Ka kohë që kur vetëm po lexoj, në arkiv ato po i sistemoj por, edhe durimi paska fund
Atë kohë kthesash të shekullit tonë 1981 kur po thyhej akulli i shtetit ish Jugosllav dhe i “Bashkim vëllazërimit” fasadë politike kjo, të mos harrojm se ishte një pergjegjësi e madhe për ta parë e analizuar mirë e më gjakftohtësi se qka mund të humbim e qka të fitojm dhe proceset ti avansojm si popull i pushtuar politikisht e admiistrativisht …
Ish strukturat politike në Kosovë, shumë leht e pa brengosje i kemi kuptuar dhe sot arsyeshëm i kuptojm por, ajo qka na ka befasuar dhe sot na mundon është fakt pse
Akademia e Shkencave dhe e Arteve e Kosovës, më 19 maj 1981, ka mbajtur një mbledhje në të cilën anëtarët e pranishëm në sallë, unanimisht i kanë dënuar këto demonstrata e per më keq e më dhimbje na erdhi fakti, pse ishin në këtë mes emra pa dyshim rilindas të kohës tonë të cilët as sot nuk mund ti kontestojm se ishin vet ata rilindja jonë dhe konkretisht :
Hajredin Hoxha, Ali Hadri, Idriz Ajeti, Gazmend Zajmi, Esad Mekuli, Dervish Rozhaja, Syrja Pupovci, Minir Dushi, Jashar Rexhepagiqi, Musa Haxhiu, Osman Imami, Muslim Mulliqi e ca tjerë, kush më fuqishëm e kush më butë ama të gjithë, ndonse nen presion nga Komiteti i LKK-s i denojn demonstrat të cilat më vonë u bënë gjithë popullore !!!
Mendova të mos zgjatëm shumë por, kur fillon të merresh më këtë temë kaq të tundur këto titë, nuk mund të mos zgjatësh pak ngase,tek të pa diturit del i ngrat.
Nga elita politike e kohës pa u zgjatur shumë, na ka ndihmuar z. Mahmut Bakälli më arsyetimin e doreheqjës tij, dihet teksti kur e dorëzon dorëheqjën duke legjitimuar se kjo është protestë gjithë populloreështë dhe se nuk mund të dal kunder popullit.
Nga Akademia e Shkencave, vetëm akademik Rexhep Qosja nuk ka marrë pjesë në këtë mbledhje dhe nuk i ka dënuar këto demonstrata, ndonse dinakërisht por shumë menqurisht siq ishte Qosja i cili duke e parë qka po impunon Komiteti i LKK-s, ai zgjodhi rrugën të shkoj në Vithaj më arsyetim se e kam Nënën para vdekjës. Këtë menquri të profesor Rexhep Qosjës më së miri ma ka konfirmuar e arsyetuar Albanologu z. Fazli Syla.
Krejt qka u tha më lartë e nuk po mundëm pa e zgjat, ne sot pas kaq kohe nuk mund të themi se të gjithë këta akademikë të cilët në rrethana kohe paskan kënë kundër Kosovës dhe kthesave të historisë tonë, jo, jo kjo nuk qendron…
Sot, për njerëzit normal nuk flitet e as trajtohët tema sikur ,,Pranvera e luleve 1981 ka goditur frytet e arritura pas luftës dytë botërore e në veqanti kushtetutën e 1974-tës”
është e kunderta, pikërisht viti 1981 e goditi planin sekret të Serbisë më librin e kaltert ku synohëj goditja e asajë autonomie ashtu siq e kishim, dhe më pranverën historike 1981, perfundimisht u mbyll plani politik i Serbisë që atë projekt politik ta ballafaqon më popullin e jo më politikan tonë të kohës të cilët do ti dermonte bashkë më fatin e Kosovës.
Herat tjera do ti publikojm bash të gjitha, krejt kush qka ka bërë madje fjalën e sejcilit se si është mbajt e si është ligështuar,po, po edhe nga elita politike, nga bota akademike dhe nga vet personazhët e këtyre ngjarjeve kthesa e historisë dhe shekullit tonë.
Nuk ka vlerë e as kaperdihët më që të kritikohët vet pranvera e kthesave të mëdha 1981, ne duhet kritikuar fenomene të vogla që kanë ndodhur siq është rasti i brohoritjës Enver, Enver jemi gati kurdoherë, parullë kjo e cila nga unë vet është anuluar dhe në vend të sajë dalim më :
Ne nuk jemi Jugosllav por Shqiptar, si nacionalitet i pjellur ky ku kishin filluar të shkruhën e regjistrohën si Jugosllav.
Pastaj të kritikohën sulmet fizike mbi të dyshuarit në mesin e protestuesve si spiun dhe ndonjë thyerje xhami autobusash, sulme të cilat e zbehën paksa imazhin e protestës paqësore. Ka qka definohët per kritikë e jo pa definuar fenomene kritike të këtij niveli, të ju ipet e drejta për ti kritikuar ato ngjarje themel i ndryshimeve të shekullit tonë dhe më vonë, përfshir edhe vet luftën e UÇK -s deri tek Pavarësia e Kosovës.
Krejt në fund, ju lutëm pa lexuar literaturë deri tani të botuara si, dy vëllime kumtesash nga Konferenca Shkencore, tjetra nga Konsullata në Shtudgard më vonë, si dhe libra tjera nga personazhët e këtyre ngjarjeve, ju lutëm mos na futni në fronte mes veti kush si don dhe nga kush ka këtë emision.
Prishtinë 10.07.2026
Xun Cetta
