument.
Pa arkeolog.
Pa historian.
Pa debat akademik.
Po çfarë na duhen universitetet atëherë?
Mbyllini fakultetet e historisë!
Largoni arkeologët!
Mbyllni arkivat!
Mjafton një mikrofon dhe një foltore.
Një fjali e predikuesit – një titull i gatshëm për propagandën serbe
Dëmi nuk përfundon brenda xhamisë.
Deklarata të tilla merren, përkthehen dhe shpërndahen.
Dhe propaganda serbe fiton material falas.
Ajo që Beogradi përpiqet ta argumentojë prej dekadash, papritur thuhet nga një shqiptar:
“Shqiptarët s’kanë qenë këtu.”
Propagandisti serb vetëm buzëqesh.
Nuk ka më nevojë të shpikë citate.
Ia kemi dhënë vetë.
Ironia bëhet tragjike:
në emër të fesë, dikush përfundon duke prodhuar municion propagandistik kundër historisë së popullit të vet.
Nuk është çështje kundër fesë islame
Kjo duhet thënë qartë.
Ky shkrim nuk është kundër shqiptarëve të besimit islam.
Përkundrazi.
Shqiptarët e besimit islam janë pjesë e pandashme e historisë kombëtare shqiptare.
Por pikërisht për këtë arsye duhet kundërshtuar çdo përpjekje që shqiptari të shkëputet nga historia e vet paraosmane.
Shqiptari nuk lindi me ardhjen e osmanëve.
As gjuha shqipe.
As kujtesa historike.
As kultura.
As identiteti.
Feja mund të ndryshojë gjatë shekujve.
Populli nuk fillon nga zero sa herë ndryshon besimin.
Kur disa predikues duan ta matin kombin me kalendar fetar
Këtu qëndron një tjetër problem.
Disa predikues e shohin historinë përmes një filtri të vetëm:
çfarë ka ndodhur para Islamit është dytësore;
çfarë ka ndodhur gjatë osmanëve është qendra;
çfarë lidhet me krishterimin shihet si diçka e huaj.
Por kjo është një mënyrë e varfër për ta lexuar historinë shqiptare.
Shqiptarët kanë ekzistuar në etapa të ndryshme historike dhe fetare.
Historia jonë përmban periudha pagane, të krishtera, islame dhe moderne laike.
Të fshish njërën pjesë për të ngritur tjetrën nuk është histori.
Është kirurgji ideologjike.
Historia nuk falet sipas drejtimit të erës
Kjo është edhe arsyeja pse disa deklarata të hoxhallarëve duhen kritikuar hapur.
Jo sepse janë hoxhallarë.
Por sepse hyjnë në territorin e historisë dhe bëjnë pretendime historike.
Në atë çast duhet t’u bëhet e njëjta pyetje që do t’i bëhej çdo profesori:
Ku janë burimet?
Jo:
“Sa bukur e the.”
Jo:
“Sa ndjekës ke.”
Jo:
“Sa njerëz e shpërndanë videon.”
Por:
Ku janë dokumentet?
Irfani është një emër. Fenomeni është më i madh.
Sot është Irfan Salihu.
Nesër mund të jetë dikush tjetër.
Prandaj problemi nuk zgjidhet duke u marrë vetëm me një person.
Duhet kundërshtuar një kulturë e tërë e papërgjegjshmërisë publike ku autoriteti fetar përdoret për të folur me siguri absolute për çështje historike jashtë kompetencës fetare.
Nëse një predikues dëshiron të flasë për histori — le të flasë.
Por me burime.
Me literaturë.
Me kundërargumente.
Me përgjegjësi.
Sepse petku fetar nuk e bën një pohim historik automatikisht të vërtetë.
Kur foltorja zë vendin e arkivit, fiton propaganda
Dhe këtu qëndron rreziku më i madh.
Kur brezat e rinj e dëgjojnë historinë vetëm përmes videove fetare, klipeve të shkurtra dhe ligjëratave emocionale, ata mund të krijojnë një perceptim të shtrembëruar për vetveten.
Pastaj fillon zinxhiri:
së pari mohohet historia paraosmane;
pastaj relativizohet trashëgimia e krishterë shqiptare;
pastaj identiteti kombëtar vendoset nën identitetin fetar;
dhe në fund shqiptari bindet se historia e vet fillon diku jashtë vetvetes.
Kjo është arsyeja pse kjo çështje nuk është thjesht debat me një hoxhë.
Është debat për kujtesën historike të shqiptarëve.
Fjala e fundit
Hoxha le të predikojë fenë.
Historiani le të studiojë historinë.
Arkeologu le të flasë për arkeologjinë.
Dhe kur njëri hyn në fushën e tjetrit, le të sjellë prova.
Sepse Kosova nuk është dërrasë ku secili mund ta fshijë historinë dhe ta shkruajë përsëri sipas dëshirës.
Dhe as shqiptarët nuk janë një popull që duhet t’u mësojë dikush çdo dhjetë vjet se nga kanë ardhur.
Irfan Salihu është vetëm një zë. Problemi është kur një kor i tërë fillon të këndojë të njëjtën këngë të shtrembërimit historik.
Dhe përballë këtij kori duhet vetëm një përgjigje:
Dokumente, dije dhe kujtesë kombëtare.
Kur propaganda predikohet si histori, historia duhet të ngrihet në këmbë dhe të protestojë.
Luan – Asllan Dibrani
