
Agim Vuniqi: “Dokument teknik” apo shtet i shpëtuar?

Deklaratë publike e poetit dhe piktorit Sak Muji

Sak Muji, poet, piktor dhe aktivist i çështjes shqiptare nga Zvicra
DEKLARATË PUBLIKE / ÖFFENTLICHE STELLUNGNAHME / DICHIARAZIONE PUBBLICA ⸻ (Shqip)
Nga përvoja ime mbi 35-vjeçare në Zvicër dhe si përfaqësues i komunitetit shqiptar në kantonin Ticino, ndjej detyrim publik të flas pa ekuivok: Radikalizmi dhe ndërhyrjet ideologjike të huaja nuk janë më raste të izoluara – janë një realitet që kërkon përgjigje të qartë dhe veprim të menjëhershëm. Çdo strukturë, organizatë apo individ që vepron jashtë transparencës, që financon apo përhap ideologji që bien ndesh me rendin kushtetues të Zvicrës dhe me vlerat e komunitetit shqiptar, duhet të përballet me ligjin dhe me refuzimin e plotë shoqëror. Ne si shqiptarë në Zvicër kemi përgjegjësi të dyfishtë:
ndaj shtetit që na ka dhënë siguri dhe mundësi
ndaj identitetit tonë kombëtar që nuk mund të zëvendësohet me asnjë ideologji të importuar Ne nuk jemi komunitet pa rrënjë. Ne nuk jemi komunitet i manipulueshëm. Ne nuk jemi komunitet që hesht përballë devijimeve. Prandaj kërkojmë qartë:
kontroll dhe transparencë të plotë mbi financimet e çdo organizate
ndërhyrje institucionale pa vonesë ndaj çdo forme radikalizmi
ndalim të çdo ndikimi që synon ndryshimin e identitetit dhe vlerave tona ![]()

përgjegjësi publike nga çdo figurë që flet në emër të komunitetit Identiteti shqiptar nuk negociohet. Ligji i Zvicrës është i panegociueshëm. Radikalizmi nuk ka vend në mesin tonë. Kjo nuk është thirrje emocionale. Kjo është qëndrim i qartë qytetar dhe politik. Në fund, qëndrimi ynë është i thjeshtë dhe i qartë: Ne nuk kemi nevojë për ideologji të importuara. Ne kemi nevojë për shkollim, shkencë, kulturë dhe integrim. Besimi është çështje personale. Secili le të besojë ku do dhe si do – kjo te shqiptarët kurrë nuk ka qenë problem. Sepse identiteti ynë është më i vjetër se çdo ndarje: ilirik, shqiptar dhe njerëzor. “Pasha tokë e qiell, e hënë e diell” – ky është betimi ynë i lashtë, mbi nderin dhe mbi jetën. Dhe këtë frymë e respektojmë edhe në Zvicrën tonë: duke respektuar ligjin, duke respektuar njëri-tjetrin, dhe duke ruajtur identitetin tonë pa e humbur atë. Ne integrohemi – por nuk zhdukemi. Ne respektojmë – por nuk nënshtrohemi. Ne jetojmë me të tjerët – por mbetemi vetja jonë. ⸻ (Deutsch) Aufgrund meiner über 35-jährigen Erfahrung in der Schweiz sowie als Vertreter der albanischen Gemeinschaft im Kanton Tessin sehe ich es als meine Pflicht, klar und unmissverständlich Stellung zu beziehen: Radikalisierung und ideologische Einflussnahmen von außen sind keine Einzelfälle mehr – sie sind eine Realität, die eine klare Antwort und sofortiges Handeln erfordert. Jede Struktur, Organisation oder Person, die intransparent agiert oder Ideologien verbreitet, die im Widerspruch zur verfassungsmässigen Ordnung der Schweiz und zu den Werten unserer Gemeinschaft stehen, muss konsequent zurückgewiesen und rechtlich überprüft werden. Wir als Albaner in der Schweiz tragen eine doppelte Verantwortung:
gegenüber dem Staat, der uns Sicherheit und Chancen gegeben hat
gegenüber unserer nationalen Identität, die durch keine importierte Ideologie ersetzt werden kann Wir sind keine wurzellose Gemeinschaft. Wir sind keine manipulierbare Gemeinschaft. Wir sind keine Gemeinschaft, die schweigt. Deshalb fordern wir:
vollständige Kontrolle und Transparenz der Finanzierung aller Organisationen
sofortige institutionelle Massnahmen gegen jede Form von Radikalisierung
Schutz unserer Identität und Werte vor ideologischer Einflussnahme
