Kreu Blog Faqe 122

Ne Shqiperi nuk po protestohet per flamingo, por për keqeverisje denigruese!

Drini.us
-
0
Ne Shqiperi nuk po protestohet per flamingo, por për keqeverisje denigruese!

Prof. Dr. Fadil Maloku, sociolog, Prishtinë

Protestat në Shqipëri, në gjykimin tim, midis tjerash mund të interpretohen edhe si produkt i ndërthurjes së disa proceseve apo dinamikave që janë duke ndodhur paralelisht në politikën shqiptare. E para, procesi i krizës evidente të përfaqësimit politik, që është “produkt” i stërzgjatjes së qeverisjes me “fytyra” të njëjta për gati tri dekada. Dhe e dyta, procesi i vetëkërkimit të një identiteti të ri kolektiv qytetar, që po kërkon identifikim me standardet evropiane.

Dhe e gjithë kjo arkitekturë rebeluese që sot po shquhet e identifikohet si “Revolucioni i Flamingove” në Shqipëri (jo si revoltë për flamingot, por si revoltë për qytetarin, ku mbrojtja e mjedisit u shndërrua në simbol të rezistencës ndaj përjashtimit nga vendimmarrja), nuk mund të thuhet se ndërlidhet ekskluzivisht vetëm me investimet e familjes Trump e as me resortin superluksoz që po pretendohet të ngrihet në bregdetin shqiptar, por me disa zhvillime e procese të reja në horizontin global dhe ate kontinental.

Zhvillime këto që unë i shoh më shumë si pasojë të frustrimit të brezave të rinj, të cilët për këto tri dekada të tentimit për të ndërtuar institucione demokratike, ishin të përjashtuar nga vendimmarrja që e përcakton të ardhmen e tyre, sesa si rezultat i ndonjë komploti të jashtëm, ashtu siç po mundohet ta imponojë “narrativa” e regjimit autokratik të Edi Ramës.

Në anën tjetër, këtij konstatimi, kur i shtojmë edhe gatishmërinë e këtij brezi për t’u “familjarizuar” me rreziqet që sjellin demonstrime të tilla, kuptojmë më mirë gjithë mozaikun e ngjarjes me të cilën Shqipëria po ballafaqohet për herë të parë në tranzicionin e saj të stërzgjatur. Pra, fakti që qytetarët shqiptarë, duke demonstruar revoltën dhe pakënaqësinë e tyre, në fakt po demonstrojnë edhe një lloj pjekurie qytetare, nënkupton se ata janë bërë pjesë e atij areali global rebelues që di të shprehë pakënaqësi ndaj çdo padrejtësie, qoftë ajo politike, sociale apo mjedisore, e cila në këtë rast po shërben vetëm si shkak apo si “shkëndijë” për mobilizim.

Por, kur gjithë kësaj “odisejade” revoltuese i shtojmë edhe disa specifika dalluese, që në gjykimin tim duhet të hulumtohen pikërisht te pakënaqësitë dhe frustrimi i krijuar nga ana e pushtetit të Edi Ramës, i cili, duke e trajtuar qytetarinë shqiptare si një lloj turme amorfe, për të mos thënë një lloj “kopeje postmoderne”, që mund të kontrollohet me lehtësi përmes mekanizmave hibridë, në fakt ka shërbyer si një lloj “karburant” mobilizues për ta shprazur këtë frustrim.

Kjo revoltë na dëshmon dhe sinjalizon se kjo kastë politike, si brez ashtu edhe si garniturë tipike kastike duhet të pensionohet dhe t’u lëshojë rrugë brezave të shkolluar dhe të përgatitur, të cilët kanë migruar pa fajin e tyre gjatë kohës së “kacavirrjes” nëpër anijet italiane, në vitin 1997…

Element tjetër që e karakterizon protestën e sotme masive shqiptare duhet parë edhe si pasojë e indiferencës sistematike të pushteteve, e sidomos të pushtetit autokratik të Edi Ramës, i cili, i zhytur në moçalin e vetëkënaqësisë së manipulimit me qytetarët shqiptarë, ka keqpërdorur pushtetin në shumë sfera të jetës: sociale (duke thelluar dallimet midis shtresave), politike (duke instaluar, në vend të kriterit të meritokracisë, kriterin e mediokritetit), ekonomike (duke rritur në mënyrë drastike diferencat midis njerëzve) dhe kulturore (duke injektuar paragjykime dhe stigmatizime në jetën e përditshme).

Pra, ky nuk është assesi vetëm reagim spontan ndaj një ngjarjeje të vetme (Zvërnecit), por është një manifestim i ri qytetërues i një krize të akumuluar besimi, përfaqësimi dhe legjitimiteti, ku qytetari kërkon të rikthejë kontrollin dhe rolin e garantuar në skenën e munguar politike shqiptare, apo siç thuhet, një lloj “politike jashtë politikës”. Rol ky që përveç që është një simbol defrustrimi është edhe një tregues i kalimit nga apatia dhe rezignimi në një “aktivizëm postmodern”.

Qytetaria shqiptare, tashmë e pjekur dhe e emancipuar, nuk po e pranon më rolin e spektatorit dhe indeferentit, por kërkon të bëhet aktor kreativ i së ardhmes së vet. Të ardhmes, ku ata, përmes “kontratës sociale” me pushtetin, ishin të obliguar të paguanin taksa, të respektonin normat dhe vlerat e sundimit të ligjit në favor të mirëqenies së vendit, por që në këmbim nuk morrën as siguri, as mirëqenie, e as drejtësi dhe barazi, të cilat ua garantonte  “kontrata” e lidhur më herët me kastën politike.

Dhe nëse këto protesta vazhdojnë më tutje, e unë mendoj se do të vazhdojnë dhe duhet të vazhdojnë pa ngarkesa ideologjike e politike, ngase vetëm kështu dëshmojnë gatishmërinë e “shkurorëzimit” definitiv nga kultura e nënshtrimit ndaj karizmës autokrate, e cila në mentalitetin shqiptar është transplantuar mjeshtërisht nga përvoja e komunizmit të vrazhdë si sui generis të kohës së diktaturës.

Thënë më ndryshe, objektivi i revoltës nuk është vetëm pushteti, por edhe legjitimiteti i tij, pasi qytetarët kanë filluar të vënë në dyshim jo vetëm vendimet, por edhe të drejtën morale të pushtetit për të qeverisur me metoda arbitrare, pa transparencë, pa llogaridhënie dhe pa përgjegjësi.

Protestat: Mbrojtje e mjedisit apo fushatë e huaj për destabilizim?

Drini.us
-
0
Protestat: Mbrojtje e mjedisit apo fushatë e huaj për destabilizim?

Prof. Dr. Pirro Prifti, Tiranë

Nga një vështrim kritik mbi protestat e fundit në Shqipëri

Prej disa ditësh Shqipëria po përjeton një valë protestash që filluan si reagim ndaj një incidenti në Zvernec, por shpejt u shndërrua në një lëvizje me ngjyra të qarta politike dhe gjeopolitike. Çfarë filloi si kundërshtim ndaj largimit të një protestuesi nga gardhi i një prone private, u kthye në një arenë ku bashkëjetojnë parrulla mjedisore, thirrje për revolucion, sulme ndaj qeverisë dhe madje mesazhe anti-amerikane.

Fillimisht, protestat nisën menjëherë të nesërmen pas incidentit në Zvernec. Policia private kishte larguar një protestues nga gardhi i një prone private që ishte blerë për të zhvilluar një resort të madh turistik nga investitorë amerikanë, me pjesëmarrjen e Ivanka Trump dhe Jared Kushner. Investimi i paralajmëruar arrin potencialisht deri në 4 miliardë dollarë, duke përfshirë jo vetëm resortin, por edhe zhvillimin e ishullit të Sazanit. Ky projekt konsiderohet si një nga investimet më të mëdha të huaja në historinë e Shqipërisë pas viteve ’90.

Reagimi grek ndaj këtij investimi ishte i menjëhershëm dhe i ashpër. Politikanë grekë deklaruan publikisht se Zverneci ndodhet në “tokë greke”, ndërsa ambasadorja greke në Tiranë paralajmëroi se “mosrespektimi i minoritetit grek” mund të çojë në bllokimin e integrimit europian të Shqipërisë. Kjo deklaratë vetëm sa i dha zjarr protestave.

Në fillim protestat u paraqitën si paqësore dhe jo-politike, të përqendruara te mbrojtja e mjedisit (zona afër Zvernecit është habitat për pelikane dhe zogj të rrallë). Por shumë shpejt, në protestën e Tiranës pranë Kryeministrisë, u shfaqën parrulla krejtësisht të ndryshme: “Edi Rama dorëhiq”, “Rama dhe Berisha në burg”, sulme të rënda personale ndaj Kryeministrit, por edhe parrulla kundër Izraelit, Ivanka Trump dhe investimeve amerikane.

Një paradoks tjetër ishte pjesëmarrja e qytetarëve nga Kosova, disa prej të cilëve të lidhur me Lëvizjen Vetëvendosje, të cilët bënë thirrje të hapura për “revolucion”. Kjo ndodhi pavarësisht se shqiptarët e Shqipërisë kurrë nuk kanë marrë pjesë në protesta politike në Kosovë. Ditet e fundit u bashkuan edhe elementë të opozitës shqiptare, të kamufluar me qeleshe për të ruajtur iluzionin e një proteste “popullore”.

