___
Shkrimi i fundit i Prof. Milazim Krasniqit nuk është një analizë akademike e fenomenit fetar në Kosovë. Ai është një përpjekje për ta paraqitur ushtrimin e një të drejte themelore njerëzore si kërcënim për sigurinë. Pikërisht këtu bie e gjithë pesha e argumentimit të tij. Në një republikë demokratike dhe laike, askush nuk ka të drejtë ta shpallë problem sigurie një qytetar që, me vullnet të lirë, zgjedh të ndryshojë besimin e tij.
Liria e ndërgjegjes është e garantuar nga Kushtetuta e Republikës së Kosovës, nga Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe nga Pakti Ndërkombëtar për të Drejtat Civile dhe Politike. Këto instrumente juridike nuk mbrojnë vetëm të drejtën për të besuar, por edhe të drejtën për të ndryshuar besimin, për ta braktisur atë ose për t’iu rikthyer një tradite tjetër fetare. Prandaj, përpjekja për ta paraqitur pagëzimin si “problem sigurie” nuk ka asnjë bazë juridike. Është një qëndrim ideologjik, jo akademik.
Po aq i dobët është edhe argumenti historik. Prof. Krasniqi përpiqet ta paraqesë rikthimin e shqiptarëve në krishterim si një fenomen artificial dhe të imponuar. Historia dëshmon të kundërtën. Për shumë shekuj para pushtimit osman, trojet shqiptare ishin pjesë e qytetërimit të krishterë evropian. Këtë e dëshmojnë ipeshkvitë mesjetare, dokumentet papnore, kronikat bizantine dhe autorët shqiptarë. Prandaj, kur një shqiptar zgjedh sot të pagëzohet, ai nuk po krijon një identitet të ri, por po ushtron të drejtën e tij për t’u lidhur me një trashëgimi historike që është pjesë e historisë së kombit shqiptar.
Autori përpiqet ta lidhë krizën e praktikës fetare në disa vende të Evropës Perëndimore me pagëzimet që zhvillohen në Kosovë. Kjo nuk është metodë shkencore. Sekularizimi në Evropë nuk është argument kundër lirisë fetare në Kosovë. Edhe nëse pjesëmarrja në jetën kishtare bie në disa vende, kjo nuk ia heq askujt të drejtën për t’u pagëzuar. Liria fetare nuk matet me statistika. Ajo matet me të drejta.
Një tjetër problem serioz është gjuha që përdoret në shkrim. Kur qytetarë që ushtrojnë një të drejtë kushtetuese etiketohen si “shoqata hibride” apo si “problem sigurie”, debati largohet nga fusha akademike dhe hyn në fushën e stigmatizimit. Kjo nuk është mënyrë shkencore e debatit. Akademia argumenton me fakte, jo me etiketime.
Po aq selektiv është edhe trajtimi i historisë së islamizimit të shqiptarëve. Historiografia serioze nuk e paraqet atë si një proces të zhvilluar vetëm përmes bindjes së lirë. Studiues të shumtë kanë dokumentuar ndikimin e faktorëve politikë, administrativë, fiskalë dhe shoqërorë gjatë sundimit osman. Mohimi i këtij realiteti nuk e ndryshon historinë. Përkundrazi, e varfëron debatin shkencor.
Është po ashtu e gabuar të identifikohet krishterimi në Evropë vetëm me statistikat e pjesëmarrjes në meshë. Qytetërimi evropian nuk është ndërtuar vetëm mbi praktika fetare, por mbi një trashëgimi juridike, filozofike, kulturore dhe historike, ku krishterimi ka pasur rol të padiskutueshëm. Reduktimi i këtij realiteti në disa statistika është metodologjikisht i mangët.
Në fund mbetet një pyetje e thjeshtë.
Nëse një shqiptar ka të drejtë të ftojë bashkëkombësit e tij në Islam, përse një shqiptar tjetër nuk paska të drejtë t’i ftojë ata në krishterim?
Nëse njëri është ushtrim i lirisë fetare, atëherë edhe tjetri është po i njëjti ushtrim i së njëjtës liri.
Parimet kushtetuese nuk funksionojnë sipas simpative ideologjike.
Ato vlejnë njësoj për të gjithë. Prandaj debati nuk duhet të jetë nëse shqiptarët kanë të drejtë të pagëzohen. Këtë e garanton ligji.
Debati duhet të jetë nëse jemi të gatshëm ta pranojmë lirinë e ndërgjegjes edhe atëherë kur nuk pajtohemi me zgjedhjen e tjetrit.
Ky është testi i vërtetë i një shoqërie demokratike.
29.07.2026
Në fotografi me gazetarin e njohur dhe veprimtarin e çështjes kombëtare, njëherësh dajë i gjyshit tim Bajram Kabashin, sot në një restorant buzë Drinit në Krushevë të Vogël.