öffentliche Verantwortung aller Vertreter der Gemeinschaft Die albanische Identität ist nicht verhandelbar. Das Schweizer Recht ist unantastbar. Radikalismus hat keinen Platz in unserer Gesellschaft. Dies ist kein emotionaler Appell. Dies ist eine klare bürgerliche und politische Haltung. Am Ende ist unsere Haltung klar: Wir brauchen keine importierten Ideologien. Wir brauchen Bildung, Wissenschaft, Kultur und Integration. Glaube ist eine persönliche Angelegenheit. Jeder soll glauben, was und wie er will – das war bei den Albanern nie ein Problem. Unsere Identität ist älter als jede Spaltung: illyrisch, albanisch und menschlich. „Bei Erde und Himmel, bei Mond und Sonne“ – das ist unser altes Gelöbnis, verbunden mit Ehre und Leben. Und diesen Geist respektieren wir auch in unserer Schweiz: durch Respekt vor dem Gesetz, durch Respekt voreinander, und durch Bewahrung unserer Identität. Wir integrieren uns – aber wir verschwinden nicht. Wir respektieren – aber wir unterwerfen uns nicht. Wir leben miteinander – aber wir bleiben wir selbst. ⸻ (Italiano) Sulla base della mia esperienza di oltre 35 anni in Svizzera e come rappresentante della comunità albanese nel Canton Ticino, sento il dovere di esprimere una posizione chiara e senza ambiguità: La radicalizzazione e le influenze ideologiche esterne non sono più casi isolati – sono una realtà che richiede una risposta immediata e concreta. Ogni struttura, organizzazione o individuo che opera senza trasparenza o che diffonde ideologie contrarie all’ordine costituzionale svizzero e ai valori della nostra comunità deve essere affrontato con fermezza e nel rispetto della legge. Noi, come comunità albanese, abbiamo una doppia responsabilità:
verso lo Stato svizzero che ci garantisce sicurezza e opportunità
verso la nostra identità nazionale, che non può essere sostituita da ideologie importate Non siamo una comunità senza radici. Non siamo una comunità manipolabile. Non siamo una comunità che tace. Per questo chiediamo:
pieno controllo e trasparenza sui finanziamenti delle organizzazioni
interventi istituzionali immediati contro ogni forma di radicalizzazione
tutela della nostra identità e dei nostri valori
responsabilità pubblica di chi parla a nome della comunità L’identità albanese non è negoziabile. La legge svizzera è intoccabile. Il radicalismo non ha spazio tra di noi. Questa non è un’emozione. È una posizione chiara, civica e politica. Infine, la nostra posizione è semplice: Non abbiamo bisogno di ideologie importate. Abbiamo bisogno di istruzione, scienza, cultura e integrazione. La fede è una scelta personale. Ognuno è libero di credere come vuole – questo non è mai stato un problema per gli albanesi. La nostra identità è più antica di ogni divisione: illirica, albanese e umana. “Per la terra e il cielo, per la luna e il sole” – questo è il nostro antico giuramento. E questo spirito lo rispettiamo anche nella nostra Svizzera: nel rispetto della legge, nel rispetto reciproco, e nella difesa della nostra identità. Ci integriamo – ma non scompariamo. Rispettiamo – ma non ci sottomettiamo. Viviamo insieme – ma restiamo noi stessi. ⸻ Sak Muji Kryetar i Shoqatës Kulturore Shqiptare “Aleksandër Moisiu” – Ticino smuji’26

Një drekë me Saïda Keller-Messahli, miken e çmuar të shqiptarëve
Fatmir Gashi, Zvicër
“Trojet e Arbrit” organizon takim informativ dhe mbështetës për projektin e shkrimit të historisë së Presidentit Historik, Dr. Ibrahim Rugova

Shoqata “Trojet e Arbrit” organizon takim informativ dhe mbështetës për projektin e shkrimit të historisë së Presidentit Historik, Dr. Ibrahim Rugova
Shoqata “Trojet e Arbrit” fton të gjithë shqiptarët që jetojnë në Zvicër të marrin pjesë në një takim informativ dhe mbështetës për projektin shkencor kushtuar Presidentit Historik të Kosovës, Dr. Ibrahim Rugova.