Këto zhvillime nuk duket se janë thjesht një shpërthim spontan zemërimi popullor. Përkundrazi, ato mbartin të gjitha shenjat e një fushate të orkestruar nga interesa të huaja që duan të pengojnë zhvillimin ekonomik të Shqipërisë dhe afrimin e saj me Perëndimin.

Sa herë ka pasur probleme në Serbi apo në Kosovë, dhe sa herë që interesat greke preken, ato kërkojnë menjëherë shkak për të ndërhyrë. Sikurse në rastin e Zvernecit: ky territor nuk është tokë greke, por tokë shqiptare ku banon një minoritet i vogël grek, i cili në fakt do të përfitonte drejtpërdrejt nga një investim kaq i madh. Megjithatë, Athina preferon të përdorë çështjen e minoritetit si instrument presioni politik dhe gjeopolitik, duke treguar qartë se prioriteti nuk është mbrojtja e minoritetit, por pengimi i çdo zhvillimi serioz në Shqipëri.

Kryeministri akuzoi edhe hackerat Iranianë që përpiqen të destabilizojne dhe të përçajnë Shqipërinë nëpërmjet porteve të veçanta apo IP të shumta që japin disinformime.

Së pari, një turmë nuk është popull. Populli e shpreh vullnetin e tij në zgjedhje dhe me vote, jo me ulërima dhe sharje në shesh. Protestat e këtij lloji, të nxitura nga fqinjtë, synojnë të krijojnë përçarje të thellë shoqërore dhe të dëmtojnë imazhin e Shqipërisë si vend stabil për investime.

Së dyti, lufta kundër korrupsionit nuk bëhet në rrugë, por nëpërmjet institucioneve të drejtësisë. Nëse drejtësia nuk funksionon si duhet, atëherë duhet të kërkojmë përgjegjësi institucionale, jo të shkatërrojmë çdo mundësi zhvillimi. Qeveria ka detyrime të qarta ndaj Bashkimit Europian për integrim dhe është e detyruar t’i plotësojë ato.

Së treti, argumentet e protestuesve – “të gjithë hajdutë”, “Rama ik”, “zgjedhje të reja” – janë të njëjta me ato të opozitës së dështuar dhe të përçarë. Ato po përdoren nga aktorë që qëndrojnë në hije dhe që financojnë lëvizje të tilla për të mbajtur Shqipërinë peng.

Së katërti kush e finacon këtë proteste e cila është pa kokë te dukshme? Kush janë drejtuesit e vertete? Perse nuk kerkojne takim per zgjidhjen e problemeve që kanë ngritur? Këto paradokse të krijojne dyshim të arësyeshëm se protestuesit mund të jenë të pastër por drejtohen nga individe qe nuk e duan Shqiperinë, por fshihen pas akuzave bajate  të përdorura nga opozita disa herë.

Një shembull i ngjashëm është rasti i Moldavisë në vitet 2020. Atje u dokumentuan protesta të vazhdueshme që dyshohej se financoheshin nga oligarkë në mërgim dhe përforcoheshin nga rrjete dezinformimi të mbështetura nga fuqi të huaja. Dinamika ishte e njëjtë: pastrimi i informacionit me narrativa përçarëse, legjitimimi nga opozita vendase, financim i fshehtë dhe shfrytëzimi i lirisë së tubimit për të destabilizuar vendin. Shqipëria po përjeton një skenar shumë të ngjashëm.

Në përfundim mendoj se Shqipëria sot ndodhet në një moment delikat: nga njëra anë ka mundësinë e një investimi historik që mund të transformojë ekonominë dhe turizmin, nga ana tjetër po përballet me një fushatë hibride që synon ta kthejë përsëri në “vendin e përplasjes SHBA-BE” ose interesave greke dhe serbe.

Protestat e këtij lloji nuk sjellin zgjidhje. Ato vetëm sa pengojnë integrimin europian, trembin investitorët dhe forcojnë përçarjen. Zhvillimi ekonomik, respektimi i pronës private dhe forcimi i institucioneve mbeten rruga e vetme për një Shqipëri më të fortë. Populli nuk ka nevojë për revolucione të importuara, por për punë, stabilitet dhe vizion afatgjatë.

priftipirro2017@gmail.com

Jemi popull i fragmentuar nga kufijtë, nga partitë, nga fetë, nga klanet, nga rrëfimet kundërthënëse

Drini.us
-
0
Jemi popull i fragmentuar nga kufijtë, nga partitë, nga fetë, nga klanet, nga rrëfimet kundërthënëse

Korab Rashiti

🇦🇱
Shqiptarët përballë krizës së tyre të brendshme
Shqiptarët, qoftë në Shqipëri, në Kosovë apo në Maqedoninë e Veriut, po kalojnë sot një periudhë me trazira të shumta. Shpesh flitet për bllokime politike, korrupsion, krizë ekonomike, keqqeverisje apo tensione sociale. Por të gjitha këto, sipas meje, janë vetëm maja e ajsbergut. Problemi është shumë më i thellë. Ai është kulturor, identitar, historik, fetar, civilizues dhe intelektual.
Ne jemi një popull i fragmentuar. Të fragmentuar nga kufijtë, nga partitë, nga fetë, nga klanet, nga rrëfimet kundërthënëse, nga trashëgimia osmane, komuniste, jugosllave dhe postkomuniste. Ne i kemi mbijetuar historisë, por ende nuk e kemi menduar atë mjaftueshëm. Kemi një kujtesë emocionale shumë të fortë, por një transmetim historik të dobët. Dimë të vuajmë, të përkujtojmë, të indinjohemi; por kemi shumë më tepër vështirësi ta kuptojmë ftohtë pse kemi mbetur të bllokuar.
Ndoshta kjo është dobësia jonë më e madhe: nuk kemi ndërtuar një zinxhir të fortë transmetimi mes brezave. Brezat e vjetër shpesh kanë transmetuar dhimbje, krenari, patriotizëm, ndonjëherë edhe frikë, por rrallëherë kanë transmetuar një shpjegim rigoroz të mekanizmave që na kanë mbajtur në prapambetje: etatizmin, klientelizmin, mentalitetin e varësisë, kultin e liderit, ngatërrimin mes kombit dhe partisë, mes patriotizmit dhe bindjes, mes lirisë dhe thjesht ndryshimit të qeverisë.
Kulturalisht, ne ende i ngjajmë adoleshentëve që kërkojnë shenjat e tyre orientuese. Duam të jemi modernë, evropianë, të zhvilluar, të dukshëm, të respektuar. Por shpesh i duam të gjitha këto pa kaluar nëpër disiplinën intelektuale, institucionale dhe morale që ato kërkojnë. Brezi i ri ka aspirata legjitime: dëshiron të jetojë më mirë, të udhëtojë, të krijojë, të ndërmarrë, të shprehet, të mos i nënshtrohet më poshtërimeve të vjetra. Por shumë shpesh kërkon rrugë të shkurtra. E ngatërron trendin me mendimin, sloganin me idenë, revoltën me strategjinë, indinjatën me kthjelltësinë.
Shumë besojnë se bartin ide moderne vetëm pse përdorin fjalët e momentit: drejtësi sociale, demokraci, progres, Evropë, të drejta, barazi, ndryshim. Por këto fjalë shpesh mbeten në sipërfaqen e mendjes. Konsumohen si produkte kulturore, nuk mendohen si parime. Merret një pozë përpara se të ndërtohet një mendim. Duam t’i ngjajmë Perëndimit, por pa e kuptuar gjithmonë se liria perëndimore është ndërtuar mbi përgjegjësinë individuale, pronën private, të drejtën, kufizimin e pushtetit, mosbesimin ndaj shtetit dhe pjekurinë e ngadaltë të institucioneve.
Kësaj krize i shtohet edhe një kontradiktë civilizuese që shumë refuzojnë ta shohin në sy. Një shumicë e botës shqiptare i përket kulturalisht një hapësire të shënuar nga Islami dhe lutet, simbolikisht ose realisht, në drejtim të Mekës. Por, në të njëjtën kohë, kjo shoqëri dëshiron frytet materiale, institucionale dhe ekonomike të Perëndimit. Dëshiron pagat perëndimore, infrastrukturën perëndimore, sigurinë juridike perëndimore, lirinë e qarkullimit, investimet, teknologjinë, prosperitetin, shtetin e së drejtës dhe mbrojtjen e lirive individuale.
Mirëpo Perëndimi nuk u bë i pasur rastësisht. Ai u ndërtua, pavarësisht kontradiktave të veta, mbi kufizimin e pushtetit, pronën private, përgjegjësinë individuale, lirinë ekonomike, ndarjen graduale të politikës nga feja, si dhe mbi një mosbesim të thellë ndaj çdo forme absolute autoriteti. Të duash rezultatet e këtij civilizimi pa kuptuar shkaqet e tij, do të thotë të duash të mbledhësh frytet e një peme pa pranuar t’i studiosh rrënjët.
Problemi nuk është besimi në vetvete. Besimi intim i përket ndërgjegjes individuale. Problemi shfaqet kur mentaliteti fetar, klanor apo kolektivist dominon mendjen publike, ndërkohë që kërkon njëkohësisht përfitimet e një rendi perëndimor të ndërtuar mbi lirinë, të drejtën, ndërmarrjen, përgjegjësinë personale dhe neutralitetin institucional. Kjo kontradiktë prodhon një shoqëri që shikon kah Perëndimi për të jetuar, por diku tjetër për t’u definuar. Ajo do frytet e Evropës, por ende heziton t’i pranojë kushtet intelektuale, kulturore dhe morale që i kanë bërë këto fryte të mundshme.
Prandaj lëvizjet e sotme të kontestimit duhet të shikohen me kujdes. Po, ekziston një zemërim real. Po, ekzistojnë frustrime të thella. Po, qeveritë shqiptare shpesh kanë prodhuar zhgënjim, nepotizëm, arrogancë dhe përbuzje. Por një shoqëri që zbret në rrugë pa doktrinë të qartë, pa projekt koherent, pa alternativë serioze institucionale, mund të bëhet shumë lehtë instrument i forcave që nuk i kupton.
Rreziku është pikërisht këtu: shqiptarët ndoshta po jetojnë një pranverë lëvizjesh, por kjo pranverë mund të kthehet në një iluzion të rrezikshëm. Sepse rrëzimi, kontestimi, denoncimi apo poshtërimi i pushtetit nuk mjafton. Pyetja e vërtetë mbetet gjithmonë e njëjtë: çfarë vendoset në vend të tij? Me çfarë kulture politike? Me cilat institucione? Me çfarë koncepti të lirisë? Me çfarë ekonomie? Me çfarë raporti ndaj shtetit? Me çfarë vizioni civilizues?
Për sa kohë që do të vazhdojmë të besojmë se çdo problem mund të zgjidhet me më shumë shtet, më shumë subvencione, më shumë rishpërndarje, më shumë vende pune publike, më shumë shefa, më shumë parti dhe më shumë premtime, do të mbetemi të burgosur në të njëjtin rreth. Do të protestojmë kundër pasojave të sistemit, ndërkohë që do të kërkojmë edhe më shumë nga ajo që i prodhon këto pasoja.
Bllokimi politik shqiptar nuk është pra vetëm problem qeverish. Ai është simptoma e një krize shumë më të thellë: krizë e pjekurisë kolektive. Duam lirinë, por ende kemi refleksin të kërkojmë leje. Duam prosperitetin, por shumë shpesh e përbuzim kapitalin, ndërmarrjen dhe përgjegjësinë. Duam Evropën, por ende kultivojmë sjellje politike paramoderne. Duam ndryshim, por shpesh refuzojmë punën e brendshme që kërkon një ndryshim i vërtetë.
Zgjimi shqiptar nuk do të vijë nga turma, nga një parti, nga një lider apo nga një revolucion emocional. Ai do të vijë vetëm kur të kemi guximin t’i shohim dobësitë tona pa folklor, pa viktimizim dhe pa romantizëm kombëtar. Një popull bëhet i rritur vetëm kur pushon së kërkuari vetëm fajtorë të jashtëm dhe fillon të kuptojë mekanizmat e brendshëm të dështimit të vet.
Shqiptarët kanë energji, inteligjencë, një aftësi të jashtëzakonshme mbijetese dhe një diasporë të fuqishme. Por pa pjekuri intelektuale, kjo energji mund të shpërndahet në zemërim, modë, manipulim dhe konfuzion. Momenti aktual është prandaj njëkohësisht mundësi dhe rrezik. Mundësi për ta rimenduar trajektoren tonë. Rrezik nëse thjesht zëvendësojmë një iluzion me një tjetër.
Pranvera e vërtetë shqiptare nuk do të jetë ajo e turmave. Do të jetë ajo e mendjeve.
– Korab Rashiti

