Stop!

Ka raste kur realiteti bëhet aq absurd, saqë nuk ke nevojë të shpikësh asgjë për të bërë satirë. Mjafton ta tregosh atë që ka ndodhur.

Dhe ajo që ndodhi në Zogaj të Vushtrrisë është një nga ato raste.

Gurthemeli tashmë është vendosur.

Pra, për ta thënë troç: gurin nuk arritën ta ndalonin.

Por ceremoninë po!

Dhe kjo, në një Republikë që në Kushtetutë e quan veten demokratike dhe laike, është një situatë që do të duhej të na shqetësonte të gjithëve.

Sepse pyetja sot nuk është më: “A do të vendoset gurthemeli?”

Ai është vendosur.

Pyetja është:

Kush e vendosi STOP-in mbi ceremoninë e një komuniteti fetar shqiptar, në pronën e tij, për një aktivitet paqësor dhe të paralajmëruar me kohë?

Dhe këtu nuk mund të mos më kujtohet një tjetër STOP.

Kryetari i Bashkësisë Islame të Kosovës, z. Naim Tërnava, në një deklaratë të tij, ngriti dorën dhe tha: STOP!

Një gjest që atëherë mund të ishte marrë thjesht si një shprehje politike apo retorike.

Por sot, pas asaj që ndodhi në Zogaj, ai gjest merr një ngjyrim tjetër.

Prandaj po pyes me ironi, por edhe me shqetësim të thellë:

Mos vallë STOP-i i Naim Tërnavës ka filluar të funksionojë?

Sepse, nëse një prijës fetar thotë STOP, ndërsa më pas institucionet shtetërore ndalojnë një ceremoni katolike, atëherë qytetari ka të drejtë të pyesë:

Kush po e drejton trafikun e Republikës së Kosovës — semafori kushtetues apo dora e ngritur e ndonjë autoriteti fetar?

Dikush duhet të na e sqarojë këtë.

Dhe jo me fraza të përgjithshme.

Me bazë ligjore.

Me përgjegjësi institucionale.

Me transparencë.

Sepse Organizata Shqiptaria e ka thënë shumë qartë në reagimin e saj: liria fetare nuk mund të varet nga presioni i turmave.

As nga presioni i grupeve fetare.

As nga presioni politik.

As nga presioni ideologjik.

Në një shtet demokratik, nëse ekziston rrezik sigurie, institucionet e shtetit kanë detyrë ta menaxhojnë rrezikun dhe ta sigurojnë ceremoninë.

Nuk është zgjidhje ta ndalosh ceremoninë dhe pastaj të thuash se po mbron sigurinë.

Sepse, me këtë logjikë, gjithmonë mund të gjendet dikush që proteston, dikush që kërcënon, dikush që kundërshton — dhe pastaj shteti, në vend që ta mbrojë të drejtën, e ndalon atë që po e ushtron të drejtën.

Kjo do të ishte një precedent jashtëzakonisht i rrezikshëm.

Sepse atëherë mesazhi bëhet fare i thjeshtë:

Mos protestoni për të drejtën tuaj. Gjeni dikë që të protestojë kundër jush dhe shteti mund t’ju ndalojë!

A nuk është kjo një formulë fantastike për ta varrosur demokracinë pa pasur nevojë të hapet asnjë varr?

Por le të kthehemi te Zogaj.

Unë nuk po flas këtu vetëm si qytetar.

Po flas edhe si ideator i Kishës Katolike Shqiptare në Shalë të Bajgorës, projekt që lidhet me këtë hapësirë historike e shqiptare ku bën pjesë edhe Zogaj.

Dhe pikërisht për këtë arsye, nuk mund ta shoh këtë rast si një episod të zakonshëm administrativ.

Sepse këtu nuk kemi të bëjmë vetëm me një ceremoni.

Kemi të bëjmë me një parim.

A është Kosova vërtet shtet laik?