Takimi do të mbahet më 12.04.2026, në Klubin “Dardania”, në adresën: Bleiche-Areal nr. 16, 4800 Zofingen, Zvicër.
Në këtë takim do të njoftoheni me rrjedhën e përgjithshme të gjashtë organizimeve shkencore, si dhe me botimin e gjashtë veprave enciklopedike me gjithsej rreth 5000 faqe material shkencor.
Projekti për shkrimin e historisë së Presidentit Historik, Dr. Ibrahim Rugova, përfshin studimin e historisë së Republikës së Kosovës në periudhën 1989–2006.
Në këto vepra do të përfshihet edhe kontributi i mërgatës shqiptare në Evropë dhe Amerikë në mbështetje të pavarësisë së Kosovës.
Pjesëmarrja juaj do të na nderojë, ndërsa mbështetja juaj është shumë e rëndësishme për të ruajtur dhe paraqitur saktë këtë pjesë të historisë sonë.

Hyri në shtyp romani dokumentar “Revolta e Syzifit”, i autorit Bardhyl Mahmuti
Të nderuar shqiptarë,
Siç ju kemi njoftuar me rastin e 15 Janarit, Ditës së Përkujtimit të Viktimave të Krimit të Gjenocidit që ka kryer Serbia ndaj shqiptarëve në Kosovë, Qendra “Gjenocidi në Kosovë-Plagë e hapur” vendosi që për 27-vjetorin e përkujtimit të viktimave të gjenocidit në fshatin Poklek i Vjetër, të botojë romanin dokumentar “Revolta e Syzifit”, të autorit Bardhyl Mahmuti.

Bardhyl Mahmuti
Romanit i kushtohet njërit nga krimet me të tmerrshme të zbatimit të gjenocidit gjatë luftës së viteve 1998-1999, që forcat e armatosura serbe kanë kryer më 17 prillit 1999 në Poklek të Vjetër të komunës së Drenasit.
Përurimi i këtij romani do të bëhet më 17 prill 2026, në Drenas, ndërkaq më 18 prill, në Prishtinë.
Në të njëjtën kohë Qendra “Gjenocidi në Kosovë – Plagë e Hapur” shpreh mirënjohjen e saj për donatorët që me kontributet e tyre na mundësuan botimin e këtij romani.
Me respekt të veçantë
Qendra “Gjenocidi në Kosovë – Plagë e Hapur”
Gjenevë, 6 prill 2026
-- Gjenocidi në Kosovë - Plagë e hapur 1200 Genève Tel.: +41 79 548 48 87 eMail: info@kosovogenocide.com Online: www.kosovogenocide.com
Turqia neoosmane, njejt si Perandoria Osmane dikur, mendon se ne jemi “të saj” dhe mund të na e ndryshoj kulturën, historinë e identitetin kombëtar

E njëjta gjë është kërkuar edhe nga ish ambasadorja e Turqisë në Kosovë, Songul Ozan : “Lloje të tilla të punimeve, të cilat synojnë largimin e shprehjeve të pakëndshme në librat e historisë, ekzistojnë jo vetëm ndërmjet Gjermanisë dhe Francës, por edhe shumë shteteve, përfshirë edhe vendin tim e posaçërisht ndërmjet vendeve, të cilat kanë marrëdhënie fqinjësore”.
Kështu që në heshtje librat e historisë në Dardani kanë filluar të korrigjohen.
