Një nga keqkuptimet më të mëdha që po dominojnë debatin politik në Kosovë është përpjekja për ta trajtuar postin e Presidentit të Republikës si pjesë të negociatave për formimin e Qeverisë. Një qasje e tillë nuk gjen mbështetje në logjikën kushtetuese të Republikës së Kosovës.
Presidenti i Republikës nuk është anëtar i Qeverisë, nuk është pjesë e pushtetit ekzekutiv dhe nuk qeveris vendin në kuptimin klasik të administrimit të politikave publike. Sipas Kushtetutës, Presidenti është kreu i shtetit, përfaqëson unitetin e popullit dhe ushtron kompetencat që Kushtetuta ia njeh në mënyrë të pavarur nga Qeveria.
Për këtë arsye, negociatat për krijimin e Qeverisë dhe procedura për zgjedhjen e Presidentit janë dy procese të ndryshme kushtetuese.
Partia që fiton zgjedhjet ka të drejtën kushtetuese të përpiqet të krijojë shumicën parlamentare për formimin e Qeverisë. Në këtë proces është normale të bisedohet për programin qeverisës, ministritë, prioritetet zhvillimore dhe marrëveshjet e bashkëqeverisjes.
Por Presidenti nuk është ministër, nuk është zëvendëskryeministër dhe nuk është pjesë e marrëveshjes për ndarjen e pushtetit ekzekutiv. Ai zgjidhet nga Kuvendi sipas procedurës së paraparë në Kushtetutë.
Kjo do të thotë se çdo subjekt politik ka të drejtë të propozojë kandidatin e vet për President. Në fund, është Kuvendi ai që vendos përmes votimit. Në demokraci nuk fiton kandidati sepse e kërkon një parti politike, por sepse arrin shumicën kushtetuese të votave.
Prandaj, nuk mund të konsiderohet shkelje e demokracisë nëse një parti që gëzon mbështetje më të madhe parlamentare arrin ta zgjedhë kandidatin e saj. Kjo është vetë logjika e sistemit parlamentar.
Nga ana tjetër, kushtëzimi i formimit të Qeverisë me postin e Presidentit krijon një precedent të rrezikshëm institucional. Nëse çdo zgjedhje e Presidentit shndërrohet në krizë qeveritare, atëherë dy institucione që Kushtetuta i ka ndarë qartë fillojnë të varen politikisht nga njëri-tjetri. Kjo cenon stabilitetin institucional dhe deformon frymën e Kushtetutës.
Natyrisht, Presidenti duhet të jetë figurë që gëzon besim sa më të gjerë politik e shoqëror. Konsensusi është gjithmonë i dëshirueshëm. Por konsensusi nuk mund të shndërrohet në të drejtë vetoje. Kushtetuta ka përcaktuar shumicat e nevojshme pikërisht për të shmangur bllokadat e pafundme politike.
Prandaj, përgjegjësia e deputetëve nuk është të përdorin postin e Presidentit si instrument presioni për formimin ose rrëzimin e Qeverisë. Përgjegjësia e tyre kushtetuese është të marrin pjesë në procesin e zgjedhjes së Presidentit dhe ta ushtrojnë mandatin e tyre sipas Kushtetutës dhe bindjes së tyre politike.
Respektimi i këtij parimi ruan ndarjen ndërmjet institucioneve, forcon rendin kushtetues dhe garanton stabilitetin demokratik të Republikës së Kosovës.
Në një shtet kushtetues nuk duhet të negociohet çdo institucion sikur të ishte pjesë e një pazari politik. Qeveria ndërtohet mbi marrëveshje politike; Presidenti zgjidhet nga Kuvendi sipas rregullave kushtetuese. Pikërisht ky dallim është një nga garancitë kryesore të funksionimit të shtetit demokratik.