Protesta të reja dhe ndjekje të të huajve në Belfast

Drini.us
-
0
Protesta të reja dhe ndjekje të të huajve në Belfast

Policia po përpiqet të largojë demonstruesit pranë Newtownabbey në Belfast më 10 qershor 2026. Foto: Peter Morrison / AP / NTB.

Christian Skaug / Document.no 

Të tjera trazira dhe përplasje midis policisë dhe demonstruesve të rebeluar tronditën Belfastin për ditën e dytë radhazi të mërkurën, ndërsa zemërimi është larg përfundimit pas sulmit mizor me thikë nga sudanezi Hadi Alodid (30) ndaj Stephen Ogilvy në kryeqytetin verilindor të Irlandës të hënën në mbrëmje.

Zjarret dhe shpërthimet vazhduan në Belfast ndërsa rreth 800 demonstrues u drejtuan drejt një hoteli që strehon kërkues azili, ku policia u detyrua të përdorë topa uji ndaj demonstruesve që hedhnin tulla, shishe dhe materiale ndërtimi, raporton GB News.

Autoritetet sigurisht dënojnë trazirat, por duket se kjo ka pak efekt.

Përveç Belfastit, policia njoftoi se kishin shpërthyer trazira edhe në Londonderry dhe Portadown.

Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Keir Starmer, ka deklaruar se njerëzit janë sulmuar për shkak të prejardhjes së tyre. Kjo nuk është pa arsye, pasi banda të rebelëve kanë planifikuar dhe ekzekutuar aksione të synuara si zjarrvënie në dhe kundër shtëpive private ku banojnë të huajt.

Si romët, ukrainasit, ashtu edhe afrikanët janë detyruar të ikin, raporton The Times, që përdor fjalën pogrome për atë që po ndodh. Sipas autoriteteve, 27 persona kanë mbetur pa strehë si pasojë e këtyre aksioneve.

Njerëzit në një nga vendet përshkruajnë fenomenuin, i cili nuk është i ri, mjaft thjesht dhe pa ndjenja:

Fqinjët në Ainsworth Drive thanë se ishte hera e tretë që banorët – të cilët i përshkruan si anëtarë të komunitetit roman – ishin “hedhur jashtë”.

Sulmi i fundit, vetëm dy muaj më parë, ishte ende aq i freskët sa një dritare ishte akoma e bllokuar me tabla kur burrat me maska sulmuan përsëri pronën.

Një banor ndihmoi familjen të ikte ndërsa fishekzjarret dhe tullat binin mbi shtëpinë e tyre. Në mëngjes, dritaret e mbetura ishin thyer, një makinë në oborr ishte djegur, dhe dera e hyrjes ishte shkrirë.

“Kanë qenë një pengesë në lagje që kur u zhvendosën”, thotë një grua që banon përballë rrugës. “Dje në mbrëmje ishte pika që e bëri gotën të derdhej.”

Ajo u ankua se qiratë mujore në zonë kishin arritur mbi 900 paund. “Njerëzit nuk kanë mundësi ta përballojnë”, tha ajo. “Dhe pastaj strehojnë këta të huaj që hyjnë.”

«Shtëpi lokale për njerëz lokalë» është një slogani që The Times ka vërejtur në një mur në Belfast.

Një qëllim i veprimeve të rebelëve duket të jenë shtëpitë me banorë të shumtë (HMO), pra banesa me disa familje, për të cilat teorikisht duhet të kërkohet leje nga autoritetet, gjë që në praktikë shpesh nuk ndodh. Ka shumë emigrantë që jetojnë në këto shtëpi.

Postime qarkullojnë në internet që tregojnë vendet ku dyshohet të jenë shtëpi me disa qiramarrës (HMO). Në një postim të shpërndarë nga «Irish Patriot», përmendet një rrugë 90 kilometra në veri-perëndim të Belfast dhe shton: «17 prona HMO. 67 persona. Një zonë e vogël.» Personi që e ka postuar thërret: «Bashkohuni me ne sonte në orën 19:00 kur njerëzit në vend të bëjnë që të dëgjohet zëri i tyre. Ejani. Qendroni bashkë. Bëni të dëgjohet.

The Times ka takuar si një familje ukrainase ashtu edhe dy punonjëse të kujdesit, afrikane të cilat kanë ikur nga shtëpitë e tyre. Njëra nga këto të fundit po heziton të kthehet në Uganda.

Njëkohësisht, policia përpiqet të identifikojë personat që tregojnë objektivat për sulm dhe njëkohësisht t’i mbrojë këto objektiva.

Njerëzit reagojnë paksa si në një zonë lufte:

Një udhëtim 20-minutësh nga aty në Belfast Lindje, një burrë po shikonte për dritare shkatërrimet në rrugën e tij, ku makinat e karbonizuara qëndronin pranë shtëpive me tavolina. Në pyetjen se kush kishte jetuar në shtëpitë që ishin sulmuar nga turma, ai vetëm ngriti supet. “Romë, ndoshta? Dje në mbrëmje nuk kishte rëndësi nga vinin.”

Dhuna e madhe në Irlandën e Veriut është e tmerrshme, por Sir Keir Starmer duhet të kuptojë që një politikë e dobët e imigracionit kërcënon stabilitetin e vendit.

Për pasojë, trazirat në Irlandën e Veriut kanë marrë një dimension etnik që prek të pafajshmit dhe shkatërron iluzionet për harmoni multikulturore.

Nye opptøyer og jakt på utlendinger i Belfast

Në 27 vjetorin e çlirimit nga Serbia

Drini.us
-
0
Në 27 vjetorin e çlirimit nga Serbia

Florim Zeqa

Pse dita e çlirimit nuk është festë shtetërore?!

Të paktë janë popujt që kanë pritur më gjatë dhe që kanë sakrikfikuar më shumë sesa shqiptarët për lirinë e tyre, sikurse që janë të paktë ata popuj që i ka zhgënjyer liria më shumë sesa shqiptarët! Ky zhgënjim shqiptarëve u erdhi si pasojë e një lidershipi të papërgjegjshëm dhe qeverisje të keqe në vitet e paspavarësisë.