Nga klasa e 5-të deri në të 13-ën del se Perandoria Osmane gjatë shekujve të pushtimit të viseve të banuara me shqiptarë nuk ka vrarë, nuk ka ushtruar dhunë dhe nuk ishte e ashpër. Në vend të këtyre shprehjeve, sipas korrigjimeve, sulltanët me ushtrinë dhe administratën tyre sunduan, burgosën dhe ushtruan ndërhyrje ushtarake.
Teksa në Ministrinë e Arsimit një vizitë te tillë e shohin në kuadër të shkëmbimit të përvojave, historianët e cilësojnë si formë presioni turk .

Autori i një libri shkollor të historisë në arsimin parauniversitar dhe bashkautori i shumicës së teksteve të këtij niveli, konsideron se delegacioni ka për qëllim mbikëqyrjen e komisionit të caktuar nga MASHT-i. “Delegacioni nga Turqia vjen
Si të tillë nuk e njoh edhe as që kisha dashur të takohesha me ta”, ka profesori univerzitar . Ky s’e njeh as komisionin vendës, të themeluar për këtë çështje nga MASHT-i.
“Punën time e bëj të pavarur, prandaj nuk njoh asnjë komision që provon të prekë çështjet shkencore”, ka profesori. Ky thekson se MASHT-i nuk i ka konsultuar autorët e librave kur e ka themeluar atë komision, ndërsa ka zënë ngoje kryetarin e komisionit,….Për të ka thënë se është historian, por jo tekstshkrues i librave të historisë në arsimin parauniversitar.
“Ai e ka përgatitur një raport në të cilin janë të përfshirë disa rekomandime, i cili gjendet në Divizionin e Sigurimit të Cilësisë dhe i cili në të ardhmen jo shumë të largët do të organizojë debat të hapur me ekspertë të teksteve shkollore”, ka thënë burimi anonim . Sipas tij, pas këtyre debateve do të organizohen takime me autorët e teksteve përkatëse, në mënyrë që bashkërisht të debatohen rekomandimet e komisionit dhe ato nga debatet e hapura.
“Vetëm me pëlqimin e autorëve mund të bëhen ndryshimet”, është shprehur ai, teksa ka mohuar që komisioni që do të vijë nga Turqia do të ndërhyjë në punët kosovare.
“Ardhja e ekspertëve nga Republika e Turqisë nuk e nënkupton ndërhyrjen në punët tona, por ky do të jetë një shkëmbim përvojash, ashtu siç ka ndodhur e do të ndodhë në takimet e tjera që kemi pasur me ekspertë të vendeve të tjera evropiane”, ka përfunduar ai.
MASHT-i kishte themeluar një komision për rishikimin e prezantimit të historisë, gjeografisë dhe kulturës osmane e turke në tekstet shkollore parauniversitare në Republikën e Dardanisë. Komisioni përbëhet nga gjuhëtarë, letrarë, historianë, muzikologë etj. Puna e komisionit është përfunduar dhe janë dhënë të gjitha rekomandimet se ku do të duhej të ndryshoheshin tekstet shkollore parauniversitare, kudo që flitet për Perandorinë Osmane.
Nga lënda e historisë janë prekur tekstet Historia 5 e autorëve, Fehmi Rexhepi, Frashër Demaj, botuar nga “Libri Shkollor” më 2007; Historia 6 e po të njëjtëve autorë dhe po të njëjtit botues (2004), , Historia 7 e autorëve Isa Bicaj, Arber Salihu (2004); Historia 8 e autorëve Izber Hoti, Jetullah Krasniqi (2005): Historia 10 (Gjimnazi Gjuhësor) e autorëve, Isa Bicaj e Arber Salihu (2004); Historia 10 (Gjimnazi Informatikë – Matematikë ) i autorëve, Jusuf Bajraktari, Frashër Demaj (2003), Historia 10 (Gjimnazi Gjuhësor) -Isa Bicaj e Arbër Salihu (2003) Historia 11 (Gjimnazi Përgjithshëm) –Jusuf Bajraktari, Isa Bicaj (2004); Historia 11 (Gjimnazi Gjuhësor) – Fehmi Rexhepi, Frashër Demaj (2004), Historia 11 (Gjimnazi Shoqëror), Ramiz Abdyli, Emine Bakalli (2004) dhe Historia 12 (Gjimnazi i Përgjithshëm) dhe Jusuf Bajraktari e Arbër Salihu (2005), që të gjithë të botuar nga “Libri shkollor” 2005.
