Edhe pse këto ditë të korrikut do të preferoja t’ua kushtoja pushimeve dhe jo polemikave me pseudo-intelektualë, disa shkrime kërkojnë reagim. Jo për shkak të peshës së autorit, por për shkak të dëmit që mund t’i shkaktojnë vetëdijes historike dhe identitare të shqiptarëve.
Të jesh intelektual nuk do të thotë të kesh tituj akademikë, libra të botuar apo kolumna në media. Intelektual është ai që i shërben së vërtetës, që ndriçon historinë dhe që nuk e përdor atë si mjet propagande ideologjike. Kur historia manipulohet për t’i shërbyer një agjende fetare, intelektuali shndërrohet në propagandist.
Pikërisht ky është problemi themelor me tezën e Milazim Krasniqit. Ai përpiqet ta paraqesë historinë shqiptare si histori të një komuniteti fetar dhe jo si histori të një kombi. Në narrativën e tij, shqiptarët reduktohen në kategorinë “myslimanë”, ndërsa identiteti kombëtar, gjuha, kultura, tradita dhe vetëdija shqiptare shtyhen në plan të dytë.
Kjo qasje nuk është vetëm e gabuar. Është e rrezikshme.
Po, është fakt historik se gjatë Luftërave Ballkanike shumë shqiptarë myslimanë u trajtuan nga ushtritë serbe e bullgare si “turq” apo “osmanë”. Këtë e dëshmojnë Leo Freundlich në veprën “Albania’s Golgotha”, Edith Durham, Leon Trotsky dhe shumë autorë të tjerë. Por ky nuk është argument se serbët luftuan kundër Islamit. Është argument se pushtuesit identifikonin gabimisht shqiptarët me Perandorinë Osmane.
Pyetja që Milazim Krasniqi e shmang është kjo: pse u masakruan shqiptarët ortodoksë dhe katolikë?
Pse u vranë shqiptarë të Karadakut, të Kumanovës, të Shkupit, të Manastirit e të viseve të tjera, të cilët nuk ishin myslimanë?
Pse u shkatërruan qendrat urbane shqiptare të Manastirit dhe Shkupit?
Pse u dëbuan familje shqiptare pa dallim besimi?
Përgjigjja është e thjeshtë: sepse objektivi ishte shqiptari, jo myslimani.
Kjo është arsyeja pse historiografia serioze e trajton çështjen shqiptare si çështje kombëtare dhe jo si konflikt fetar.
Edhe më paradoksale është përpjekja për ta paraqitur Perandorinë Osmane si një lloj mbrojtëse të shqiptarëve. Historia dëshmon të kundërtën.
Në vitin 1910, Perandoria Osmane dërgoi ushtri për të shtypur kryengritjen shqiptare në Kosovë. Idriz Seferi, Isa Boletini dhe qindra luftëtarë shqiptarë nuk po luftonin kundër Serbisë, por kundër pushtetit osman. Beteja e Kaçanikut ishte përballje mes shqiptarëve që kërkonin liri e autonomi dhe një perandorie që kërkonte nënshtrim.
Në vitin 1911, vizita e sulltan Mehmed V në Kosovë nuk ishte akt dashurie ndaj shqiptarëve. Ishte përpjekje për të rikthyer kontrollin mbi një popull që po zgjohej kombëtarisht.
Prandaj është intelektualisht e pandershme të paraqitet historia sikur shqiptarët kanë vuajtur vetëm sepse ishin myslimanë. Shqiptarët kanë vuajtur sepse ishin shqiptarë.
Ata u shtypën nga Perandoria Osmane kur kërkuan të drejta kombëtare.
Ata u masakruan nga shtetet ballkanike kur kërkuan liri.
Ata u përndoqën nga Jugosllavia kur kërkuan barazi.
Dhe në të gjitha këto periudha, viktima ishte kombi shqiptar.
Milazim Krasniqi përmend me të drejtë Naçertaninë e Garashaninit, elaboratet e Vaso Çubrilloviqit, projektet e Ivo Andriqit, terrorin e Rankoviqit dhe Memorandumin e Akademisë Serbe. Por ai shmang një fakt vendimtar: asnjëri prej këtyre projekteve nuk synonte thjesht myslimanët. Synonte shqiptarët.
Madje gjatë periudhës jugosllave, politika e Beogradit shpesh i inkurajonte shqiptarët të deklaroheshin “turq” dhe të shpërnguleshin në Turqi. Kjo nuk ishte mbrojtje e identitetit islam. Ishte strategji për zbrazjen e trojeve shqiptare.
Prandaj është absurde që sot çdo kritikë ndaj islamizimit politik të paraqitet si pjesë e projektit serb.
Sipas kësaj logjike, rilindësit shqiptarë do të duhej të konsideroheshin pjesë e “botës serbe”, sepse ata shpallën se feja e shqiptarit është shqiptaria.
Edhe Pashko Vasa, Sami Frashëri, Naim Frashëri, Gjergj Fishta, Faik Konica dhe qindra mendimtarë të tjerë e vendosën kombin mbi ndarjet fetare.
A ishin edhe ata pjesë e ndonjë komploti serb?
Sigurisht që jo.
Ata e kuptuan atë që disa ideologë fetarë ende refuzojnë ta pranojnë: shqiptarët kanë mbijetuar jo falë ndonjë perandorie, jo falë ndonjë ideologjie fetare dhe jo falë ndonjë ummeti, por falë gjuhës, kulturës, traditës dhe vetëdijes së tyre kombëtare.
Edhe ndërhyrja e NATO-s në vitin 1999 nuk u bë për të mbrojtur një komunitet fetar. NATO ndërhyri për të ndalur spastrimin etnik dhe krimet kundër popullsisë shqiptare të Kosovës.
Askush nuk bombardoi Serbinë për shkak të fesë së shqiptarëve.
Bota ndërhyri sepse po dëbohej një popull nga toka e vet.
Prandaj debati nuk është nëse shqiptari është mysliman, katolik apo ortodoks. Debati është nëse identiteti kombëtar do të mbetet themeli i shoqërisë shqiptare apo do të zëvendësohet nga identitete fetare që historikisht kanë ardhur nga jashtë.
Historia shqiptare nuk është histori e një feje.
Është histori e një kombi.
Dhe sa herë që dikush përpiqet ta zëvendësojë kombin me fenë, ai nuk po mbron historinë shqiptare. Ai po e deformon atë.