Thënja e të vërtetës sot, e qartëson të ardhmen e gjeneratave nesër

Sot me 12 qershor u bënë 27 vite nga hyrja e forcave paqeruajtëse në Kosovë, që njëherit shënon çlirimin faktik të Kosovës. Pra 27 vite liri dhe mbi 18 pavarësi për shqiptarët e Kosovës në rrethana normale do të ishin tepër shumë, madje do të mjaftonin shumë më pak vite se kaq për ndërtimin dhe zhvillimin ekonomik të shtetit!

Megjithatë është kjo liri na solli shtetin, edhe pse ndryshe nga ai që projektuan atdhetarët dhe atë ëndërruan martirët dhe dëshmorët e kombit! Megjithatë, ne kemi shtet me flamur lara-lara dhe himn pa tekst, “mrekulli” që askush nuk e kishte imagjinuar!

Si do që të jetë, liria e Kosovës nuk mund të identifikohet me një emër të përveqëm, grupacion apo parti politike. Secili nga shqiptarët e Kosovës dhe jo vetëm, rezistoi dhe luftoi në mënyrën e vet, për të hequr nga qafa vargonjët serbosllav dhe robërinë shekullore.

Njerëzit kanë deshirë ta kujtojnë të kaluarën e tyre. Mirëpo me kalimin e viteve, kjo e kaluar ndryshon trajtën, ku shumë gjëra hipërbolizohen dhe iu përshtaten rrethanave kohore!

Mirëpo, njerëzit e gjallë të kohës së kaluar duhet ta thonë të vërtetën pa kamuflime dhe pa shtrëmbërime për t’ua lehtësuar rrugëtimin gjeneratave të reja.

12 qershori i vitit 1999 ditë e bekuar për Kosovën

Për secilin popull që ka përjetuar një pushtim të gjatë, dita e çlirimit është dita më e dashur, kremtja më e madhe dhe data më e paharruar në kujtesën popullore.

Për shqiptarët e Kosovës, 12 qershori i vitit 1999 është dita më e madhe, më e lumtur dhe e paharruar. Marshimi i ushtrisë se NATO-s rrugëve të Prishtinës dhe Kosovës shënoi gëzimin më të papërshkruar më fjalë të qytetarëve, të cilin e përshkroj në mënyrën më besnike blici i aparatit dhe syri i kamerave televizive.

Për nderë të ditës së çlirmit bëhen nominime (gradime), avancime në poste të shërbyesve civil dhe ushtarak, falje të dënimeve për të burgosurit e shumë veprimtari tjera më karakter shtetëror.

Ndërsa tek ne nuk ndodhin asnjëra nga këto, për arsyen e thjeshtë së Kosova në kushtetutën e saj nuk ka ditë të çlirimit!

Madje as në vargun e shumë datave e festave shtetërore nuk gjendet dita e çlirimit të vendit, pasi ajo është zëvendësuar më “Ditën e Paqes”!

“Dita e paqes” tjetërsim i luftës çlirimtare

Pavarësisht kësaj prapësie politike, krerët e lartë shtetëror dhe partiak më 12 qershor 2026, në 18 vjetorin e çlirimit të vendit ishte dashtë të jenë në ballë të organizimeve, për të festuar me popullin e tyre ditën e madhe të çlirimit të Kosovës nga UÇK dhe NATO.

Pikërisht në ketë ditë madhështore të vendit tonë, liderët partiak i gjenë të zënë me numërimin e votave dhe me kalkulimet për marrjen e pushtetit. Qytetarët e Kosovës në vend që t’i shohin liderët partiakë të bashkuar në ditën e çlirimit, duke vënë buqeta lulesh tek varrezat e dëshmorëve të lirisë, ata i shohin të ndarë në bastionet partiake duke i bërë kalkulimet partiake për të ardhur tek pushteti në gjysëmshtet.

Pranimi i termit “Ditë e paqes” në vend të ‘Ditës së Çlirimit’ paraqet gabimin më fatal të politikës kosovare.

Sipas kësaj logjike i bie, se në Kosovë nuk ka pas luftë çlirimtare, por vetëm një konflikt të vogël ndëretnik!

Më mohimin e ditës së çlirimit, po tentohet të mohohet lufta çlirimtare, ku si pasojë kemi Gjykatën Speciale, e cila për qëllim ka kriminalizimin e UÇK-së, përkatësisht burgosjen dhe dënimin e çlirimtarëve në ëmër të “drejtësisë” ndërkombëtare!

Po ndodhë pikërisht kështu sepse mungon mbrojtja institucionale e vlerave të luftës çlirimtare!

Ketë vakum institucional është duke e shfrytëzuar Serbia gjenocidiale me një pjesë të bashkësisë ndërkombëtare për të ndëshkuar luftën çlirimtare!

Mungesa e ‘Ditës së Çlirimit’, gabim fatal i hartuesve të Kushtetutës 

Shënimi i ditës së çlirimit në mënyrë institucionale dhe shtetërore do t’a madhështonte luftën çlirimtare dhe sakrificat e gjata dhe të panumërta popullit shqiptarë, kurse lirisë së vendit i jepte kuptimin e plotë, ndërsa popullit do t’i shtonte dashurinë ndaj atdheut.

Në çdo përvjetor të çlirimit të shtetit të Kosovës, qytetarët duhet ta kthejnë kujtesën e tyre në vitet e krenarisë kombëtare, të rezistencës së gjatë paqësore të viteve të ’90-ta, përkatësisht 2 Korrikun dhe 7 Shtatorin e vitit 1990 dhe Referendumin Popullor për Kosovën shtete sovran dhe të pavarur (26-30 Shtator 1991), të cilat i vunë themelet e shtetit të Kosovës si dhe ta kujtojmë me pietet të lartë periudhën e lavdishme të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (Mars 1998-Qershor 1999), për të kujtuar dhe nderuar përgjithmonë gjakun e dëshmorëve të lirisë.

NATO, forca mbrojtëse dhe garantuese e lirisë sonë

Përderisa 27 vite më parë, intervenimi i NATO-s, për më tepër se intervenim ushtarak, ishte kuptuar si mision humanitar për shpëtimin e një popullate krejtësisht të pambrojtur, që i kanosej shfarosja dhe deportimi kolektiv nga trojet e veta, 27 vjet më pas, prezenca e NATO-s në Kosovë dhe baza ushtarake BONDSTEEL konsiderohen forca mbrojtëse dhe garantuese të lirisë sonë.

Disa subjekte dhe liderë partiakë kanë filluar të harrojnë luftën, bashkë me këtë edhe ndihmën e madhe, të pa parë ndonjëherë gjatë historisë sonë shekullore, që na erdhi nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe bota e civilizuar e demokratike në përgjithësi.

Pavarësisht sjelljeve të liderëve partiakë, populli shqiptar i Kosovës përgjithmonë do t’u jetë mirënjohës dhe falenderues SHBA-ve dhe shteteve më të fuqishme të Bashkimit Evropian për ndihmën e pakursyer në çlirimin e vendit tonë, rindërtimin dhe konsolidimin e shtetit, ndihmë e cila po vazhdon edhe në ditët e sotme.

Në fund të këtij shkrimi natyrshëm vjen pyetja logjike për lexuesit e këtyre rreshtave, pse dita e çlirimit nuk është festë shtetërore?!

Ditën e çlirimit e ka bekuar edhe Zoti, prandaj kemi arsye të festojmë.

Kosovë urime 12 qershori, dita e bekuar e çlirimit!

Zoti e bekoftë gjakun e gjakun e derdhur për lirinë e Kosovës!

Florim Zeqa, 12 Qershor 2026

Zbulim arkeologjik i paleolitit të hershëm në Zvërnec të Vlorës

Drini.us
-
0
Zbulim arkeologjik i paleolitit të hershëm në Zvërnec të Vlorës
Besnik Velaj

Në perëndim të qytetit të Vlorës, pak kilometra larg tij, ndodhet një nga peizazhet më të bukura të bregdetit shqiptar. Laguna e Nartës, prej 6500 hektarësh, Ishulli i Manastirit, kodrat të gjelbëruara të Zvërnecit, plazhet e mrekullueshme dhe bota e florës dhe faunës i kanë dhënë këtij mjedisi gjeografik statusin ”Zonë e peizazheve të mbrojtura”.

Ky territor administrohet, varet nga komuna Qendër, Vlorë. Të dhënat morfologjike të kësaj treve dëshmojnë se ky territor bën pjesë në zonat neotektonike, që përfundon në periudhën e Pleistocenit dhe Kuaterrnarit. Sot, kjo ultësirë, e cila bën pjesë në njësinë gjeografike të Myzeqesë së Vogël, përfaqëson një mbivendosje me origjinë olivionale. Në formimin e relievit të saj kanë ndikuar prurjet e lumit të Vjosës, të cilat llogariten në 997 tonë për kilometër katror në vit, forcat dinamike të detit Adriatik, lëvizjet tektonike të tokës dhe ndërhyrjet e njeriut në mjediset e saj.

Në vijën bregdetare, nga derdhja e lumit të Vjosës e deri në vendin e quajtur ”Pllakë” në kodrat e Triportit, krijohen procese shumë të fuqishme që çojnë në ndryshime të shpejta e në përmasa të mëdha në reliev dhe në brigjet e detit. Aktualisht, këtu kemi të bëjmë me avancimin e detit në drejtim të tokës”. E gjithë kjo zonë dallohet për gjetjet arkeologjike, vlerat historike, etnografike dhe monumentale.