Ndërkaq autori i studimit te teksteve mësimore të historisë Dardani -Shqipëri-Serbi, me titull: Kosova 1912-2000 në tekstet mësimore të historisë së Kosovës, Shqipërisë dhe Serbisë”, , mendon se tekstet mësimore të historisë për shkollat fillore dhe të mesme në Dardani duhet të ndryshohen rrënjësisht dhe urgjentisht.
“Madje këto ndryshime duhet bërë jo vetëm sa i takon prezantimit të periudhës kur Dardania dhe shqiptarët në përgjithësi kanë qenë nën Perandorinë Osmane, dhe jo siç kërkojnë palët e përfshira, por duke u bazuar në dokumente, dëshmi, fakte, argumente etj.”, ka thënë profesori . Pra, sipas tij, duhet të eliminohet gjuha e urrejtjes, shpifjet, etiketimet, hiperbolizimet. Ndryshe, ka thënë ai, duhet ruajtur nga çdo trysni politike.
Ndryshimet në librat e historisë do t’i kontribuojnë marrëdhënieve Dardani -Turqi të cilat, sipas zyrtarëve turq , janë të shkëlqyeshme.Ata ngjashëm kanë vepruar edhe shtete tjera, “të cilat kanë jetuar në të kaluarën një histori të përbashkët”.
Neve kemi gjetur gjithashtu disa prej ndryshimeve konkrete që kanë pësuar librat e historisë nga klasa e pestë deri në klasën e trembëdhjetë. Shembujt e paraqitur në këtë rast u takojnë librave të historisë së klasës së pestë, gjashtë dhe tetë. Në librin aktual të historisë së klasës së pestë, fjalët “dhunë” dhe “vrasje” në raport me Perandorinë Osmane janë fshirë.
Fjalia “…osmanët vranë shumë shqiptarë…” është fshirë tërësisht, fjala “..ashpërsi” është shndërruar në “…ndërhyrje ushtarake”. Ndryshimet e tjera janë bërë në librit të historisë së klasës së 6-të, ku fjalia “…sundimi i egër osman…”, është shndërruar në “…pushtimi osman”. Vijë i është rënë edhe pjesëve të librit të historisë së klasës së 8-të si fjalia “…merreshin masa të rrepta ndaj atyre që nuk ishin të fesë islame…”, tash ka tjetër kuptim. “…
Agjencioni Floripress ka siguruar një raport të punës të një komisioni komisioni parapark , ku kryetar i të cilit ishte prof.dr. Shkëlzen Raça (historian), me anëtarë prof.dr. Ruzhdi Pllana (gjeograf), prof.dr Hysen Matoshi (kulturë osmane dhe turke-gjuhë e letërsi), Mr.sc. Astrit Mustafa (kulturë osmane e turke-muzikë) dhe sekretar i komisionit, Mr.sc. Avni Rexha.
Komisioni për Rishikimin e Teksteve të Historisë, i formuar nga Ministria e Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë, kishte përpiluar një raport, i cili para finalizimit do të shikohet dhe nga ekspertë nga Turqia.
Por, këtë ata do ta bëjnë në konsultim me anëtarët e Komisionit për Rishikimin e Teksteve të Historisë, e pa mohuar as autorët e teksteve, mendimi i të cilëve sipas MASHT- it nuk do të anashkalohet asnjëherë.
Në kuadër të vizitës së ekspertëve turq do të organizohen edhe debate lidhur me këtë “problem” në tekstet e historisë si dhe rekomandimet e grupit të ekspertëve kosovarë.
“Grupi i ekspertëve turq do të shikojnë disa nga sugjerimet që kanë dhënë ekspertët e Kosovës dhe do të japin kontributin e tyre, në mënyrë që tekstet tona të jenë të përshtatshme duke përmbushur kriteret”.
