____
Satirë politike
____
Historia e Panebit nis në Egjiptin e lashtë, në Deir el-Medina, aty ku punëtorët i ndërtonin dhe zbukuronin varret e faraonëve.
Panebi nuk hyri në histori sepse ndërtoi ndonjë piramidë.
Ai hyri në histori sepse piramidave u linte më pak stoli sesa parashikohej.
Me fjalë të tjera, dokumentet e asaj kohe e lidhin me vjedhje, shpërdorim të detyrës dhe përfitim të kundërligjshëm.
Por Panebi kishte edhe një veçori tjetër, që tre mijë vjet më vonë do të merrte një kuptim krejt tjetër.
Emri i tij.
Panebi.
PAN-eb-i.
Tri shkronjat e para të emrit të tij ishin:
PAN.
Në atë kohë askush nuk e dinte se këto tri shkronja do të udhëtonin nëpër mijëvjeçarë, do të kalonin nga papirusi në dokumentet elektronike dhe, një ditë, do të shfaqeshin në politikën e Kosovës.
Sigurisht, kjo nuk do të thoshte se PAN-i politik kishte ndonjë lidhje historike me Panebin.
Por historia ka një ves të keq:
nganjëherë bën shaka me emrat.
Dhe ndonjëherë, kur një emër kthehet pas tre mijë vjetësh, njeriu fillon të dyshojë nëse është rastësi apo paralajmërim.
Papirusi Salt 124 përmban akuza ndaj Panebit aq të hollësishme, sa njeriu krijon përshtypjen se qysh atëherë dikush kishte shpikur një formë jashtëzakonisht krijuese të raportit të auditimit:
Kur diçka zhduket, dikush duhet të pyesë se ku ka përfunduar.
Nuk mund të thuhet seriozisht se Panebi ishte „njeriu i parë i korruptuar“ në histori. Korrupsioni është shumë më i vjetër se dokumentet.
Por Panebi është një nga figurat më të hershme për të cilat historia ka lënë një dokumentacion kaq konkret, saqë sot duket pothuajse si pararendës i një hetimi administrativ.
Dhe pikërisht këtu fillon ironia.
Sepse tre mijë vjet më vonë, pas gjithë atyre qytetërimeve, perandorive, kushtetutave, ligjeve, parlamenteve dhe reformave administrative, emri i Panebit do të gjendej përsëri përpara një problemi të vjetër:
PAN.
Vetëm se kësaj radhe nuk do të ishte më emër njeriu.
Do të ishte akronim.
Tre mijë vjet më vonë, Panebi do të zbulonte se njerëzimi kishte bërë një përparim të jashtëzakonshëm.
Kishte shpikur kompjuterët, arkivat elektronike, komisionet, grupet e punës dhe, mbi të gjitha, procedurat.
Shumë procedura.
Kishte shpikur edhe politikën moderne.
Dhe, siç do ta mësonte Panebi shumë shpejt, politika moderne kishte një aftësi të jashtëzakonshme:
të merrte një emër të vjetër, t’i jepte një kuptim të ri dhe pastaj të sillej sikur lidhja nuk ekzistonte.
Në rastin e Panebit, kjo do të ishte veçanërisht interesante.
Sepse, pas tre mijë vjetësh, emri i tij do të shkurtohej në tri shkronja:
PAN.
Dhe këto tri shkronja do të bëheshin një koalicion.
Panebi ende nuk e dinte.
Por historia kishte filluar tashmë ta përgatiste shakanë.
Madje Albert Ajnshtajni, po të kishte qenë aty, ndoshta do të kishte thënë se emrat, ashtu si koha dhe hapësira, janë relative.
Panebi do ta korrigjonte:
— Jo, Albert. Emrat nuk janë relativë.
Do të tregonte nga dokumenti.
— Përgjegjësia është relative. Emri vetëm përsëritet.
TRE MIJË VJET MË VONË
Një mëngjes, pas tre mijë vjetësh të kaluar në gjumin e historisë, Panebi hapi sytë.
Nuk ishte më në Deir el-Medina.
Ishte në Prishtinë.
Përpara kishte një zyrë, një korridor dhe një derë.
Në derë shkruhej:
SEKTORI PËR PROCEDURA, KONTROLL, MBIKËQYRJE DHE KOORDINIM INSTITUCIONAL.
Panebi iu drejtua një nëpunësi.
— Ku jam?
— Në një institucion.
— Në cilin?
— Varet se çfarë kërkoni.
— Përgjegjësinë.
Nëpunësi buzëqeshi.
— Përgjegjësia është çështje kompetence.
— Shkëlqyeshëm. Ku ndodhet?
— Për këtë duhet të fillojmë një procedurë.
— Sa zgjat?
— Varet nga procedura.
Panebi vështroi me kujdes korridorin.
Pastaj pa një dosje mbi tavolinë.
Pal Lekaj
Në kopertinën e saj ishin shkruar tri shkronja:
PAN.
Panebi u afrua.
E preku me gisht.
— Çfarë është kjo?
— Një dokument politik.
Panebi heshti.
— Politik?
— Po.
Panebi e pa përsëri.
PAN.
Pastaj murmuriti:
— Nuk mund të jetë.
— Çfarë?
Panebi tregoi shkronjat.
— Këto janë të miat.
Nëpunësi qeshi.
— Si mund të jenë të tuat?
Panebi u drejtua.
— Para tre mijë vjetësh isha Panebi.
— E di.
— Emri im fillonte me PAN.
— Po.
— Dhe tani, pas tre mijë vjetësh, zgjohem në Prishtinë dhe gjej PAN-in në një dosje politike?
Nëpunësi ngriti supet.
— Rastësi.
Panebi e pa gjatë.
— Në Egjipt, kur një gjë zhdukej, e kërkonim.
— Po këtu?
— Këtu?
— Këtu e quajmë rastësi.
Panebi buzëqeshi.
— Mendoj se kam ardhur në vendin e duhur.