Gërmimet

Gërmimet e para në kodrat e Triportit që u bënë në vitet 1975-1976 përcaktuan gjurmët e një vendbanimi të hershëm, i cili i ka fillimet në Periudhën e Paraurbane, shekullit të XI-X para Krishtit. Në shekujt IV-III para Krishtit, ky vendbanim u shndërrua në një qytet të fortifikuar, që shërbeu si një port i rëndësishëm i Ilirisë së Jugut. Qytetet si ai i Apolonisë, Bylisit, Amantias e Olimpit e kryenin veprimtarinë portuale nëpërmjet kësaj skele.

Gjurmët e këtij qyteti shuhen gjatë shekullit të II-të pas Krishtit, pikërisht në kohën kur për herë të parë është përmendur AULONA, si një qytet-skelë, sipas gjeografit të njohur PTOLEMEU. Edhe në zona të tjera të lagunës së Nartës dhe për rreth saj gjatë punimeve të tokës bujqësore e ato bonifikuese jemi ndeshur në gjurmë arkeologjike, të cilat na kanë dëshmuar vazhdimësinë e jetës këtu që nga periudha e Bronxit.

Në këta vitet e fundit, 2011-2013, në vargun e kodrave që ndajnë lagunën e Nartës me ujërat e detit Adriatik kam mundur të grumbulloj mijëra objekte litike, fragmente qeramike e kocka, të cilat përforcojnë bindjen për ekzistencën e vendbanimeve prehistorike në këtë trevë.

Pas thellimit në studimet e deritanishme që bëjnë fjalë për këtë kohë të largët në vendin tonë në rajon dhe pas konsultimeve me specialistët e fushës , akademikun MUZAFER KORKUTIN E PROF. ASS. DR. ILIR GJIPALI, u përcaktua qartë se materiali i grumbulluar në këtë zonë i takon një periudhe të gjatë kohore, nga PALEOLITI i HERSHËM, deri në Periudhën e Bronzit.

Paraprakisht mendohet se kemi të bëjmë me 4 vendbanime prehistorike, të cilat për efekt studimi janë emërtuar Zvërneci A\B\C\D.

Zvërneci

A ndodhet midis kodrave të Triportit dhe të Kulës, në një sipërfaqe pothuajse horizontale, me gjatësi 300 metra dhe gjerësi 150 metra dhe lartësi mbi nivelin e detit 7 metra, që përfshihen në një vijë bregdetare të thyer 500 metra linear.

Banorët e Zvërnecit dhe të Nartës e kanë quajtur këtë vend të sheshtë Putanja, që do të thotë lum i vogël. Nisur nga morfometria e saj nënkuptohet fakti që sa herë që laguna e Nartës fryhet nga ujërat e lumit të Vjosës apo nga rrjedhjet e dendura, shkarkimi bëhet nëpërmjet kësaj ultësire. Objektet e këtij vendbanimi të hapur janë gjetur në sipërfaqe, në profilet shkresore e që ndryshojnë vazhdimisht nga gërryerjet e dallgëve të detit.

Gjatë një zbatice në ecje e sipër marrin me vete shumë materiale të ngurta. Midis tyre në sipërfaqen e rërës dhe në cekëtinën e detit kemi gjetur objekte stralli, si vegla, ashkla. zeje të testuar dhe nuklonese. Deri tani kemi mundur të grumbullojmë 624 vegla pune të plota stralli, një sasi të vogël qeramike, bronzi si dhe material kockor. Zvërneci B ndodhet pas kodrës së Kulës dhe asaj të Protonovës, në vendin e quajtur DIHTARIA.

Në vitet 1960 në këtë territor ndërmarrja e Peshkimit, çeli një kanal që të krijonte Dalanin e Ri për të shërbyer si afluent për furnizimin e kësaj pjese të lagunës me ujëra nga deti. Nga ky veprim dëmtoi gjurmët e një pjese jo të vogël të këtij vendbanimi. Por gjetjet litike që u gjetën aty ndihmuan për të vërtetuar se janë të ngjashme me ato të Zvërnecit A.

Materialet

E veçanta është se në këtë rast arritëm të grumbullojmë një sasi të madhe të materialeve litike të kockave, më shumë qeramikë. vendbanimi i Zvërnecit C, që ndodhet midis kodrës së Protonovës dhe Pusit të Kroatit (Pus nafte i shpuar vonë nga një firmë kroate, B. V), nga përmasat e sipërfaqes e shtrirja e gjetjeve arkeologjike në të, rezulton të jetë më i vogël se dy të parët.

Në përfundim të kodrave të Zvërnecit, pothuajse në gjithë vijën bregdetare, gjenden të lagura nga ujërat e detit formacione shtufore të modeluara në formën e vaskave të mëdha. në këtë sipërfaqe në kohën e zbaticave janë gjetur dhe ruajtur dhjetëra vegla litike, si sëpata dhe hanxharë dore, kruajtëse në formë disku dhe ovale të punuara me material shtufor të ngjeshur me ngjyrë okër. Këto lloj veglash janë punuar në mënyrën më primitive dhe kanë përmasa më të mëdha se ato që janë gjetur prej stralli.

Teknika e punimet, veglat 250 mijë-vjeçare

Nisur nga përmasat makrolitike, teknika e punimit (Pobble tolls, (vegla zejesh), gjykohet se këto objekte e takojnë periudhës së Paleolitit të Hershëm, që daton edhe më parë se 250 mijë vjetësh.

Në Evropë gjurmë të kësaj periudhe janë zbuluar edhe më herët në Atapuerka të Spanjës, Abievili të Francës, Klokton të Anglisë, Shpellën e Kaprionit të Kroacisë e diku gjetkë. Nga studimet paraprake të gjetjeve arkeologjike në trevën e Zvërnecit është arritur në përfundimin se këtu kemi të bëjmë me disa vendbanime prehistorike, që kanë fillimet në periudhën Paleolitike.

Mijëra objekte litike, fragmente qeramike, kocke e bronzi që tashmë janë të trajtuara e të sistemuara, dëshmojnë se banorët e hershëm të këtushëm, kishin arritur përsosmërinë e mundshme në punimin e veglave litike e të poçerisë, duke i kthyer këto zeje në atelie të vërteta, prodhimet e të cilave plotësonin jo vetëm nevojat e veta, por dhe tregtoheshin në bashkësitë përqark. E veçanta e gjetjeve arkeologjike të Zvërnecit dëshmon për vazhdimësinë e pandërprerë të jetës shoqërore aty që nga PALEOLITI e deri në Antikitetin e Vonë.

Gjurmë historike, prehistorike të vendbanimeve paleolitike janë zbuluar edhe në Gajtan të Shkodrës, në Spile të Himarës, në Xarë të Sarandës, së fundi në Durrës dhe Apoloni, por dua të theksoj se vendbanimi i zbuluar ne Zvërnec të Vlorës është më i hershmi prehistorik në vendin tonë dhe dëshmon shtrirjen e vendbanimeve prehistorike përgjatë vijës bregdetare shqiptare. Konkluzionet përfundimtare për gjetjet arkeologjike të kësaj treve do të dalin mbas analizave të kryera me metoda bashkëkohore, organizimi i ekspeditave arkeologjike për shtimin e gjurmëve dhe objekteve të reja si dhe kryerja e thellimi i studimeve për gjetjen të dhënave të jetës sociale e kulturore e materiale të banorëve që u përkasin këtyre periudhave historike.

Ekspeditë arkeologësh të rinj në Ksamil

Një ekspeditë arkeologësh të rinj në “shkretëtirë” u zhvillua me një grup fëmijësh në një nga plazhet e Ksamilit. Fëmijëve j’u improvizua një seksion i vogël kuadrati gërmimi, i cili jepte përshtypjen e kërkimit arkeologjik në shkretëtirë. Ata u informuan mbi punën e një arkeologu përmes lojës interaktive në kërkim të thesarit dhe objekteve arkeologjike. Argëtimi i tyre tërhoqi vëmendjen edhe të prindërve të cilët nuk e perceptonin dot entuziazmin e fëmijëve pasi më herët këto aktivitete zhvilloheshin në prezencën e mësuesve.

Ky aktivitet u zhvillua si pjesë e programit “Edukimi përmes Kulturës”, ku fokusi i tij ishte njohja e brezit të ri me punën e një arkeologu si dhe me vlerat e objekteve tona të trashëgimisë kulturore.

Turistë të huaj në parqet arkeologjike të jugut

Parqet arkeologjike në vendin tonë kanë zgjuar interesin e turistëve të huaj dhe vendas gjatë gjashtë mujorit të parë të 2019. Këto parqe në Shqipëri kanë pritur 130.785 vizitorë gjatë periudhës janar-qershor 2019. Pra mbi 10 mijë vizitorë më shumë se një vit më parë.

Shqipëri ka një sërë sitesh arkeologjike si Butrinti, Apolonia, Oriku, Amantia, etj., ndërsa nga kalatë përmendim kalanë e Gjirokastrës, atë të Lëkurësit në Sarandë, kalanë e Krujës, të Beratit, Elbasanit, kalaja e Petrelës në Tiranë, ajo e Ali Pashës në Tepelenë, kalaja e Rozafës në Shkodër etj.

Ndërsa nga muzetë përmendim Muzeun e Ikonografisë “Onufri” dhe Muzeun Etnografik në Berat, muzetë arkeologjikë në Durrës, Tiranë, Korçë, Muzeun e armëve dhe atë Etnografik në Gjirokastër, Muzeu Etnografik në Sarandë, Muzeu Historik Kombëtar, Tiranë, Muzeu Arkeologjik, Tiranë, Muzeu Historik, Shkodër etj. Këto parqe kanë interes pasi tregojnë historinë dhe kulturën si dhe janë dëshmi e gjurmëve që ka lënë historia në to.