Ardhja e ekspertëve turq nuk duhet të keqinterpretohet. “Nuk do të thotë se ata do të vendosin si të jenë tekstet e Dardanisë, por këtë po e bëjmë thjesht për të treguar gatishmërinë tonë për të bashkëpunuar jo vetëm me Turqinë, por edhe shtetet e tjera”
Një poemë e Ismet Hasanit, kushtuar Mustafë Hajdinit – Xanit, të mbijetuarit të Masakrës së Tivarit

Të mos harrojmë historinë e shqiptarëve.
Na e ka lënë për obligim jeta:
Njeriu jeton për të krijuar vepra.
Ai që e di çka është drejtësia
Kurrë nuk bën vepra të këqia,
Por gjithnjë vepra t’mira bën
Rrugën e drejtë kurrë s’e lën.
Vepër është fjala, vepër është këshilla,
Duhet përmendur veprat e mira.
Dhe do të shënoj në këtë letër,
Për një njeri që ka lënë vepër.
Kjo është vepër e një dëshmitari,
që është vetë një bir shqiptari,
ka shpëtuar i gjallë nga Tivari
për masakrën ka shkrua i pari.
E kam fjalën për një djalë – trimi,
E quajnë me emër – Azem Hajdini,
Është i njohtur si Azem Xani
për vepër t’mirë larg i ka shkua zani!
Nuk e ka treguar tragjedinë e vet,
e ka mbajtur fshehtë për shumë vjet.
Nuk ka guxua prej atij regjimi
do të akuzohej për vepër krimi!
Por muar guximin ky djalë shqiptari,
besa e mori rolin e një shkrimtari.
E ndriçoi tragjedinë në Tivar,
Që ka ngjarë 61 vjet më parë (1945)
Ku janë vra mbi katërmijë shqiptarë!
Shkruan Azemi të vërtetën
dhe aspak nuk e lakon të drejtën.
Që para 61 vjetëve ka ndodhë në Tivar*
Masakra më e madhe mbi shqiptarë.
Duke kuptuar veprën e tij
që do të hyjë në histori,
çka i ka ndodhur edhe Azemit vet
kur ia pasur vetëm 22 vjet.
Në atë kohë krerët e Serbisë,
Të Malit të zi e t’Maqedonisë
E përgatitën të zezën për shqiptarë
Me ua humbë fijen, me i vra në Tivar.
Kur i kanë mbledhë këta të rinj
Ka dalë numri mbi katërmijë,
Të gjithë n’Tivar i kanë çua
me t’vetmin qëllim – me i masakrua!
Pra, me urdhërin e Serbisë,
T’Malit të Zi e t’Maqedonisë
U zhduk një brez i shqiptarisë
Kur ishin në lulën e rinisë…!
Baca Azem për tragjedi tregoi
E ka të shkruar dhe na njohtoi,
Na e sqaroi krejt atë ndodhi
Tash do të hyjë në histori…
Baca Azem sa mirë po flet
Tragjedinë e tregoi drejt
Që e ka mbajtë fshehtë për shumë vjet
Atëherë njëzetedy vjeç ka qenë vetë!
Flet baca Azem me krenari
Tash i ka plot tetëdhjetëedy
Është e kthjellët mendja e tij
E përkujton qartë atë tragjedi.
Baca Azem e kreu detyrën
Ia la popullit veprën më të mirën
Kanë kaluar vite shumë të gjata,
Tash të studiohet nëpër gjenerata.
Si Azemin tash i kemi t’rrallë
Që kanë qenë pjesëmarrës në Tivar
U ka ndihmuar Zoti, kanë shpëtuar gjallë
Krenohemi me ta, si d ë s h m i t a r ë.
Për bacën Azem edhe një dëshirë
Që ta ketë shëndetin e mirë,
Të na jetojë edhe shumë vjet
Ia la nderin vetes dhe shokëve t’vet!
Baca Azem e kreu rrëfimin,
Me krejt këtë e arriti qëllimin,
në pleqëri të thellë e dha provimin
historisë i shtoi ndriçimin.
Ka merita për shumë shpërblime,
Shumë MIRËNJOHJE e FALËNDERIME.