Nëse po, atëherë le të jetë laik edhe kur dikujt nuk i pëlqen një kishë.

Le të jetë demokratik edhe kur dikush proteston kundër një pagëzimi.

Le të jetë shtet i së drejtës edhe kur një grup fetar nuk pajtohet me një simbol tjetër fetar.

Sepse laiciteti nuk provohet duke mbajtur fenë larg shtetit vetëm kur na leverdis.

Laiciteti provohet kur shteti thotë:

“Besimi yt është i yti. Besimi i tjetrit është i tiji. Ligji është i të gjithëve.”

Dhe pikërisht këtu qëndron problemi.

Nëse një ceremoni katolike mund të ndalohet për shkak të presionit të jashtëm, atëherë nesër mund të ndalohet një ceremoni tjetër.

Pastaj një tjetër.

Dhe një ditë mund të zbulojmë se liria fetare në Kosovë nuk përcaktohet më nga Kushtetuta, por nga numri i njerëzve që dalin në rrugë për të thënë STOP.

Kjo nuk është demokraci.

Kjo është demokraci me telekomandë.

Dhe pyetja është:

Kush e mban telekomandën?

Prandaj institucionet e Republikës së Kosovës duhet ta sqarojnë publikisht dhe pa ekuivoke:

Cila ishte baza ligjore për ndalimin e ceremonisë?

Çfarë rreziku konkret ekzistonte?

Pse nuk u menaxhua rreziku duke garantuar sigurinë e ceremonisë?

Dhe mbi të gjitha: a ka ndikuar presioni i grupeve fetare apo ideologjike në këtë vendim?

Këto nuk janë pyetje provokuese.

Janë pyetje që një qytetar i një shteti demokratik ka të drejtë t’ua bëjë institucioneve të veta.

Unë nuk kërkoj privilegj për katolikët.

Kërkoj barazi.

Nuk kërkoj që shteti të ndërtojë kishën.

Kërkoj që shteti të mos lejojë askënd ta pengojë atë që ligji e lejon.

Nuk kërkoj që shteti të mbështesë fenë time.

Kërkoj që shteti të mos bëhet peng i fesë së dikujt tjetër.

Dhe kjo është diferenca mes një shteti laik dhe një shteti që vetëm në letër është laik.

Prandaj, meqë gurthemeli tashmë është vendosur, le ta pranojmë edhe një fakt tjetër:

Guri qëndron aty.

STOP-i mund ta ketë ndalur ceremoninë.

Por nuk e ndali gurin.

Nuk e ndali kishën.

Nuk e ndali të drejtën.

Dhe sigurisht nuk mund ta ndalë vullnetin e atyre që besojnë se në Kosovë duhet të ketë vend për të gjithë shqiptarët, për të gjitha besimet dhe për çdo qytetar që e ushtron lirinë e tij paqësisht.

Prandaj, z. Tërnava, nëse ajo dorë ende është lart, do të ishte mirë të na sqarohej:

STOP kujt?

STOP kishës?

STOP katolikëve?

STOP pagëzimeve?

STOP shqiptarëve që zgjedhin një traditë tjetër fetare?

Apo STOP vetëm ndërhyrjes së fesë në punët e shtetit?

Sepse në një Republikë demokratike e laike, vetëm një përgjigje do të ishte e pranueshme:

STOP çdo përpjekjeje për ta zëvendësuar Kushtetutën me urdhrin e turmës, të politikës apo të çfarëdo autoriteti fetar.

Përndryshe, një ditë mund të na duhet të pyesim seriozisht:

A është Kosova shtet laik me qytetarë fetarë, apo shtet fetar me një Kushtetutë laike?

Zogaj sot është testi.

Dhe gurthemeli është dëshmitari.

Guri tashmë është aty.

Le të shohim vetëm nëse edhe shteti do të jetë aty — në anën e ligjit.

Shqiptar Shaljani

Ideator i Kishës Katolike Shqiptare në Shalë të Bajgorës