Një lajm i gëzueshëm për Lëvizjen e Deçanit – dega në Mitrovicë dhe veprimtarinë qytetare

Drini.us
-
0
Një lajm i gëzueshëm për Lëvizjen e Deçanit – dega në Mitrovicë dhe veprimtarinë qytetare

Shqiptar Shaljani, Shalë e Bajgorës, Mitrovicë

Një lajm i gëzueshëm për Lëvizjen e Deçanit dhe veprimtarinë qytetare .
Të nderuar aktivistë, bashkëveprimtarë dhe mbështetës të Lëvizjes së Deçanit – Dega në Mitrovicë,
Sot kemi kënaqësinë të ndajmë me ju një lajm të veçantë, i cili shënon një moment domethënës në rrugëtimin tonë organizativ dhe qytetar. Në zyrën tonë u regjistrua aktivisti i 100-të, duke shënuar kështu numrin jubilar të anëtarësimeve në Degën e Mitrovicës.
Kjo ngjarje merr një vlerë edhe më të veçantë nga fakti se anëtarësimi jubilar u realizua nga mërgimtari Agim Mitrovica, i cili kishte ardhur posaçërisht për t’u anëtarësuar në zyrën tonë dhe për të marrë pjesë në një akt simbolik e shpirtëror që do të zhvillohet më pas.
Ky jubile nuk është thjesht një numër. Ai është dëshmi e besimit, përkushtimit dhe vullnetit të qytetarëve që besojnë në angazhimin kombëtar, në vlerat e identitetit shqiptar dhe në nevojën për organizim e veprim të përbashkët në shërbim të së mirës së përgjithshme.
Rritja e vazhdueshme e numrit të aktivistëve dëshmon se idealet dhe synimet tona po gjejnë mbështetje gjithnjë e më të madhe, jo vetëm brenda vendit, por edhe në mesin e bashkatdhetarëve tanë në mërgatë, të cilët vazhdojnë të mbeten të lidhur ngushtë me çështjet kombëtare dhe me zhvillimet në atdhe.
Lidhur me aktin e pagëzimit dhe numrin jubilar të të pagëzuarve nga Shala e Bajgorës, opinionin do ta njoftojmë menjëherë pas përfundimit të ceremonisë.
Urojmë që ky jubile të jetë vetëm një hap drejt arritjeve të reja dhe një motiv shtesë për të gjithë veprimtarët e Lëvizjes së Deçanit, si dhe për aktivistët e lëvizjeve të tjera iluminuese e kombëtare që punojnë për ndërgjegjësimin, ruajtjen e identitetit dhe avancimin e vlerave shoqërore.
Na priftë e mbara në rrugëtimin tonë!
Zoti i bekoftë të gjithë mërgimtarët shqiptarë, kudo që jetojnë e veprojnë, për dashurinë, kontributin dhe lidhjen e tyre të pandërprerë me atdheun.

Nga autonomia e vitit 1974 te Pavarësia e vitit 2008, kur shkelet Akti i Helsinkit, historia ndryshon drejtimin

Drini.us
-
1
Nga autonomia e vitit 1974 te Pavarësia e vitit 2008, kur shkelet Akti i Helsinkit, historia ndryshon drejtimin

Agim Vuniqi, Vashington

Nga autonomia e vitit 1974 te Pavarësia e vitit 2008, kur shkelet Akti i Helsinkit, historia ndryshon drejtimin
Reflektim mbi rrugëtimin historik të Kosovës
Kosova nuk u bë e pavarur sepse shqiptarët fituan luftën dhe as sepse bashkësia ndërkombëtare vendosi ta ndëshkojë Serbinë.
Kosova u bë e pavarur sepse gjatë një periudhe të gjatë historike u shemb besimi se të drejtat kolektive dhe individuale të shumicës së popullsisë mund të garantoheshin brenda sistemit serb.
Historia e Kosovës nuk mund të kuptohet përmes ngjarjeve të viteve 1998–1999, as vetëm përmes shpalljes së pavarësisë më 17 shkurt 2008. Për ta kuptuar Kosovën duhet të kthehemi te themelet e rendit evropian pas Luftës së Dytë Botërore, te Kushtetuta jugosllave e vitit 1974, te demonstratat e vitit 1981, te heqja e autonomisë më 1989 dhe te shkatërrimi gradual i rendit juridik që duhej të garantonte bashkëjetesën e popujve në Evropë.
Një nga paradokset më të mëdha të historisë moderne është se Serbia e humbi Kosovën pikërisht në përpjekjen për ta kontrolluar atë me forcë.
Kosova në Jugosllavi: një republikë pa emër
Kushtetuta jugosllave e vitit 1974 i dha Kosovës një pozitë që shumë juristë e kanë cilësuar si pothuajse republikane.
Kosova kishte: Kuvendin e vet; Qeverinë e vet; Gjykatën Kushtetuese; Bankën e vet; Përfaqësim të drejtpërdrejtë në Presidencën Federale; Të drejtën e vetos në shumë çështje federale.
Megjithëse formalisht mbetej krahinë autonome brenda Serbisë, në praktikë Kosova ishte subjekt kushtetues i federatës jugosllave. Pikërisht ky realitet juridik shpjegon pse kriza e Kosovës nuk mund të reduktohet në një konflikt etnik. Në thelb ajo ishte edhe krizë kushtetuese.
Demonstratat e vitit 1981: sinjali që u injorua
Kur studentët shqiptarë dolën në rrugë në pranverën e vitit 1981, Jugosllavia kishte ende mundësi ta zgjidhte problemin politikisht.
Kërkesa “Kosova Republikë” nuk ishte thirrje për luftë, por kërkesë për barazi kushtetuese me republikat e tjera jugosllave.
Në vend të dialogut, erdhi represioni.
Mijëra shqiptarë u arrestuan, qindra intelektualë u përjashtuan nga puna dhe kërkesat politike u trajtuan si kërcënim ndaj shtetit.
Në retrospektivë, shumë studiues e konsiderojnë vitin 1981 si pikën ku Jugosllavia humbi mundësinë për një transformim demokratik.
Akti Final i Helsinkit dhe kontradikta serbe
Në vitin 1975, shtetet evropiane nënshkruan Aktin Final të Helsinkit, dokumentin themelor të sigurisë evropiane pas Luftës së Ftohtë. Ky akt mbështetej mbi disa parime bazë: mosndryshimin e kufijve me forcë; sovranitetin e shteteve; mosndërhyerjen; respektimin e të drejtave të njeriut; të drejtën e popujve për vetëvendosje.
Këto parime nuk ekzistonin të ndara nga njëra-tjetra.
Shpesh në debatet politike përmendet vetëm paprekshmëria e kufijve, por harrohet se i njëjti dokument kërkon edhe respektimin e lirive politike, të drejtave civile dhe të drejtës së popujve për të vendosur për fatin e tyre.
Kur një shtet shkel sistematikisht këto parime, lind një konflikt ndërmjet integritetit territorial dhe të drejtave themelore të popullsisë.
Pikërisht këtu fillon drama moderne e Kosovës.
Viti 1989: momenti vendimtar
Me ardhjen e Slobodan Miloševićit, Serbia filloi çmontimin e rendit kushtetues jugosllav.
Më 1989 autonomia e Kosovës u suprimua.
Kuvendi i Kosovës u detyrua të votojë nën presion ushtarak.
Institucionet autonome u shkatërruan.
Administrata, policia, arsimi dhe ekonomia kaluan nën kontroll të drejtpërdrejtë nga Beogradi.
Për shumë juristë ndërkombëtarë ky ishte momenti kur u prish kontrata kushtetuese mbi të cilën ishte ndërtuar Jugosllavia.
Në thelb, Serbia kërkonte mbrojtjen e kufijve të saj, ndërsa njëkohësisht po shkatërronte rendin juridik që i kishte dhënë legjitimitet atyre kufijve.
Rezistenca paqësore dhe dështimi i bashkësisë ndërkombëtare
Nga viti 1990 deri në vitin 1998 shqiptarët ndoqën rrugën paqësore të ideuar nga Prof. Fehmi Agani dhe të udhëhequr nga Ibrahim Rugova.
U krijuan: shkolla paralele; universitete alternative; sistem shëndetësor paralel; institucione politike të pavarura.
Pak lëvizje kombëtare në Evropën moderne kanë ndjekur për kaq gjatë një strategji kaq të disiplinuar të rezistencës paqësore.
Megjithatë, bota nuk ofroi zgjidhje.
Kosova mbeti jashtë marrëveshjeve që i dhanë fund luftërave në Kroaci dhe Bosnje.
Lufta e Kosovës dhe fundi i rendit të vjetër
Kur shpërtheu lufta më 1998, procesi politik kishte dështuar. Operacionet ushtarake, dëbimi masiv i civilëve shqiptarë dhe krimet e dokumentuara kundër popullsisë civile e shndërruan Kosovën në një krizë ndërkombëtare.
Ndërhyrja e NATO-s më 1999 nuk e zgjidhi menjëherë statusin e Kosovës, por krijoi një realitet të ri politik.
Pas Rezolutës 1244, Kosova nuk administrohej më nga Serbia, por nga misioni ndërkombëtar i OKB-së.
Praktikisht, Serbia humbi kontrollin efektiv mbi territorin.
Pavarësia e vitit 2008: pasojë, jo shkak
Një nga gabimet më të mëdha analitike është paraqitja e pavarësisë së Kosovës si shkaku i krizës. Në realitet, pavarësia ishte pasojë e një procesi që kishte filluar dekada më herët.
Kur Kosova shpalli pavarësinë më 17 shkurt 2008, ajo erdhi pas: heqjes së autonomisë; represionit sistematik; luftës; administrimit ndërkombëtar nëntëvjeçar; dështimit të negociatave për statusin final.
Më 2010, “International Court of Justice” Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë konstatoi se deklarata e pavarësisë nuk kishte shkelur të drejtën ndërkombëtare.
Gjykata nuk vendosi mbi njohjen, por rrëzoi pretendimin se shpallja e pavarësisë ishte në vetvete e paligjshme.
Çfarë na mëson historia sot?
Në vitin 2026, Kosova mbetet shtet pjesërisht i njohur ndërkombëtarisht, por realitet politik i pakthyeshëm.
Historia e saj ofron një mësim të rëndësishëm për Evropën:
Kufijtë nuk mbrohen vetëm me argumente historike.
Ata mbrohen duke respektuar: liritë politike; të drejtat e njeriut; barazinë qytetare; institucionet demokratike.
Kur një shtet kërkon të ruajë sovranitetin duke mohuar këto parime, ai gradualisht minon vetë bazën juridike mbi të cilën mbështetet sovraniteti i tij. Kosova nuk u bë e pavarur sepse shqiptarët fituan një luftë dhe as sepse bashkësia ndërkombëtare vendosi ta ndëshkojë Serbinë. Kosova u bë e pavarur sepse gjatë një periudhe të gjatë historike u shemb besimi se të drejtat kolektive dhe individuale të shumicës së popullsisë mund të garantoheshin brenda sistemit serb.
Ky është mësimi më i madh i historisë së Kosovës.
Jo se kufijtë janë të parëndësishëm, por se asnjë kufi nuk mund të mbijetojë gjatë nëse nuk mbështetet mbi legjitimitetin demokratik, respektimin e të drejtave të njeriut dhe parimet themelore mbi të cilat u ndërtua rendi evropian pas Helsinkit.
Në fund, nuk ishte pavarësia që e ndryshoi historinë e Kosovës. Ishte shkelja e vazhdueshme e parimeve që duhej ta mbronin atë brenda Jugosllavisë dhe më pas brenda Serbisë. Kur politika dështon t’i mbrojë këto parime, historia zakonisht gjen një rrugë tjetër. Dhe në rastin e Kosovës, ajo rrugë quhej pavarësi.