Që në moshën e thellë të pleqërisë
Të hyjë në faqet e historisë!
Si autor, kam edhe këtë mendim,
T’i shërbejë poemës si përfundim:
E përdora diturinë dhe mendjen,
E përpunova me shumë kujdes poemën,
E shfrytëzova lapsin e penën,
Për me thurë sa më mirë poemën.
U përpoqa, si me dëtyrim,
Ndaj Bacës Azem – një obligim,
U mundova ta gjejë mënyrën,
Bacës Azem mos me ia harrua t’mirën.
Baca Azem e kreu dëtyrën,
Ia la popullit Veprën më të mirën
Vetes dhe shokëve ua zbardhi fytyrën.
Të falemnderit, o Azem Xani,
dëshiroj që larg të ndihet zani,
i dëshmove botës mbarë,
e ndriçove Masakrën në Tivar,
që ka ngjarë 61 vjet më parë,
ku janë vra mbi katërmijë shqiptarë,
Shqiptarisë ia ndriçove historinë,
Mbete i pavdekshëm për brezat që vijnë./IMH
Shoqatat e pensionistëve si relikte ilire – heshtja që ushqen padrejtësinë
Mos na e ndërroni drejtimin tonë historik, nuk jemi trampolinë e islamit në Europë!

Mësimi nga kombet e qytetëruara si Finlanda, është tejet i domosdoshëm

Si duket më shumë na pëlqen SHOU se kombi?!
FINLANDA-SHQIPËRIA 1
Janë dy vende me një histori shumë të ngjashme. Mbase të gjitha kombet e vogla kanë përafërsisht të njëjtat rrëfime por kjo e Finlandës deri më 1945, më del shumë e ngjashme. Pa dymendje mund të konstatoj se Finlanda përceç fatit ka pasur edhe njerëz dhe miq të cilët e kanë ndihmuar fatin e këtij populli.
Fati i Finlandës ishte se me fillimin e njohjes së kombeve të paqytetëruara, Finlanda ra në dorë të një shteti me një qytetërim shumë të lartë sikur është Suedia, derisa Shqipëria ra në dorë të një pushtuesi barbar. Një pushtues që përveç injorancës dhe jetës parazite, nuk ofronte duke përfshirë këtu edhe vazalët e saj institucional që në njëmformë ishin edhe ata pushtues apo ishin si ujku qëmpriste me gojë hapur.
Pushtuesit tanë ndalonin gjuhën shqipe, shkrimin shqip, lutjet shqip; vrisnin mësues, iluminist dhe priftërinj shqiptarë derisa, “pushtuesi” i Finlandës themeloi alfabetin finlandez (Mikael Agrikola vetëm shtatë vite para “Mesharit), mblodhën folklorin finlandez të mos zhdukej psh. epin KALEVALA, një pasuri e letërsisë botërore, themeluan administratë, shkolla, ushtri, rrugë, ura etj.
Turqit, përveç atyre që thamë më lart, dogjën libra, biblioteka, shkatërruan kishat vendëse, dhe, përveç ndonjënurë që bëri ndonjë Pasha, nuk ndërtuan asnjë objekt për be. Në kohën e pushtimit osman, Asnjë qytet në Kosovë dhe në Shqipërinë e Veriut nuk ka ngjarë në qytet. Një shkretëtirë që bënte të urrehejnvandlundja, jo të duhej.
Më 1908-1909, Suedia si një pushtuese e çmendur, e humbi luftën nga Rusia, përkatësisht Polonia. (Poloni ishte edhe Ukraina) dhe si humbëse, Rusia i mori Finlandën nën administrim me një autonomi shumëntë zgjeruar. Pra, Finlanda përveç të drejtave në kulturë dhe arsim, nën pushtuesin e ri, bëri edhe valutën finlandeze “markën” të stampuar me latinicën finlandeze dhe me qirilicën ruse.