Mendime për lirinë dhe demokracinë 1999 – 2026

Drini.us
-
0
Mendime për lirinë dhe demokracinë 1999 – 2026
Fotoja është e futjes së trupave të NATO-s në Kosovë
Nga: Besim Prishtina
___
Liria dhe Demokracia 1999-2026
      Sot mbushen 27 vjetët e çlirimit të Kosovës, që e bëri NATO, Amerika, Britania e Madhe, dhe forcat politike ushtarake UÇK, LDK, dhe popullata çë jetoi në Kosovë. 
      Ky ishte intervenimi i parë dhe i fundit i NATO-s në 77 vjetët e ekzistimit.  
      Pilotët Amerikanë, dhe pilotët tjerë nga shtetet e NATO-s, rrezikuan jetët e tyre për  çlirimin e Kosovës, duke u kujdesur të ketë sa më pak viktima civile-ushtarake, edhe nga ana e agresorit, dhe për veprën humanitare,  meritojnē objekt memorial, dhe dekoratën më të lartë shtetrore. 
     12 Qershori 1999, ishte dita e lirisë dhe mrekullisë, pas  500 vjetëve të okupimit Aziatik deri 1912, dhe 87 vjetëve të okupimit Europian 1918-1999. 
      Liria çë e ekzekutoi SHBA ua mundësoi qytetarëve të Kosovës të shprehin vehten, dhe të jetojnë ashtu si duan dhe dijnë: 
      Dikush mëson, punon e dikush në pension.  Dikush punon në postë, spital, në RTK, qeveri, në shkollë-universitet, në KEK, e dikush hapë posta, spitale, RTV dhe shkolla-universitete private. 
      Dikush shetitë, lavdon, privatizon, skijon, proteston, vjedhë, lakmon, adhuron, buzëqeshë, zgërdhihet, urrenë, xhelozon, injoron, voton, votohet, citon, kritikon, predikon, gërzhitet, shëron, lëndon, gëzon, prodhon rrymë, shet rrymë.  Dikush vetëm krahason… dhe pëson. 
      Dikush nuk e din ”megjën” me fqiun e tij, por milimetrikisht e din kufirin dhe demarkacionin me shtetet fqinje.
      Dikush si parlamentare agresive djathtiste(konsumuese e djathit) e kritikoi Z.V. presidentin Amerikan (2016)me mendimin obsesiv çrregullues krahasues: “ju Amerikanët s’e keni kryer demarkacionin me Meksikon, e neve na impononi demarkacionin me Malin e Zi”! 
      Dikush kënaqet me gjthëçka, dikush ankohet për gjithëçka. Dikush lahet në pishinë, shkon në deti mbrenda  2 orëve,  paguan tatim, aktron në teatër, aktron në parlament, grahë veturën normalisht, ose si egërsirë. 
      Dikush e kalon vendkalimin për këmbësorë duke shfletuar instagramin, e dikush si baletan. 
      Dikush shkon në Gjermani, Zvicër, Amerikë, Siri, e dikush bëhet ushtar, biznismen, ingjinier, polic, terrorist, minator, bujk, zjarrfikës, piroman, sportist, tenderist…
      Disa luten në faltore, në auto-rrugë e trotuare, në kasino e bastore, e dikush i plaçkitë të gjitha… pa lutje. 
       Dikush bënë pastrimin kimik, pastron rrugët, pastron paret, e pastron të kaluarën, e dikush e  njollosë të kaluarën dhe të sotmen. 
      Dikush shet gështenja e kallamoq, e dikush patriotizëm, dikush nganjëhere ushqehet natën, e dikush vetëm ditën, e dikush kur ka mundësi. 
      Dikush e ndryshon partinë politike, dikush religjionin e dikush mendjen. Disa çlirojnë gazra, e disa e “ çlirojnë” Shtimjen e çliruar. 
      E dikush duke i falenderuar Amerikës punon në profesione çë s’ka pasë në KS:                        
                                           Kufitar & Doganier. 
      Dikush e shijon lirinë, e dikush me nostalgji e kujton robërinë duke pohuar si antropoid & ahmakoid se:
                                ”përpara ka qenë ma mirë”. 
       Ndërmarrësit fantastik ndërtuan mijëra, fabrika, hotele, super qendra tregtare si: Prishtina Mall, Albi Mall, Royal Mall etj.  Pronari i një agrobiznisi i mbjelli 1 milion trupa pemësh.
      Disa zhvillojnë biznisin  gurëthyes, disa veprimtarinë gurëhedhëse, e disa bëhen gurëhedhës duke e gjuajtur dreqin, e disa shesin dhe blejnë gurë të çmuar, e disa kërkojnë çë sistemi gjygjësor të bëhet me gurëzim.
      Dikush e shpallë, dikush e tallë, e dikush e kallë pavarësinë.  
      Dikush lypë pare te semafori, lypë pare për OJQ, e dikush LQN gjithëkah. 
      Dikush e hapë përfaçësinë e kompanisë H & M, e dikush veq H.M. 
      Liria vlenë edhe për mos-mirënjohësit, sadistët dhe të poshtrit, çë e urrejnë lirinë, sepse është vepër Amerikano-Britanike. 
     Produkte të lirisë janë afërsisht 90  000 biznise, 420 000+ punëtorë të regjistruar, dhe afërsisht 200 000 të paregjistruar, 350 000+ nxënës-studentë, 180 000+ banesa, 170 000+ shtëpi, dy auto-rrugë fantastike…dhe 500 000+ automjete.
               Produkti më i mirë i lirisë demokratike është njeriu e lirë.
      Liria ua mundësoi 1.4 milion Kosovarëve të diasporës, të larguar (1953 – 1997) të kthehen në vendlindje, ose të e vizitojnë si turist, e disave të luajnë futboll për shtetin e Kosovës, të punëohen si ministra, të krahasojnë Kosovën me Zvicrën çë i ka 734 vjetë pavarësi, dhe të pohojnë gjenialisht se:  
                 “në Zvicër është më mirë se në Kosovë”. 
        Liria ia mundësoi trajnerit më të mirë në botë Toni Kuka të fitojë 15+ medale olimpike, botërore, europiane me xhudistë vetëm nga një lagje e Pejës. 
        Liria ia mundësoi dhjetëra nxënësve nga shkollat e Kosovës të regjistrohen në universitetet më prestigjioze botërore: Harvard, UPENN, MIT, Stanford, Cambridge, Oxford, ETH, Berkeley, Yale etj.
      Liria themeloi mijëra OJQ, prej të cilave disa lirisht gënjejnë me “surveja”, “strategjia”, “analiza”, dhe  paguhen të “vërtetojnë” se në Kosovë gjithëçka është keç. 
      Pastaj  ka OJQ me detyrë të: ” Informojë Amerikën se Rusia është e poshtër”…sepse Amerika s’ka informata!!!
      Disa OJQ të “gjelbërta” me prapavi perfide të kuçe,  pohojnë se: “termocentralet super-moderne nuk duhet ndërtuar, sepse janë të dëmshme, e të vjetrat janë në rregull, edhe pse janë 45-60 vjeqare”!
      Liria demokratike mundëson çeverisjen si i: ndershëm,  meqëm, monopolist, ekonomist, pragmatik, demokrat, socialist, sadist, i poshtër, diletant, akademik…
       Liria mundësoi disave çë në fushata zgjedhore dhe qeverisje politike të përdorin ngjyrat kuq e zi: ftyrën e kuqe në premtime, dhe faqën e zezë në realizime
      Liria Amerikane ia mundësoi ish kryetarit socialist të Prishtinës ndalimin e festimit të 4 Korrikut në Prishtinë, e një vandalisti ia mundësoi lëndim-grithjen e ambasadores Amerikane, ndërsa apologjistëve ua mundësoi të pohojnë: “veç pak e kishin grithë”!!! 
     Liria Amerikane ua mundësoi gjenialëve politik çë në vitet 2015+ të pohojnë se: na duhet informuar Amerikanët se çka na kanë bërë okupatori në 1998-1999!!!! Sepse Amerikanët s’e kanë dijtë!!! DMTH Amerika bombardimin e paska  ekzekutuar pahiri….koti….!!! 
      Liria demokratike ia mundësoi një deputeti socialist të trillojë me 24 mars 2024, duke pohuar 3 here se: masakrat filluan vetëm pasi NATO filloi bombardimet!!! DMTH deri me 24. 03. 1999 gjithëçka ishte OK…por NATO prishi paqen!!!
      Amerika ka investuar në liri, siguri dhe demokraci të KS, çë ua mundësoi  shteteve tjera përfitime, duke investur financat e Kosovës në : Aeroport, Elektro-Kosovë, faltore kulti…, ndërsa shteteve të BE-së të investojnë financat e BE-së në KS.
      Amerika & Britania s’kanë përfituar finaciarisht nga investimet (rreth 50 miliardë$), për 27 vjetët e sigurimit të lirisë, me prezencën ushtarake, dhe investimet ekonomike të USAID-it, DFID-it.
     Amerika dhe Britania përfituan titullin humanitar: çlirues të njerëzve që nuk e shijuan lirinë 6 shekuj. Titulli çlirues… ishte kënaçësia dhe interesi Amerikano-Britanez, sepse edhe kënaqësia për bamirësi është interes emocional individual ose kombëtar.
      Informatë për pohuesit se USA & UK kanë interes ekonomik në KS:
      Kompania APPLE, është më e pasur se 96% të shteteve në botë.  Agjencioni “Port Authority(New York City)” për ura, tunele, hekurudha, aeroporte… në 2025 kishte bugjetin 10 miliard$. Britania vetëm nga produksioni muzikor në 2025  fitoi mbi 8 miliard euro.
      Njerëzit çë kurrë  s’kanë ndihmuar, s’e kuptojnë ndihmën Amerikane, dhe pohojnë: Amerika ka interes “gjeostrategjik”.
       Nocioni: ”gjeostrategjia” keçpërdoret nga  primitivët mos-mirënjohës, çë e minimizojnë-nihilizojnë ndihmën madhështore Amerikano-Britanike.
      Amerika dhe Britania e Madhe do të ekzistojnë edhe pa i ndihmuar Kosovës.  
      Amerika 27 vjet, PA LOBIME, e mbronë lirinë dhe demokracinë e Kosovës, prej egërsirave të jashtme, dhe të mbrendshme. 
     Amerikë & Britani,
…. faleminderit për 27 vjetët më të mira, në historinë e shkruar dhe të njohur të Kosovës. 