Nën pushtetin rus ndryshoi kryeqyteti, nga Turku me popullatë si shumicë suedeze, në Helsinki, si qytet dhe port më i afërt me Rusinë, përkatësisht Tallinin estonez. Përveç shkollave, Rusia bëri me qindra mija vija hekurudhore. Krahasini urbanimin shqiptar nën pushtimin turk po, mjerimin turk e pastaj serb deri më 1966.
Atje u shkollua finlandezët dhe ca dolën poetë të nivelit ndërkombëtar si Aleksis Kivi (Sten Vall(, Eino Leino etj., krahaso Samiun, Naimin, Çajupin Shirokën etj. Dolën dhe ushtarakë si Manerheimi, krahaso Skënderbeun, Mehmet Pashë Dërrallën, Vaso Pashë Shkodranin, Aqif Pashë Elbasani, Hajredin Bej Cakranin, në politikë Ismaili Qemali, Hasan Prishtina, Rexhep Mitrovica, etj. Më 1912 iku Turqia dhe Shqipëria (shqiptarët), ra më duar të dreqit e të birit. Sikur nuk mjaftonin armiqtë veriorë, jugorë, perëndimorë dhe lindorë, por edhe luftat në mes vete nuk kishin të ndalur. Lexo vetëm kujtimet e Hajredin bej Cakranit dhe do të kuptoni se ç’mjerim i sillte shqiptari Atdheut.
Finlanda e filloi luftën kundër pushtuesit rus. Udhëheqësi i pavarësisë së Finlandës ishte gjeneral, më vonë mareshal Manerhejmi. Një gjeneral i arritur në shkollat ushtarake ruse (krahaso Skënderbeun). Një kalorës me famë botërore. Menjëherë pas marrëveshjes meqenëse Rusia e humbi luftën kundër një kombi të vogël, Pra,1917, Finlanda e fitoi pavarësinë. Nga Rusia, pesë vite më vonë se Shqipëria.
Të kuqtë, kishim lënë ideologjinë e vet këtu. Filloi lufta qytetare të bardhë kundër të kuqëve apo pksidenti kundër ortodoksët të kuq. Kupto komunistët. Një luftë me fitoren e të bardhëve por me shumë humbje në njerëz. Me marrëveshje, Rusia nuk e lëshoi Karjallën. Krahina e Karjallës nën pushtimin rus është vetëm 80 km afër Petërburgut. Tanë, karjalla është vetëm një Çamëri e humbur. Erdhi LDB si për Ilirinë, si për Skandinavinë. Shqiptarët u rreshtuan në dy kampe, një ndarje që kurrë nuk do të mund të vlerësohet se kush kishte të drejtë. Apo, të drejtë kishin ballistët por fatin e Shqipërisë e përcaktuan sllavët komunistë. Përsëri u thirr mareshal Mannerheimi për ta udhëhequr luftën.
Një strateg i tipit Skënderbe. Finlanda, në bllok u rreshtua me të fortin. Me nazistët pra. Dhe nuk ishin vetëm këta. Aty ishin suedezët, norvegjezët, Lituanisë etj. por vetëm shqiptarët u gjykuan dhe u vetgjykuan për vazalitet ndaj Italisë fashiste, më vonë Gjermanisë naziste. Shqipëria iu vetnënshtrua komunizmit dhe mjerimit. Kosova nuk kishte zgjedhje.
E lënë jetim, si provincë e deriatëherëshme e Jugosllavisë, iu nënshtrua një mundësie utopike meqenëse, nuk kishte as forcë, as përkrahje. Më 1943, filloi lufta e dytë civile në Shqipëri. Masakrat që bënë partizanët kundër antikomunistëve, nuk janë më të buta se ato që bëri Serbia në Kosovë në pranverën e vitit 1999. Po e marr vetëm këtë shembull I cili është në kujtesën e shumicës së shqiptarëve.
Me përfundimin e LDB, rruga e “përbashkët” e finlandexëve dhe e shqiptarëve, përfundon për gjithmonë. Shqiptarët u rreshtuan me komunistët, finlandezët me demokracinë oksidentale. Këtu, fillojnë dy rrugë për dy kombe: rruga prapakthehu e shqiptarëve dhe rruga e përparimit imagjinar por, në fakt është reale e Finlandës.