Tre burra iu bashkuan Shtetit Islamik, planifikuan vrasjen masive të forcave speciale amerikane

Drini.us
-
0
Tre burra iu bashkuan Shtetit Islamik, planifikuan vrasjen masive të forcave speciale amerikane

Shteti Islamik, foto ilustrues. Burimi: Wikimedia. Njëri nga të dyshuarit, Bereen Dzayee, ish-ushtar marinë nga Kalifornia. Burimi i FBI-së dërgoi një foto grupit që tregonte tre RPG dhe disa armë zjarri në karrocerinë e një pickup-i. Burimi: Gjykata Rrethi i SHBA, Kansas.

Tove Elisabeth Rooney / Document.no  

Dëshira e Ghafoor ishte të vriste një ushtare femër me prerje qafe, dhe të mund të vriste 300,000,000 amerikanë. Nëna e Shamsaldeen thuhet se i kishte inkurajuar fëmijët e saj të vrisnin amerikanë.

Tre burra u arrestuan të premten për plane për masakër ndaj forcave speciale amerikane.

Bereen Dzayee (25) nga San Diego, Elias Shamsaldeen (21) nga Porterville në Kaliforni dhe Bisaam Ghafoor (21) nga Kansas u arrestuan pas një hetimi të gjatë të FBI-së.

Prokuroria mendon se ata planifikuan të financonin Shtetin Islamik dhe të kryenin një sulm ndaj forcave amerikane speciale me dronë dhe granata me raketë.

Bereen Dzayee është ish-ushtar i marinës nga Kalifornia, shkruan New York Post. Pentagoni konfirmon se Dzayee shërbeu në marinë në 2023 dhe dha dorëheqjen në 2024.

Bereen Dzayee, Gjykata e 25-të e Qarkut të SHBA, Kansas

Sipas çështjes penale, e cila është paraqitur në një gjykatë federale në Kansas, tre burrat kaluan më shumë se një vit duke komunikuar për planet ekstremiste. Ndër të tjera, ata diskutuan largimin nga Shtetet e Bashkuara për t’u bashkuar me ISIS.

Prokurorët federalë pretendojnë se treshja u betua për besnikëri ndaj ISIS, u përpoq të siguronte mbështetje materiale për organizatën terroriste dhe foli për vrasjen e amerikanëve.

Ata diskutuan gjithashtu blerjen e armëve, duke përfshirë dronët dhe granatat me raketa (RPG), për t’u përdorur kundër forcave speciale amerikane.

Hetimi filloi në maj 2025 kur një burim i besueshëm që bashkëpunonte me FBI-n hyri në kontakt me grupin në një forum social. Burrat mendonin se burimi ishte një anëtar aktiv i IS-it.

Ghafoor thuhet se i ka pyetur burimin e FBI-së se sa njerëz shpresonte të vriste. Ai gjithashtu deklaroi se dëshira e tij ishte të vriste një ushtare femër duke e shqyer me shpatë, dhe se mund të vriste 300,000,000 amerikanë.

Të dyshuarit diskutuan blerjen e raketave me dorë (RPG). Burimi i FBI-së dërgoi një foto tek grupi që tregon tre RPG dhe disa armë zjarri në pjesën e pasme të një kamioni të vogël. Një nga RPG-të kishte shkrim arab që mund të përkthehet si «Bisaam Shahzad Ghafoor».

Gjykata e Qarkut të SHBA, Kansas

Ghafoor i kishte thënë më parë burimit se do të ishte “i sëmurë” nëse emri i tij do të ishte në një dron. Dzayee sugjeroi se fotoja do të ishte një postim i mirë në mediat sociale për Ghafoor.

Në shtator 2025, Ghafoor i tha burimit se planifikonte të gjente një punë për të fituar para për një AK-47 dhe municione, në mënyrë që të mund të trajnohej për luftime për ISIS.

Hetuesit gjetën gjithashtu një koment nga Shamsaldeen në të cilin ai tha se nëna e tij kishte inkurajuar fëmijët e saj të vrisnin amerikanët ndërsa rriteshin.

Shamsaldeen tha gjithashtu se ai luajti video lojëra të dhunshme dhe fantazonte se vrasjet në lojë ishin pjesë e një sulmi të jetës reale.

Në tetor 2025, Shamsaldeen u betua për besnikëri ndaj udhëheqësit të ISIS në një mesazh të ndarë me burimin e FBI-së. Ai citon një hadith të njohur nga feja e paqes që përdoret si motivim për xhihad.

Gjykata e Qarkut të SHBA, Kansas.

Hadithi është nga Sahih al-Bukhari 2797 dhe përshkruan dëshirën e Profetit për të shkuar vazhdimisht në betejë dhe për të vdekur si martir.

Nga Ai në duart e të cilit është jeta ime! Do të doja të martirizohesha në kauzën e Allahut dhe pastaj të ringjallohesha, pastaj të martirizohesha përsëri, dhe pastaj të ringjallesha përsëri, pastaj të ringjallesha përsëri dhe pastaj të martirizohesha.

Dzayee dhe Ghafoor, të cilët përdornin emrin Prince, gjithashtu punuan në fshehtësi për të siguruar para për IS përmes kriptovalutës. Ghafoor i dorëzoi para në dorë një agjenti të FBI-së gjatë një takimi në një xhami në Kansas City. Një prej konvolueseve ishte adresuar për një xhami tjetër në New Jersey.

Gjykata e Qarkut Amerikan, Kansas.

Shamsaldeen dërgoi 1,590 dollarë për të mbështetur ISIS dhe më pas e falënderoi burimin e FBI-së për mundësinë që kishte për të kontribuar.

Gjykata e Distriktit të SHBA, Kansas

Të tre janë sipas Departamentit të Drejtësisë shtetas amerikanë. Nuk ka shumë informacion të dhënë për sfondin e tyre, dhe çështja deri tani ka marrë pak vëmendje në media, gjë që natyrisht mund të jetë për shkak se është akoma e freskët. Bereen Dzayee është një emër kurd. Shamsaldeen është arab, dhe i njëjti është edhe Bisaam Ghafoor.

Tre menn sluttet seg til Den islamske stat, planla massemord på amerikanske spesialstyrker

1...121122123...1,737Faqja 122 nga 1,737